Bir yıl önce ziyarete kapatılarak yıkılan Antalya Arkeoloji Müzesi’nin yerine yapılacak yeni müzenin bu yılsonuna yetişmesi planlanıyordu. Ancak bir yıl içinde henüz temel kazısı bile tamamlanmış değil.Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz, zeminin granit olduğunu öne sürerek, temel kazmakta zorlandıklarını savundu. Uzmanlar cevap verdi; zemin granit traverten ve tufa. Müze ile ilgili proje ve ihale süreçleri konusunda avukatların yaptığı başvuruya “Ticari sır” gerekçesiyle yanıt vermeyen Genel Müdür İnceciköz, kamu ihalesini ilgilendiren konuyla ilgili başvurunun işleme alınmadığını bildirdi. Genel Müdür İnceciköz’ün geçtiğimiz yıl yaptığı açıklamada yeni müze projesinin yaklaşık 2,5 milyar TL’yi bulacağı belirtilmişti. Ancak konunun uzmanlarına göre bir yıl içinde henüz temel kazıları bile tamamlanmamış olan projenin maliyetinin açıklananın yaklaşık iki katını bulabileceği öngörülüyor.

ANTALYA MÜZESİ ÖNCE KAPATILDI, SONRA YIKILDI

Türkiye’nin önemli arkeoloji müzelerinden biri olan Antalya Arkeoloji Müzesi 16 Temmuz 25 tarihinde ziyareti kapatıldı. Depreme dayanıksız olduğu gerekçesiyle yıkılmasına karar verilen müze binasının yerine yeni bir proje hazırlandı. Antalya kamuoyu, dönem özelliği taşıyan ve mimari proje yarışmasıyla inşa edilen mevcut müze binasının kent hafızasının önemli bir parçası olduğunu savunarak binanın korunmasını talep etti. Müze önünde aylarca süren eylemler yapıldı. Ancak bu eylemler ve tepkiler müze binasının yıkımına engel olamadı.

2,5 MİLYARLIK YENİ MÜZE PROJESİ

Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz, Mart 2025’te yaptığı açıklamada, yeni müze binasının 2026 yılı sonuna tamamlanmasının hedeflendiğini belirtmişti. İnceciköz, aynı açıklamasında yeni müzenin yaklaşık 2,5 milyar TL’ye mal olacağını da dile getirmişti.

BİR YILDA TEMELİ BİLE BİTMEDİ

Ancak aradan geçen bir yıl içerisinde yeni müze projesinin temel kazısı işlemleri bile henüz tamamlanmış değil. Ziyareti kapatılmasının yıl dönümü olan 16 Temmuz’da, Müze Çalışma Grubu, akademisyenler ve meslek odaları ortak bir açıklama yaparak yaşanan süreci bir kez daha özetledi. Antalya’nın bir yıldır müzesiz kalması eleştiri konusu olurken, şeffaflıktan uzak yürütülen çalışmalar tepkiyle karşılandı.

İHALE BİLGİLERİ ‘TİCARİ SIR’ OLDU

Konuyla ilgili açılan dava sürecinde, Antalya Barosu avukatlarının müze ihalesi ile ilgili resmî bilgi talebine yanıt veren Genel Müdür Birol İnceciköz, ihale ile ilgili bilgilerin ticari sır olduğunu belirterek, bilgi edinme hakkı kapsamı dışında değerlendirilen bu talebin işleme konulamayacağını bildirmişti.

GENEL MÜDÜR ELEŞTİRİLERİ YANITLADI

Geçtiğimiz hafta yeniden gündeme gelen müze konusuyla ilgili eleştiri ve tepkilerin ardından Hürriyet Gazetesi’nden Salim Uzun’a bir demeç veren Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz, yeni müzenin gecikmesini açılan davalara bağladı.

