Kadın sünneti, uluslararası literatürde FGM yani “Female Genital Mutilation” olarak bilinen, tıbbi gerekçe olmadan kadın dış genital organlarının kısmen ya da tamamen çıkarılması veya bu bölgeye zarar verilmesi anlamına gelen bir uygulamadır. Dünya Sağlık Örgütü ve Birleşmiş Milletler, bu uygulamayı kadınlara ve kız çocuklarına yönelik ağır bir insan hakları ihlali olarak değerlendirir. Türkiye’de son günlerde bu kavram, Ağrı’da bir doktorun sosyal medyada vajinal estetik işlemini “kadın sünneti” ifadesiyle duyurması ve ardından hakkında soruşturma başlatılmasıyla yeniden gündeme geldi.

Kadın Sünneti Nedir?

Kadın sünneti, tıbbi zorunluluk olmadan kadın dış genital organlarına yapılan kesme, çıkarma veya zarar verme işlemlerini anlatır. Bu nedenle yalnızca “estetik işlem” ya da “geleneksel uygulama” gibi yumuşatılmış ifadelerle geçiştirilebilecek bir konu değildir. Uluslararası sağlık kuruluşları bu uygulamanın sağlık açısından hiçbir yararı olmadığını vurgular.

Bu uygulama, bazı ülkelerde gelenek, namus, evlilik, cinsellik kontrolü veya toplumsal baskı gibi gerekçelerle sürdürülebiliyor. Ancak gerekçesi ne olursa olsun, kadın sünneti kız çocuklarının ve kadınların bedensel bütünlüğünü, sağlığını ve temel haklarını ihlal eden bir müdahale olarak kabul edilir.

Burada en önemli nokta şu: Kadın sünneti ile erişkin bir kişinin rızasıyla yapılan tıbbi veya estetik genital işlemler aynı başlık altında gelişigüzel değerlendirilmemelidir. Ancak bir işlemin “kadın sünneti” adıyla reklam edilmesi, kavramın taşıdığı ağır insan hakları anlamı nedeniyle ciddi tepki doğurabilir.

Kadın Sünneti Neden Tartışma Yarattı?

Ağrı’da görev yapan bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanının sosyal medya ilanında “kadın sünneti” ifadesini kullanması kamuoyunda tepki çekti. İlanın ardından ilgili tabip odası doktor hakkında idari ve disiplin soruşturması başlattı. Soruşturma kapsamında uzman hekim görüşü alınması, doktorun ifadesine başvurulması ve gerek görülürse disiplin sürecinin ilerletilmesi bekleniyor.

Doktor ise yaptığı açıklamada kadın genital mutilasyonu olarak bilinen işlemi yapmadığını, buna karşı olduğunu ve ilanla kastettiği işlemin hudoplasti olduğunu söyledi. Tepkilerin ardından ilandaki ifade “hud derisi alma işlemi” şeklinde değiştirildi. Bu açıklamaya rağmen meslek örgütleri ve kadın örgütleri, “kadın sünneti” ifadesinin reklam dili içinde kullanılmasını sorunlu buldu.

Tartışmanın merkezinde aslında iki ayrı mesele var. Birincisi, kadın sünneti kavramının dünya genelinde ağır bir şiddet ve insan hakları ihlali olarak kabul edilmesi. İkincisi ise vajinal estetik gibi cerrahi işlemlerin hangi dille tanıtıldığı ve sağlık hizmetlerinde reklamın ne kadar güvenilir olması gerektiği.

Kadın Sünneti ve Hudoplasti Aynı Şey mi?

Kadın sünneti ile hudoplasti aynı şey olarak anlatılmamalıdır. Kadın sünneti, tıbbi gerekçe olmadan kadın genital organlarına zarar verilmesini ifade eden ve uluslararası alanda kınanan bir uygulamadır. Hudoplasti ise bazı tıbbi merkezlerde klitoral başlık veya hud derisi bölgesine yönelik estetik ya da fonksiyonel bir işlem olarak tanımlanır.

Ancak aynı bölgeye yönelik müdahale söz konusu olduğu için kavramların karıştırılması çok hassas bir sonuç doğurabilir. Özellikle “kadın sünneti” gibi ağır anlam taşıyan bir ifadenin reklam başlığı olarak kullanılması, yapılan işlemin ne olduğundan bağımsız olarak etik tartışma yaratır.

Doktorun açıklamasında, kadın genital mutilasyonu yapılmasını önermediği ve kastettiği işlemin erişkin, rızaya dayalı, steril koşullarda yapılan hudoplasti olduğu savunuldu. Buna karşılık meslek örgütleri, bir tıbbi işlemin halk arasında bilinen ama yanlış anlaşılmaya çok açık bir ifadeyle tanıtılmasının güvenilirlik sorunu yarattığını belirtiyor.

