Mahaçkale kültür mozaiğiymiş.
Bir etnik kültür merkezi: Mahaçkale
rusya'ya bağlı dağıstan'ın başkenti mahaçkale, çok kültürlü yapısı ve i̇slam şehri kimliğiyle öne çıkan, bölgenin en gelişmiş merkezidir.
rusya’nın en eski şehirlerinden biri olan dağıstan’ın başkenti mahaçkale, dağıstan’ın en gelişmiş şehridir. nüfusunun neredeyse tamamı müslüman olan mahaçkale, yüzlerce yıldır i̇slâm şehri olarak anılmaktadır. etnik yapısı itibarıyla da çok zengin bir şehir olan mahaçkale’de başta avarlar, kumuklar ve darginler olmak üzere onlarca halk bir arada yaşamaktadır.
Kuzey Kafkasya’nın en gelişmiş şehirlerinden ve Rusya’nın en eski şehirlerinden biri olan Dağıstan’ın başkenti Mahaçkale Hazar Denizi sahillerinin kıyısında kurulmuş ve şehirde şu anda 558.054 kişi yaşamaktadır. Mahaçkale etnik yapısı itibarıyla da çok zengin bir şehir.
İdari olarak Lenin, Sovyet ve Kirov olmak üzere üç ilçeye ayrılan Mahaçkale’ye ayrıca, sekiz şehir tipi kasaba ve altı köy de bağlıdır.
Rusların Kuzey Kafkasya’yı işgali sonrası bölgede toprak ve göç meseleleri gündeme alınmıştır. Ovada ve şehirde yaşayan halkların olduğu yerlere Dağlı halklar yerleştirilmiş ve şehirler bir nevi metropol hüviyetine bürünmüştür.
Şehrin neredeyse tamamı, az nüfusu olan Ruslar hariç, Müslümandır.
İslâm’ın ve Türk tarihinin incisi: Dağıstan
Yüzlerce yıldır İslâm şehri olan Mahaçkale’de onlarca halk bir arada yaşamaktadır. Mahaçkale, Dağıstan’ın en gelişmiş şehridir. Ülkedeki endüstrinin temeli Mahaçkale ve İzerbaş yakınlarındaki petrol ve doğalgaz yataklarına dayanır.
Eskiden Mahaçkale’nin bulunduğu arazide 7. yüzyılda Hazar Kağanlığı’nın başkenti olan Semender bulunuyordu. Bugünkü Mahaçkale’nin tarihi 1847’de Anci Arka’ya yapılan Petrovsk Kalesi’nin inşa edilmesiyle başlamıştır. Aslında Rusya’nın en eski şehirlerinden biridir. Hazar Türk Kağanlığı’nın 7. Yüzyıldaki başkenti Semender’den sonra bölgeyi Kumuk Türk Şamhallığı yönetmiş ve Tarki şehrini başkent olarak kullanmışlardır.
Tarki-tau (Tarki-dağ) Mahaçkale eteklerinde çok eski bir Türk iskân şehridir. Kumuklar ve Gazi-kumuklar bölgeye Anjikala demektedirler ve kaynaklarda Mahaçkale’nin eski ismi bu şekilde geçmektedir. Bugün başkent Mahaçkale’nin Rusya Süper Ligi’ndeki takımı; bir zamanlar Roberto Carlos ve Samuel Eto’nun oynadığı Anzhi (Anji) ismi buradan gelmektedir. Dolayısıyla kronolojik olarak şehrin isimleri şu şekilde değişmiştir; Semender-Tarki-Ancikala-Petrovsk-Şamilkale-Mahaçkale. Petrovsk Kalesi, 24 Ekim 1857’de Petrovsk şehrine dönüştürülmüştür.
Dağlı (Kuzey Kafkasya) Cumhuriyeti döneminde (1917-1919) şehrin adı Dağıstanlılar ve Kuzey Kafkasya halkları tarafından Şamilkale olarak değiştirilmiştir. Kafkas-Rus savaşları yaşanırken Kuzey Kafkas İslâm Ordusu tarafından 6 Ekim’de Derbent, 27 Ekim’de Temirhan – Şura ele geçirilmiştir. 8 Kasım 1918’de Türk Ordusu’nun Mahaçkale’ye girmesiyle birlikte Dağıstan harekâtı fiilen tamamlanmış oldu. Ancak Mondros Ateşkes Antlaşması ile Osmanlı Ordusu bölgeden çıkmak zorunda kaldı ve böylece Sovyetler Mahaçkale’yi ele geçirdiler.
14 Mayıs 1921'de şehrin adı Dağıstan komünistlerinden Mahaç Dahadayev’in onuruna Mahaçkale olarak değiştirildi.
Mahaçkale’nin tarihi ile ilgili şu an Dağıstan devletinin resmî çalışmaları ve görüşmeleri yapılıyor. Tarki şehrinin tarihi, Mahaçkale tarihi olarak kayıtlara girmek üzere. Bu şekilde olduğunda Mahaçkale tarihi hak ettiği yeri alacak, Moskova ve Kiev’den daha eski bir şehir olacaktır.
Sultan Ahmet Camii örnek alınarak 1997 yılında inşa edilen Mahaçkale'deki Merkezî Cuma Camii veya diğer adıyla Yusuf Bey Camii Türkiye’nin de yardımlarıyla yapılmış Dağıstan’ın en büyük camisidir ve 17 bin kişi ibadet edebilmektedir.
12 Eylül 2012’de Dağıstan’ın başkenti Mahaçkale’de “Hacı Murat” adlı bir romanın da yazarı olan Rus yazar Lev Tolstoy ve Hacı Murat’ın anıtının açılışı yapıldı.
Şehrin Alburikent, Atlıboyun, Boynak ve Kazanış bölgelerinde yaşayan Kumuk Türkleri, 1918 yılında Kozak eşkıya Biçerahov’un gruplarına karşı şehrin kurtuluşu için savaşarak şehit düşen Türk askerleri adına 2018’in Aralık ayında bir anıt inşa ettiler. Bu anıt Rusya’da büyük tartışmalar yarattı ve “işgalci Türk askerleri”ne neden anıt yapıldığı Rus medyasında uzun süre tartışıldı. Tepkiler üzerine anıttaki ifadeler değiştirilse de Dağıstanlılar vefa örneği göstererek sonuna kadar hatıraya sahip çıktılar.
Türkiye’den Mahaçkale’ye direkt uçuşlar olduğu gibi, aktarmalı olarak Rusya’dan da gitmek mümkün. Mahaçkale’de gezilecek yerler: Tarki-dağ’a çıkıp tüm Mahaçkale’yi Hazar Denizi'yle birlikte seyredebilirsiniz. Ayrıca yüzlerce yıllık şehir kalıntılarını ve üzerlerinde al bayraklı mezarları görebilirsiniz. Dağıstan Tiyatro Binası ve Dağıstan Etnografya Müzesi gezilmesi gereken yerler. Dağıstan Etnografya Müzesi’nde birçok halkın binlerce yıllık sanat eserlerini görebilirsiniz. Hazar sahillerinde dolaşabilirsiniz. Levs Tolstoy ve Hacı Murat anıtını ziyaret edebilirsiniz. Dağıstan Devlet Başkanlığı Sarayı da görülmeye değer.