ABD’de yapay zekâ altyapısını desteklemek amacıyla hızlanan veri merkezi yatırımları, ülke genelinde geniş çaplı protestolara sahne oldu. Cumartesi günü 42 eyalette düzenlenen 142 ayrı gösteride çevresel etkiler, su tüketimi ile yerel toplulukların karar süreçlerine yeterince dahil edilmemesi protesto edildi. Organizasyonun arkasındaki HumansFirst grubu, veri merkezi projelerinde daha fazla şeffaflık ve yerel halkın söz sahibi olmasını talep ediyor.

Veri Merkezi Projeleri Çevresel Kaygıları Gündeme Taşıdı

HumansFirst koordinasyonunda gerçekleştirilen gösteriler, son yıllarda hızlanan yapay zekâ yatırımlarına yönelik ilk ülke çapındaki organize protesto hareketi olarak öne çıktı. Göstericiler, özellikle büyük ölçekli veri merkezi projelerinin su kaynakları, enerji tüketimi, doğal yaşam alanları ve yerel altyapı üzerindeki etkilerine dikkat çekti.

Virginia’nın Fredericksburg kentinde protestocular su kaynaklarının korunmasını isteyen pankartlar taşırken Georgia’daki gösterilerde eyalet halkının “hiper ölçekli yapay zekâ veri merkezleri” konusunda yeterince bilgilendirilmediği savunuldu. Reuters/Ipsos tarafından haziran ayında gerçekleştirilen ankete göre ABD’de veri merkezi inşaatlarının mevcut hızını destekleyenlerin oranı yalnızca üçte bir seviyesinde kaldı. Araştırmaya katılanların yüzde 14’ü ise yaşadığı bölgede yapay zekâ projeleri için yeni bir veri merkezi kurulmasını destekledi.

HumansFirst’in kurucu ortaklarından Amy Kremer, veri merkezlerine yönelik tepkinin belirli bir siyasi görüşle sınırlı olmadığını söyledi. Kremer, birçok yerel topluluğun projeleri ancak inşaat süreci başladıktan sonra öğrendiğini belirterek karar alma süreçlerinde daha fazla şeffaflık istedi.

Gösterilere Cumhuriyetçi ağırlıklı Texas, Georgia ve Indiana’nın yanı sıra Demokratların güçlü olduğu California gibi eyaletlerden de katılım sağlandı. Texas 18 protestoyla en fazla etkinliğe ev sahipliği yaparken Georgia’da 11, California’da ise 8 gösteri düzenlendi. Organizatörler, çevre korumasının yanında geliştiricilerin verdikleri taahhütlerden sorumlu tutulmasını, yerel ekonomiye katkı sağlayacak nitelikli istihdam oluşturulmasını ve topluluklarla daha açık iletişim kurulmasını talep etti.

Meta, Alphabet, Amazon, Microsoft ve xAI gibi şirketler, üretken yapay zekâ modellerini çalıştırabilmek için son iki yılda veri merkezi yatırımlarını önemli ölçüde artırdı. Büyük dil modelleri, yüksek performanslı grafik işlemcileri ve bulut altyapıları yoğun elektrik ile su tüketimi gerektirdiği için yeni tesisler birçok bölgede çevresel tartışmaları beraberinde getiriyor.

Veri Merkezi Koalisyonu ise sektörün yerel yönetimler ve topluluklarla iş birliği içinde çalıştığını, veri merkezlerinin ekonomik katkı sağlarken olumsuz etkileri azaltmaya yönelik yatırımların sürdüğünü savunuyor. Buna karşın özellikle su kaynaklarının sınırlı olduğu bölgelerde yürütülen projelerin önümüzdeki dönemde de kamuoyu tartışmalarının merkezinde kalması bekleniyor. Türkiye’de de yapay zekâ yatırımlarının hızlanmasıyla birlikte enerji verimliliği, su kullanımı ve sürdürülebilir veri merkezi tasarımlarının daha fazla önem kazanacağı değerlendiriliyor.