Dünya genelinde aşırı sıcaklar, sel felaketleri ve devasa orman yangınlarına yol açan "Super El Niño" hava döngüsüne karşı bilim dünyasından ezber bozan, bir o kadar da tartışmalı bir öneri geldi. Araştırmacılar, atmosferde jeomühendislik yöntemleri kullanarak bulutları yapay olarak beyazlatmanın, gezegeni El Niño'nun yıkıcı etkilerinden koruyabileceğini savunuyor.

Science Advances dergisinde yayımlanan yeni bir çalışmaya göre, Pasifik Okyanusu'nun ekvator bölgesi üzerindeki bulutlara tuz gibi mikro parçacıklar enjekte edilerek yansıtıcılıkları artırılabilir. Doğal bir güneş kremi görevi görecek olan bu parlak bulutlar, güneş ışınlarını geri yansıtarak alt atmosfere ulaşan ısı miktarını ciddi oranda azaltma potansiyeline sahip. Uzmanlar, bu yöntemin o kadar güçlü olduğunu ve sıcak bir El Niño yılını, tam tersi olan serinletici bir La Niña yılına dönüştürebileceğini belirtiyor.

Avustralya yangınları kanıt oldu

Çalışmanın ortak yazarlarından California San Diego Üniversitesi iklim bilimcisi Dr. Katharine Rick, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Bu, jeomühendislik hakkında çok farklı bir düşünme biçimi. Henüz öğrenecek çok şeyimiz var ancak risk azaltma araçlarına ek olarak El Niño'yu hafifletmenin bir yolu varsa bunu neden değerlendirmeyelim?" ifadelerini kullandı.

Bilim insanları, gerçek dünyada yapılacak bir testin son derece riskli olduğunu kabul etse de Avustralya'da 2019-2020 yıllarında yaşanan "Kara Yaz" orman yangınlarının doğal bir deney ortamı sunduğunu kaydetti. Yangınlar sırasında gökyüzüne salınan devasa duman bulutlarının, jeomühendislikte kullanılmak istenen aerosollerle aynı etkiyi gösterdiği saptandı. Bu dumanların Güneydoğu Pasifik boyunca sürüklenerek bulutları parlattığı ve küresel soğumayı tetikleyen La Niña benzeri hava modellerinin oluşmasında kilit rol oynadığı belirlendi.

Kalıcı müdahale endişesi

Simülasyon modellerinde, bu yöntemin 1997 ve 2015 yıllarındaki büyük El Niño dalgalarından önce uygulanması durumunda, sıcaklık artışlarını yüzde 40'tan fazla baskılayabileceği görüldü. Ancak küresel ölçekte jeomühendislik adımları atmak bilim dünyasını ikiye bölmüş durumda. Columbia İklim Okulu tarafından yapılan yakın tarihli bir başka araştırma, stratosfere aerosol enjekte edilmesinin küresel hava modellerini altüst edebileceğini ve özellikle kutup bölgelerinde uygulanması halinde tropikal muson sistemlerini bozarak deniz seviyelerini etkileyebileceğini ortaya koymuştu.

Trilyonlarca dolarlık zararı önleyebilir

Jeomühendisliğe yönelik en büyük sosyal ve bilimsel kaygı, uzun vadeli iklim risklerini azaltmak için bu yöntemin süresiz olarak ve kesintisiz şekilde uygulanmak zorunda kalınması ihtimalinden kaynaklanıyor.

Chicago Üniversitesi'nden Dr. Jessica Wan ise bu yöntemin sürekli kılınmasına gerek olmadığını savunuyor. Wan, "Eğer iklimdeki doğal değişkenleri hedef alabilirsek, jeomühendisliği sonsuza kadar kullanmak zorunda kalmadan avantajlarından yararlanabiliriz" dedi. Super El Niño'nun dünya genelinde trilyonlarca dolarlık ekonomik zarara ve kitlesel yıkımlara yol açacağı gerçeği, bilim insanlarını normal şartlarda karşı çıkacakları bu ekstrem yöntemi bir "istisna" olarak değerlendirmeye zorluyor.

Korkutan bilanço açıklandı: Kavurucu sıcaklar 5 binden fazla can aldı