‘ZEMİN GRANİT, HAFRİYATTA ZIRLANIYORUZ’

Yeni müze projesinin yavaş ilerlemesini zeminin sert olmasına da bağlayan Genel Müdür İnceciköz, temel kazısının yüzde 70-75 oranında tamamlandığını belirterek, “Biz kendi temel hafriyatımızı yapmakta bile zorlanıyoruz. Çünkü zemin granit. Granit zeminde temel hafriyatı oldukça zordur” görüşünü dile getirdi.

JMO: ‘GRANİT DEĞİL, TRAVERTEN’

Ancak genel müdürün bu açıklaması şaşkınlık yarattı. Jeoloji Mühendisleri Odası (JMO) Antalya Şube Başkanı Mustafa Karancı, “Yahu bunun neresini düzeltelim? Granit değil traverten... Kamuoyunun aklıyla alay etmeyin” dedi. JMO Şube Başkanı Karancı, İnceciköz’ün granit zemin ifadelerinin gerçeği yansıtmadığını belirterek, “Granit değil traverten, sert ana kaya değil gözenekli tufa... Falezlere bakınca görülen delikli ve boşluklu yapı neyse, müze alanındaki zemin de birebir aynı. Elinizde yaptırdığınızı beyan ettiğiniz zemin ve temel etüt raporlarına şöyle bir göz atsanız zaten bu iddiayı ortaya atamazsınız” diye konuştu.

AV. TUNCAY KOÇ’TAN BAKANLIĞA ELEŞTİRİ

Genel Müdür Birol İnceciköz’ün açıklamalarına bir tepki de müze ile ilgili davaların avukatlarından Tuncay Koç’tan da tepki geldi. Kültür ve Turizm Bakanlığı’na yönelik eleştirilerin cevaplanması yerine eksik ve çarpık bilgiler verilerek propaganda yönteminin kullanıldığı görüşünü savunan Koç, Antalya Arkeoloji Müzesinin yıkımı ve yapım ihalesi konusunda da kamuoyuna neredeyse doğru söyledikleri bir şey yok. Müzenin yıkımını bile ‘yenileme’ diye duyurdular ve ihaleyi de ‘taşınma ve yenileme’ adı altında yaptılar” dedi.

‘ZEMİN SERT İSE MÜZEYİ NEDEN YIKTINIZ?’

Genel Müdür İnceciköz’ün müze arazisinin zemininin granit olduğu iddiasına da yanıt veren Av. Tuncay Koç, “Müzenin zemini traverten ve mühendislerin aktardığına göre gözenekli tufa zeminden oluşuyor. Yani Granitle ilgisi hiç yok. Üstelik bu, Bakanlığın kendi yaptırdığı zemin etüdü raporunda da geçiyor. Bir de şunu hatırlatalım. Müzenin zemini sert ve sağlam ise, tek katlı Müze binasını ‘depreme dayanaksız’ diye neden yıktınız? Birkaç kolonda hasar var idiyse baştan İnşaat Mühendisleri Odası ve bizim savunduğumuz gibi ‘güçlendirmeyle’ hallolabilirdi. Demek zemin sağlam ve sertmiş!”

GENEL MÜDÜRÜ YALANLADI

Genel Müdür Birol İnceciköz’ün açıklamalarında yer alan, “Eski müze binasının statik anlamda yeterli olduğu iddia edildi. Biz raporları müze inşaatının önüne astık. Dünyanın en önemli eserlerinin bulunduğu bir yapının, güçlendirilse bile riskli olduğunu teknik raporlarla kanıtladık. Bir devlet kurumu olarak bunu görmezden gelemezdik” ifadelerine de yanıt veren Av. Tuncay Koç, şunları söyledi:

‘ÖNCE YIKIM KARARI, SONRA RAPOR’

