Alevi Ansiklopedisi ikinci yılında

Alevi Ansiklopedisi, 2 Temmuz 2025’te, Sivas/Madımak Katliamı’nın 32. yıl dönümünde resmi olarak yayına başladı. Yayın tarihinin, Alevi topluluklarının maruz kaldığı fiziksel, kültürel ve epistemik şiddet tarihine karşı etik ve sembolik bir tutumun ifadesi olarak bilinçli biçimde seçildiği belirtildi.

Türkçe, İngilizce ve Almanca yayın yapan açık erişimli platform, Alevilik bilgisi, toplumsal hafıza, sözlü gelenek ve kültürel miras için bilimsel ve kamusal bir dijital bilgi altyapısı oluşturmayı hedefliyor.

ALEVİ TOPLUMUNUN KENDİ BİLGİSİ ÜZERİNDE SÖZ SAHİBİ OLMASI HEDEFLENİYOR

Alevi Ansiklopedisi’nin temel yaklaşımı, Alevi topluluklarının kendi bilgilerini, kavramlarını, hafızalarını, anlam, sembol ve duygu dünyalarını tanımlama, koruma, yorumlama ve gelecek kuşaklara aktarma süreçlerinde öncelikli söz hakkına sahip olması gerektiği düşüncesine dayanıyor.

Proje Aleviliği yalnızca dışarıdan gözlemlenen ve belgelenen bir araştırma konusu olarak ele almıyor. Alevi toplumunun kendi bilgi rejimi üzerinde söz ve yönetim hakkını güçlendirmeyi, Aleviliğin tarihsel, inançsal, kültürel ve dilsel mirasını çok dilli bir dijital platform üzerinden gelecek kuşaklara aktarmayı amaçlıyor.

Ansiklopedi, Aleviliği tek biçimli ve değişmez bir inanç sistemi olarak değil, farklı coğrafyalar, diller, sürekler, ritüeller ve tarihsel deneyimler içinde gelişen çoğul ve dinamik bir gelenekler alanı olarak değerlendiriyor. Bu nedenle aynı kavram veya konu hakkında farklı yazarlar tarafından hazırlanmış birden fazla maddeye de yer veriliyor.

Alevi Ansiklopedisi’nin yayın faaliyetleri üç ana alanda yürütülüyor.

Ansiklopedi maddeleri, Alevilik tarihi, teolojisi, sosyolojisi, gündelik hayatı, ritüelleri, kurumları, diasporası, toplumsal cinsiyet, hafıza, müzik, kutsal mekânlar ve ilgili alanlarda hazırlanan kısa, erişilebilir ve kaynaklandırılmış metinlerden oluşuyor.

“Yol Önderlerinin Dilinden” başlıklı bölüm ise pirlerin, babaların, dedelerin, seyitlerin, anaların ve diğer Alevi bilgi ve hafıza taşıyıcılarının seslerini, kavramlarını, anlatılarını ve ritüel bilgilerini belgeleyen etnografik bir video arşivi olarak geliştiriliyor.

Üçüncü yayın alanı olan Alevilik Açık Dersleri, üniversiteler, öğrenciler ve geniş kamuoyu için hazırlanan kısa, çok dilli ve açık erişimli akademik derslerden oluşuyor. İlk kayıtlarına Temmuz 2026’da başlanan derslerin Ekim 2026’dan itibaren yayımlanması planlanıyor.

İLK YILINDA 3,3 MİLYONDAN FAZLA SAYFA GÖRÜNTÜLEMESİ

Alevi Ansiklopedisi, ilk yayın yılında 700 binden fazla tekil ziyaretçiye, 2,5 milyondan fazla ziyarete ve 3,3 milyondan fazla sayfa görüntülemesine ulaştı.

Bu verilerin, dijital dünyada Alevilik hakkında güvenilir, erişilebilir ve çok dilli bilgiye yönelik güçlü bir ihtiyaç bulunduğunu gösterdiği ifade edildi. Platform, akademik çalışmaların yalnızca uzman çevrelerde kalmayıp Alevi topluluklarına, genç kuşaklara, öğrencilere, eğitimcilere, araştırmacılara ve konuyla ilgilenen geniş kamuoyuna ulaşmasını amaçlıyor.

DE-4607 KODUYLA ISIL SİSTEMİNE KAYDEDİLDİ

Alevi Ansiklopedisi, Şubat 2026’da Deutsche ISIL-Agentur tarafından DE-4607 koduyla kayıt altına alındı.

“Kütüphaneler ve İlgili Kuruluşlar için Uluslararası Standart Tanımlayıcı” anlamına gelen ISIL kaydı, ansiklopediye uluslararası kütüphane ve arşiv altyapıları içerisinde dijital bir uzmanlık ve hafıza arşivi olarak resmi kurumsal kimlik kazandırıyor. Kayıt aynı zamanda platformun görünürlüğünü, atıf verilebilirliğini ve arşiv statüsünü güçlendiriyor.