Kadın Sünneti Neden İnsan Hakları İhlali Sayılıyor?

Kadın sünneti, kişinin bedensel bütünlüğüne tıbbi zorunluluk olmadan müdahale edilmesi anlamına geldiği için insan hakları ihlali olarak kabul edilir. Özellikle uygulamanın çoğu yerde çocuk yaşta yapılması, rıza meselesini tamamen ortadan kaldırır. Bir kız çocuğunun kendi bedeni üzerinde geri dönüşü zor bir müdahaleye maruz bırakılması, hem çocuk hakları hem de kadın hakları açısından ağır bir ihlaldir.

Dünya Sağlık Örgütü, kadın sünnetinin hiçbir sağlık yararı olmadığını belirtir. Aksine şiddetli kanama, idrar yapma sorunları, enfeksiyon, kist, adet dönemi sorunları, doğum komplikasyonları ve yenidoğan ölümleri riskinde artış gibi ciddi sonuçlara yol açabileceği uyarısında bulunur.

Bu nedenle kadın sünneti “kültürel uygulama” veya “gelenek” denilerek normalleştirilemez. Bir uygulamanın uzun süredir yapılıyor olması onu zararsız hale getirmez. Hele ki konu çocukların ve kadınların bedensel bütünlüğüyse, gelenek gerekçesi insan haklarının önüne geçemez.

Kadın Sünnetinin Sağlık Riskleri Nelerdir?

Kadın sünneti hem kısa vadede hem de uzun vadede ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Kısa vadede şiddetli ağrı, kanama, enfeksiyon, idrar yapmada güçlük ve travma görülebilir. Steril olmayan koşullarda yapılan müdahalelerde enfeksiyon riski daha da artar.

Uzun vadede ise adet sorunları, kronik ağrı, cinsel sağlık sorunları, gebelik ve doğum komplikasyonları ortaya çıkabilir. Bazı durumlarda psikolojik travma, kaygı, depresyon ve beden algısıyla ilgili sorunlar da yaşanabilir. Bu etkiler yalnızca fiziksel değil, kişinin tüm yaşam kalitesini etkileyen sonuçlar doğurabilir.

Bu yüzden sağlık kuruluşları kadın sünnetinin “faydası olan bir uygulama” gibi sunulmasına karşı çıkar. Tıbbi gerekçe olmadan yapılan ve kişinin bedenine zarar veren her müdahale, özellikle de çocuk yaşta uygulanıyorsa, ciddi bir şiddet biçimi olarak değerlendirilir.

Ağrı’daki Soruşturmada Doktor Ne Dedi?

Ağrı’da soruşturma konusu olan doktor, kadın genital mutilasyonu işlemini hiç yapmadığını ve bu uygulamaya karşı olduğunu açıkladı. Kendisinin kastettiği işlemin hudoplasti olduğunu, “kadın sünneti” ifadesinin ise halk arasında bu işlem için kullanıldığını savundu. Ancak bu ifadenin kadın genital mutilasyonu ile özdeşleşmesi nedeniyle daha dar kapsamlı bir anlatımın doğru olacağını belirtti.

Doktor, kadın genital mutilasyonunun sakatlıklara yol açtığını ve yapılmasını asla önermediğini söyledi. Kendi açıklamasında, sağlık problemleri nedeniyle, erişkin bireylerde, rızaya dayalı, steril koşullarda ve eğitimli cerrah tarafından yapılan hudoplastinin farklı bir işlem olduğunu savundu.

Buna rağmen ilan dili tartışmanın büyümesine neden oldu. Çünkü “kadın sünneti” ifadesi, uluslararası alanda son derece ağır ve olumsuz bir anlam taşıyor. Bu nedenle bir tıbbi estetik işlemin bu adla duyurulması, kamuoyunda “kadın sünneti meşrulaştırılıyor mu?” sorusunu gündeme getirdi.

Tabip Odası ve Kadın Örgütleri Ne Dedi?

İlgili tabip odası, doktor hakkında idari ve disiplin soruşturması başlattı. Yapılan değerlendirmelerde, uygulamadan farklı bir ilan verilmesinin etik olmadığı vurgulandı. Bu noktada asıl tartışma, yalnızca işlemin ne olduğu değil, işlemin nasıl sunulduğu ve reklam dilinin hastaları nasıl etkilediği üzerinde yoğunlaştı.