“Burası da yanlış elbet. Müzenin zemininde bir kolonda görülen hasar nedeniyle 2021 yılında bazı noktalarda karot testi ve zemin etüdü yapılıyor. Ancak bir kamu binasının sağlamlığını ve yıkılmasının gerekip gerekmediğine dair yapılması gereken ‘Deprem Performans Analiz Raporu’ yapılmadan Müze için 8 Mayıs 2025 tarihinde yıkım kararı veriliyor. Bu kararda açıkça ‘yıkım’ değil, ‘taşınma ve yeniden yapım’ şeklinde geçiyor. Müze, 16 Temmuz 2025 tarihinde ziyarete kapandı. Müzeye sahip çıkan eylemciler olarak 5 Temmuz 2025 tarihinde İlk olarak Müze önünde eylem yaparken ‘Deprem Performans Analiz Raporu’ olmadığını belirttik. Peki Bakanlık ne yaptı? İki Mühendisi alelacele Antalya’ya göndererek iki hafta içinde bir ‘Deprem Performans Analiz Raporu’ aldırdı. Bunu mahkemeye sunulan evraklardan görüyoruz. 7 Temmuz tarihinde çalışmaya başlanmış ve 23 Temmuz da sayısal veriler girilerek bir rapor oluşturulmuş . Genel Müdür’ün ‘Raporları Müze İnşaatının önüne astık’ dediği rapor, bu iki haftada üretilmiş rapor. Konuyu bilenler iki haftada böyle bir rapor yazılamayacağını söylüyorlar. Buradan ek bilgi de verelim. O raporu imzalayan iki mühendis tam da bu rapor yüzünden mesleki açıdan disiplin kurulu önünde.

‘ÇÜRÜKSE NEDEN 4 YIL BEKLEDİNİZ?’

Bir de Genel Müdür ‘Bir devlet kurumu olarak bunu görmezden gelemezdik’ demiş. Madem Müzenin kolonları çürük ve güvenliği tehdit ediyor, neden insanları ve çalışanları tehlikeye atarak 4 yıl beklediniz o halde? İlk kolonda bozulma olduğu bilgisi ve ön raporların 2021 yılı başında alındığı ortada. O halde, ya güvenli değil Müze ve 4 yıldır oraya gelen her turisti, her tarih severi ve kendi personelinizi de tehlikeye attınız ya da aslında tehlike olmadığını biliyordunuz ama dev bir ‘rant’ yaratmak uğruna sağlam Müzeye ‘çürük, raporu verilmesini sağladınız. Takdir sizin.”

‘TOPLANTILAR ALKIŞLARLA SONA ERDİ’

Genel Müdür İnceciköz’ün, “Projeye başlamadan önce Antalya'da dört büyük toplantı yaptık. Antalya Ticaret ve Sanayi Odası'na tüm sivil toplum kuruluşlarını davet ederek projeyi anlattık. Mimarlar Odası, Kent Konseyi, İnşaat Mühendisleri Odası ve diğer tüm paydaşlar o toplantılarda vardı. Üstelik o toplantılar alkışlarla sona ermişti” sözlerine de değinen Av. Tuncay Koç, değerlendirmesinde şunları dile getirdi:

KOÇ: ‘HER ALKIŞ ONAY DEĞİLDİR’

“Bildiğim kadarıyla İnşaat Mühendisleri Odası o toplantı da yoktu. Tüm paydaşlar da yoktu. Hatta konuyla ilgili bazı bilim insanlarının toplantıya davet edilmediği ve alınmadığını da biliyoruz. Ayrıca kurumsal bir yapı işleyişi olarak, siz sunumunuzu yaparsınız, ilgili meslek odası ve kuruluş, sunulan projeyi kendi içinde değerlendirip esas çıktıyı/görüşü daha sonra verir. Bir oda başkanının ya da meslek örgütünün oraya gelip bir nedenle sizi ya da projeyi ya da makamı alkışlaması proje onayı değildir. Tek kişi, kendi içinde ortak karar almadan bir kurum adına resmi görüş bildiremez. Siz öyle alışmış olabilirsiniz ama demokratik kurum işleyişi öyle değildir. Nitekim daha sonra Kent Konseyi Alt Çalışma Grubu, Antalya Müzesi ile ilgili olumsuz görüş bildirdi. Müze projesini destekleyen Mimarlar Odası Başkanı ise çok tepki aldı ve Oda Başkanlığı seçimlerini kaybetti. Her alkışı bir onay, her eleştiriyi bir küfür olarak almayınız. Devlet ciddiyetine yakışmaz.

