Avrupa kavruluyor! Kırmızı alarm peş peşe geldi

Geçen hafta Batı Avrupa'da sıcaklık rekorlarının kırılmasına neden olan "ısı kubbesi", doğuya doğru ilerleyerek Orta, Doğu ve Güney Avrupa'nın geniş bir bölümünde tehlikeli hava koşullarına yol açtı.

Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi'nin (ECMWF) modellerine göre Macaristan'ın başkenti Budapeşte'de salı günü sıcaklığın 40 derecenin üzerine çıkması bekleniyor.

Sıcak hava dalgasının doğuya ilerlemesiyle birlikte pazartesi günü Belgrad'da sıcaklık 38, Bükreş'te ise 37 dereceye ulaştı. Batı Avrupa'da yüzlerce kişinin ölümüne bağlanan sıcak hava dalgası etkisini doğuya taşırken, Slovakya da güney sınırındaki bir kasabada 40,5 dereceyle yeni sıcaklık rekoru kırdı. Böylece 2007 yılında kaydedilen 40,3 derecelik önceki rekor geride bırakıldı.

Macaristan Başbakanı Péter Magyar, pazartesi günü X hesabından yaptığı paylaşımda, "Sıcak hava dalgasının en zorlu iki günü geliyor. Ulusal dayanışma gösterebileceğimizi ortaya koyalım. Birbirimize sahip çıkalım." ifadelerini kullandı.

Macar yetkililer, evlerinde sıcaktan korunamayan vatandaşların kullanabilmesi için ülke genelinde klimalı 2 binden fazla serinleme merkezinin listesini yayımladı.

Macaristan Enerji Bakanı ise sıcak hava nedeniyle elektrik üretiminde ciddi düşüş yaşanmaması amacıyla Paks Nükleer Santrali'ne, soğutma suyunun deşarj sıcaklığına ilişkin kurallardan geçici muafiyet tanıdı.

Macaristan, Polonya, Romanya, Sırbistan, Hırvatistan, Slovakya ile Bosna-Hersek'te aşırı sıcak nedeniyle kırmızı alarm verilirken, yetkililer vatandaşlara günün en sıcak saatlerinde dışarı çıkmamaları çağrısında bulundu.

Almanya'da pazar günü üst üste üçüncü kez sıcaklık rekoru kırıldı. Alman Meteoroloji Servisi'nin (DWD) ön verilerine göre Brandenburg eyaletindeki Coschen kasabasında sıcaklık 41,7 dereceye ulaştı. Aşırı sıcaklar nedeniyle bazı kentlerde tramvay rayları eğrilirken ulaşım aksadı. Berlin polisi ise kamusal alanlarda toplanan kalabalıkları serinletmek için tazyikli su araçlarını kullandı.

Hırvatistan Meteoroloji Servisi, başkent Zagreb ile Split ve Dubrovnik gibi turistik bölgeleri kapsayan alanlar için pazartesi günü kırmızı alarm yayımladı.

Adriyatik Denizi'ndeki turistik Vis Adası'nda çıkan orman yangınına onlarca itfaiyeci ve dört yangın söndürme uçağı müdahale etti. Split'in yaklaşık 55 kilometre güneybatısındaki adada çam ormanları alevlere teslim oldu.

Avusturya'nın başkenti Viyana yakınlarında nehir kenarında bulunan Susanne isimli bir vatandaş AFP'ye yaptığı açıklamada, "Herkes gibi ben de gölgede kalmaya ve bol su içmeye çalışıyorum." dedi.

Susanne, "Sadece siyasetçilerin artık durumun ciddiyetini anlayıp doğru yönde adımlar atmasını umut ediyorum." ifadelerini kullandı.

Batı Avrupa'da ise rekor sıcaklıkların ardından aşırı sıcakların etkisi kademeli olarak azalmaya başladı. Fransa'da yetkililer sıcak hava dalgasının binden fazla ek ölüme neden olduğunu açıkladı. İspanya Sağlık Enstitüsü de ülke genelinde 800'den fazla ilave ölüm kaydedildiğini duyurdu.

Öte yandan aşırı hava olayları şiddetli fırtınaları da beraberinde getirdi. İtalya'nın Alto Adige bölgesinde etkili olan sağanak yağışlar ani sel ve heyelanlara yol açtı. Bazı bölgelerde yalnızca bir saat içinde metrekareye 50 milimetre yağış düştü. Çok sayıda kişi evlerinden tahliye edilirken, Merano kenti yakınlarında taşan nehir nedeniyle bir garajda mahsur kalan kişi itfaiye ekiplerince kurtarıldı.

Bilim insanları, Avrupa'yı etkisi altına alan ve şimdiye kadarki en şiddetli ve en geniş kapsamlı sıcak hava dalgasının, fosil yakıt kullanımının yol açtığı iklim krizinin bir sonucu olduğunu belirtiyor.

Hafta sonunda Avrupa'nın farklı bölgelerinde sıcaklığa bağlı yeni can kayıpları da yaşandı. Polonya'nın başkenti Varşova yakınlarında düzenlenen Poland Bike Maratonu'na katılan 30 ve 71 yaşındaki iki bisikletçi aşırı sıcak nedeniyle hayatını kaybetti. Güney Kıbrıs'ta ise polis, pazar günü park halindeki bir otomobilde 8 ve 10 yaşındaki iki Bulgar çocuğun ölü bulunduğunu açıkladı. Almanya'da da hafta sonunda meydana gelen boğulma olaylarında en az 13 kişi yaşamını yitirdi.

Uzmanlara göre Orta ve Doğu Avrupa, aşırı sıcaklara karşı çok yönlü risklerle karşı karşıya bulunuyor.

Bölgedeki kentlerin büyük bölümünde, sosyalist dönemden kalan ve yalnızca kış aylarında ısınmaya uygun şekilde tasarlanmış prefabrik beton bloklar bulunuyor. Kalın beton duvarlar yaz aylarında ısıyı içeride tutarken, binalarda yeterli havalandırma sistemi yer almıyor.

Uluslararası Enerji Ajansı'nın verilerine göre bölgede klima kullanım oranı tek haneli seviyelerde kalırken, Avrupa genelindeki ortalama kullanım oranı yaklaşık yüzde 19 seviyesinde bulunuyor.

Ukrayna'da ise savaş nedeniyle zarar gören elektrik şebekesi, artan sıcaklıklarla birlikte yükselen elektrik talebine hazırlanmaya çalışıyor. Yerel yetkililer ve enerji şirketleri, aşırı sıcaklar nedeniyle birçok bölgede acil elektrik kesintileri yaşandığını bildirdi.

Ukrayna Devlet Hidrometeoroloji Merkezi pazartesi günü sıcaklığın 35 ila 38 derece arasında olacağını öngörerek "şiddetli sıcak" uyarısında bulundu.

Enerji şirketi Yasno'nun Üst Yöneticisi Serhii Kovalenko, hafta sonunda yaptığı açıklamada, "Aşırı sıcaklar, dört yılı aşkın süredir savaş koşullarında çalışan ve sayısız saldırıya maruz kalan enerji altyapısı için de ciddi bir sınav oluşturuyor. Önümüzdeki günlerde elektrik sistemi son derece ağır şartlar altında çalışacak." dedi.

Batıda İvano-Frankivsk'ten güneyde cephe hattındaki Zaporijya'ya kadar en az beş bölgedeki elektrik şebekesi işletmecileri, salı gününün belirli saatlerinde geçici enerji kullanım kısıtlamaları uygulanacağını duyurdu.