Türk Tabipleri Birliği Kadın Hekimlik ve Kadın Sağlığı Kolu’ndan yapılan değerlendirmelerde, kadın genital mutilasyonunun bir şiddet biçimi olduğu vurgulandı. Ayrıca vajinal estetik operasyonlarının da kadınlara dayatılan güzellik algısı, cerrahi riskler ve komplikasyon ihtimali nedeniyle ayrıca tartışılması gerektiği belirtildi.

Kadın örgütleri ise “kadın sünneti” ifadesinin hiçbir biçimde normalleştirilemeyeceğini savundu. Bu açıklamalarda kadın genital mutilasyonunun ağır bir insan hakları ihlali olduğu, sosyal medya reklamlarında yer almasının kabul edilemez olduğu ve idari-adli süreçlerin işletilmesi gerektiği ifade edildi.

Vajinal Estetik İşlemler Neden Tartışılıyor?

Vajinal estetik işlemler yalnızca tıbbi değil, toplumsal yönü olan işlemlerdir. Bazı kişiler bu operasyonlara sağlık şikâyetleri, rahatsızlık, fonksiyonel sorunlar veya kişisel tercih nedeniyle başvurabilir. Ancak bu işlemlerin tanıtımında kullanılan dil çok önemlidir. Çünkü reklam dili, özellikle kadınlar üzerinde “normal beden böyle olmalı” baskısını artırabilir.

Kadın sağlığı alanında çalışan bazı hekimler, bu işlemlerin ağrılı, cerrahi ve komplikasyon riski taşıyan müdahaleler olduğunu hatırlatıyor. Bu nedenle bu tür operasyonların sosyal medyada basit bir güzellik uygulaması gibi sunulması etik açıdan eleştiriliyor. Kişinin rızası önemli olsa da rızanın hangi toplumsal baskılar altında oluştuğu da ayrıca tartışılması gereken bir konu.

Bu yüzden mesele yalnızca bir kelime seçimi değildir. Sağlık hizmetlerinde kullanılan reklam dili, hastanın beklentisini ve algısını doğrudan etkiler. “Kadın sünneti” gibi ağır bir kavramın estetik işlem tanıtımında kullanılması da bu nedenle geniş tepki topladı.

Kadın Sünneti Türkiye’de Yasal Olarak Nasıl Değerlendirilir?

Türkiye’de kadın sünnetine ilişkin ayrı ve özel bir kanun maddesi bulunmasa da, uzmanlar bu tür müdahalelerin Türk Ceza Kanunu’ndaki vücut dokunulmazlığına karşı suçlar kapsamında değerlendirilebileceğini belirtiyor. Kasten başkasının vücuduna acı verme veya sağlığının bozulmasına neden olma fiilleri cezai yaptırıma konu olabilir.

Bu değerlendirme özellikle tıbbi gerekçe olmadan yapılan, kişiye zarar veren ve rıza meselesi tartışmalı olan müdahaleler açısından önemlidir. Çocuk yaşta yapılan herhangi bir genital müdahale ise ayrıca çocuk hakları ve korunması gereken bedensel bütünlük bakımından daha ağır bir tablo ortaya çıkarır.

Hukuki süreçlerde belirleyici olan noktalar işlemin niteliği, tıbbi gerekçe olup olmadığı, kişinin yaşı, rıza durumu, müdahalenin sonucu ve sağlık açısından yarattığı risklerdir. Bu nedenle “kadın sünneti” gibi bir kavramın sağlık reklamında kullanılması sadece etik değil, hukuki açıdan da hassas bir alan açar.

Kadın Sünneti Kavramı Neden Doğru Kullanılmalı?

Kadın sünneti kavramı sıradan bir tanıtım ifadesi değildir. Bu kavram, dünyada milyonlarca kadın ve kız çocuğunun maruz bırakıldığı, sağlık ve insan hakları açısından ağır sonuçları olan bir uygulamayı anlatır. Bu nedenle kelimenin hafifletilmesi, pazarlama diliyle kullanılması veya estetik işlemle aynı düzleme çekilmesi ciddi bir sorun yaratır.

Tıbbi işlemler halka anlatılırken anlaşılır bir dil kullanmak önemlidir. Ancak anlaşılır olmak, yanlış veya riskli kavramları seçmek anlamına gelmez. Eğer bir işlem hudoplasti ise bunun açıkça hudoplasti ya da klitoral başlık estetiği gibi daha doğru tıbbi karşılıklarla anlatılması gerekir. “Kadın sünneti” gibi ağır bir kavram, hem hastaları yanıltabilir hem de zararlı bir uygulamanın normalleştiği izlenimi yaratabilir.

Bu içerik ilk olarak Ağrı’da Kadın Sünneti Skandalı adresinde, GecBunlari üzerinde yayınlanmıştır.