‘İHALE BİLGİLERİ TİCARİ SIR DİYE GİZLENDİ’

Müzenin yapımına neden başlanamadığı sorusuna da İnceciköz, zeminin ‘granit olduğunu’ tekrarlarken ayrıca ‘Çeşitli sivil toplum örgütlerinin konuyu yargıya taşıması nedeniyle resmi prosedürler gecikti ve işe geç başladık’, diyor. Burada da doğru olmayan bir şeyler var. Müzenin yıkımı ile ilgili iki ayrı dava açıldı. Ancak bunlardan yargıda ‘yürütmeyi durdurma’ kararı alınamadığı için bir yasal gecikme de yaşanmadı. Ancak bu süreç ‘yıkım’ ile ilgiliydi. Yapıma ise bir dava dahi açılamadı, çünkü Kültür ve Turizm Bakanlığına yeni Müzenin yapımı, ihalenin konusu, kime, kaça verildiği ile ilgili sorularımızın yanıtı, ‘ticari sır’ gerekçesiyle tarafımıza verilmedi. Bir kamu binasının ihalesini ‘Ticari Sır’ olarak gizleyen kişi de bizzat Genel Müdür Birol İnceciköz’dür. İlgili evrakta bizzat imzası var. Yani açılmış bir davanın yapım sürecini geciktirmesi söz konusu değil.”

SORUŞTURMA İZNİ KONUSU DANIŞTAY’DA

Antalya Müzesinin ziyarete kapatılmasından yıkımına, projenin gecikmesinden tüm bu süreçlerde ortaya çıkan kamu zararına kadar birçok konuda bakanlığın üst düzey bürokratlarının ihmalinin açık olduğunu öne süren Av. Tuncay Koç, “kendileri hakkında soruşturma izni istendi. Kültür ve Turizm Bakanı bu izni vermediğinden konu Danıştay’a taşındı. Birol İnceciköz de soruşturulması istenen bürokratlar arasındadır” dedi.

ÖZEL HAYAT VE TİCARİ SIR YANITI

Antalya Körfez Gazetesi muhabiri Yusuf Yavuz'un haberine göre müzenin ihale süreçleri ile ilgili Aralık 2025’de yapılan başvuruya yanıt veren Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz, söz konusu başvuruda talep edilen bilgi ve belgelerin 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu'nun "Ticarî sır" başlıklı 23'üncü maddesi kapsamında ticari sır olarak nitelendirilen bilgi ve belgelere ilişkin olduğunu belirterek şu ifadelere yer verdi: “4982 sayılı Kanun'un ‘Özel hayatın gizliliği’ başlıklı 21'inci maddesi kapsamında yer aldığı; 4982 sayılı Kanun'un ‘Kurum içi düzenlemeler' başlıklı 25'inci maddesi ve Bilgi Edinme Hakkı Kanunun Uygulanmasına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmelik'in 12'nci maddesi uyarınca karşılanamayacağı; 6698 sayılı Kişisel Verileri Koruma Kanunu'nu kapsamında kişisel verileri içerecek nitelikte olduğu; 6698 sayılı Kanun kapsamında yer alan veri ve bilgilerin yargı makamlarınca talep edilmesi durumunda ilgili yargı merciine sunulabileceği; Bilgi Edinme Hakkı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmelik'in ‘Başvuruların cevaplandırılması’ başlıklı 18'inci maddesinin, ‘… soyut ve genel nitelikteki başvurular işleme konulmaz ve durum başvuru sahibine bildirilir.’ hükmü kapsamında olduğu ve işleme konulamayacağı değerlendirilmektedir.”