AVUSTURYA BİLİMLER AKADEMİSİ İLE KÜLTÜREL MİRAS İŞBİRLİĞİ

Alevi Ansiklopedisi, Avusturya Bilimler Akademisi bünyesindeki Vanishing Languages and Cultural Heritage Komisyonu ile dilsel çeşitlilik, sözlü hafıza ve somut olmayan kültürel miras alanlarında işbirliği yürütüyor.

İşbirliği, özellikle Kırmancki gibi tehdit altındaki dillerin ve Alevi sözlü geleneklerinin, yerel inanç kavramlarının ve kültürel hafızasının aktarıldığı diğer dillerin belgelenmesi ve korunması açısından önem taşıyor.

SEMPOZYUMLAR, ÇALIŞTAYLAR VE ULUSLARARASI AKADEMİK ETKİNLİKLER

Alevi Ansiklopedisi’nin kurumsal ve yayın faaliyetlerinin gelişiminde şu çalışmalar öne çıktı:

16–17 Kasım 2024: Dortmund’da I. Alevi Ansiklopedisi Sempozyumu düzenlendi. Toplantıda projenin temel ilkeleri, kapsamı ve kurumsal yol haritası ele alındı.

10–11 Mayıs 2025: “Yol Önderlerinin Dilinden” video arşivinin geliştirilmesi amacıyla Dortmund’da I. Pirler ve Analar Çalıştayı gerçekleştirildi.

2 Temmuz 2025: Alevi Ansiklopedisi, ilk madde ve video içerikleriyle resmi olarak yayına başladı.

10–12 Ekim 2025: Dortmund’da düzenlenen II. Alevi Ansiklopedisi Sempozyumu ve Çalıştayları yaklaşık 50 akademisyen ve araştırmacıyı bir araya getirdi. Tematik çalışma grupları, Editoryal Kurul’un oluşumuna ve 2025–2026 yayın önceliklerinin belirlenmesine katkı sundu.

Kasım 2025: Avusturya Bilimler Akademisi bünyesindeki Vanishing Languages and Cultural Heritage Komisyonu ile işbirliği başlatıldı.

Ocak 2026: Başlangıçtan itibaren Türkçe ve İngilizce yayın yapan platforma Almanca da eklenerek üç dilli yayın yapısına geçildi.

Şubat 2026: Alevi Ansiklopedisi, Deutsche ISIL-Agentur tarafından DE-4607 koduyla kayıt altına alındı.

Temmuz 2026: Alevilik Açık Dersleri’nin ilk kayıtlarına başlandı.

Alevi Ansiklopedisi ayrıca Westminster Üniversitesi’nde düzenlenen II. Biennial Conference on Alevism Studies, Leipzig Üniversitesi’ndeki Requirements Analysis in the Field of Multilinguality for Digital Research Infrastructures in the Historical Sciences çalıştayı, LSE Kurdish Studies Conference, Çorum’da düzenlenen I. Uluslararası Alevilik Araştırmaları Kongresi ve Hamburg Üniversitesi’nin Knowledge in Transition – Knowledge Production and Circulation of Alevi Traditions in Past and Present ders serisi dahil olmak üzere çeşitli uluslararası akademik etkinliklerde temsil edildi.

AKADEMİSYENLERE, YOL ÖNDERLERİNE VE GÖNÜLLÜLERE AÇIK ÇAĞRI

Alevi Ansiklopedisi, ikinci yayın yılına girerken akademisyenlere, araştırmacılara, öğrenciler, yazarlar, pirler, analar, dedeler, babalar, seyitler, zakirler, yerel hafıza taşıyıcıları, Alevi kurumları ve gönüllü katkı sunmak isteyenlere çağrıda bulundu.

Açıklamada, akademisyenler ve araştırmacıların yeni ansiklopedi maddeleri hazırlayabileceği, yayımlanmış çalışmalarını ansiklopedi formatına dönüştürebileceği, yazar önerebileceği, uzmanlık alanlarındaki metinlerin değerlendirilmesine katkı sunabileceği ve eksik konu başlıklarını paylaşabileceği belirtildi.

Pirler, analar ve diğer yol önderlerinin ise “Yol Önderlerinin Dilinden” video arşivine katılarak sözlü hafızanın, ritüel bilgisinin, duaların, deyişlerin, yerel kavramların ve inanç anlatılarının gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sunabileceği ifade edildi.

Ayrıca çeviri, redaksiyon, teknik altyapı, dijital arşivleme, sosyal medya, görsel tasarım, iletişim ve kurumsal işbirliği alanlarında gönüllü destek vermek isteyenlerin de projeyle iletişime geçebileceği kaydedildi.

Alevi Ansiklopedisi’ne şu linkten ulaşabilirsiniz: