Türkiye’deki yerleşik vesayetçi geleneğin ürettiği darbe ve darbe girişimlerinden bütünüyle farklı bir seyir içinde gelişen ve halkın topyekûn direnişi karşısında akim kalan 15 Temmuz kalkışmasının üzerinden on yıl geçti. O gece yaşananlar, devletin varlığına, milletin iradesine, anayasal düzene ve ortak geleceğimize yönelmiş büyük bir saldırıydı. Fakat tarihin akışı, milletimizin sergilediği dirayet ve kararlılıkla bambaşka bir istikamete yöneldi.

Nitekim bugünden geriye dönüp baktığımızda söz konusu istikametin seyrine dair daha berrak bir tablo görebiliyoruz. 15 Temmuz, hiç kuşku yok ki devlet ile millet arasındaki güven bağının ne denli güçlü olduğunu ortaya koyan tarihî bir imtihan niteliği taşımaktadır. Cumhuriyetimizin temel değerleri, millî birlik şuuru ve ortak gelecek ülküsü, o gece meydanlarda cismaniyet kazanmıştır. Böylece 15 Temmuz, milletimizin istiklaline, istikbaline ve demokratik kazanımlarına sahip çıkma iradesini sembolize eden tarihsel bir moment olarak Türkiye’nin geleceğine yön veren en güçlü siyasal ve toplumsal referanslardan biri olmuştur.

Öncelikle belirtmek gerekir ki 15 Temmuz’un üzerinden geçen on yıl, bir hakikati tartışmaya mahal bırakmayacak şekilde ortaya koymuştur: FETÖ, dinî ve insani değerleri istismar eden bir yapı olmanın ötesinde, devletin anayasal düzenini hedef alan, kamu kurumlarına sistemli biçimde sızan ve meşru siyasal iradeyi ortadan kaldırmayı amaçlayan bir terör örgütüdür.

Esasen bu tespit, 15 Temmuz gecesiyle birlikte ortaya çıkmış bir değerlendirme değildir. Devletimiz, örgütün gerçek niyetini çok daha önce fark etmiş; dershaneler üzerinden başlayan tartışmalar, ardından 17-25 Aralık sürecinde yargı eliyle yürütülen müdahale girişimleri ve “paralel devlet yapılanması”na ilişkin ortaya konulan irade, bu mücadelenin önemli dönüm noktalarını oluşturmuştur. 15 Temmuz ise daha önce dile getirilen bu uyarıları bütün toplumun müşterek kanaatine dönüştürmüş; örgütün mahiyeti, hedefi ve yöntemleri artık hiçbir tereddüde yer bırakmayacak biçimde açığa çıkmıştır.

Örgütün en belirgin özelliklerinden biri, hakikati kendi çıkarları doğrultusunda tanımlamasıdır. Eleştirel düşüncenin yerini mutlak itaate bıraktığı, şahsiyetin örgütsel kimlik içinde eritildiği, ahlaki ölçülerin lidere bağlılık üzerinden yeniden üretildiği bu yapı, insan iradesini adım adım kuşatan bir mekanizma oluşturmuştur. Böyle bir zeminde hukuk, adalet ve kamu yararı anlamını yitirirken örgütsel çıkar temel belirleyici hâline gelmiştir.

15 Temmuz gecesi açığa çıkan hakikat, uzun yıllar boyunca farklı kimlikler ve söylemler ardına gizlenmiş bir yapılanmanın gerçek mahiyetini bütün açıklığıyla ortaya koymuştur. Eğitimden sivil topluma, bürokrasiden iş dünyasına kadar geniş bir alanda güven inşa eden bu yapı, toplumun inançlarını, umutlarını ve iyi niyetini kendi örgütsel hedefleri doğrultusunda araç hâline getirmiştir.

Geçirdiğimiz son on yılda devletimiz, yürüttüğü kararlı mücadele sayesinde bu yapılanmanın kurumsal varlığını büyük ölçüde tasfiye etmiştir. Kamu kurumlarının yeniden güçlendirilmesi, hukuk düzeninin tahkimi ve devlet mekanizmasının liyakat temelinde yeniden yapılandırılması önemli kazanımlar arasında yer almaktadır. Bununla birlikte, bu mücadeleyi güvenlik tedbirleriyle sınırlı görmek eksik bir değerlendirme olur. Her toplumsal tecrübe, yeni sorular sormayı ve yeni tedbirler geliştirmeyi gerekli kılar. Dolayısıyla 15 Temmuz’un bıraktığı en önemli miras, güçlü bir toplumsal farkındalıktır. Milletimiz artık dinî değerleri, millî duyguları ve hayır söylemini istismar eden yapılara karşı çok daha yüksek bir bilinç geliştirmiştir.

Her tarihî hadise, gelecek için bir uyarı taşır. 15 Temmuz’un on yıllık muhasebesi bize açık biçimde göstermektedir ki devletlerin gücü, toplumuyla kurduğu güven ilişkisine dayanır. Demokratik hayatın sürdürülebilirliği, hukuk düzenine bağlılıkla, kurumsal işleyişe duyulan güvenle ve vatandaşlık bilincinin güçlenmesiyle doğrudan ilişkilidir. Millî egemenlik, her kuşağın özenle koruması gereken ortak bir emanettir. Bu emanetin yaşatılması; hak ve sorumluluk dengesini gözeten, kamu yararını önceleyen ve ortak geleceğe katkı sunan güçlü bir toplumsal kültürün gelişmesini gerektirir.

Son on yılda elde edilen en önemli kazanımlardan biri de devletimizin kurumsal kapasitesinin daha sağlam temeller üzerinde güçlendirilmesidir. Liyakat, şeffaflık, hesap verebilirlik ve hukukun üstünlüğü ilkeleri, kamu yönetiminin güvenilirliğini artıran temel dayanaklar olarak daha güçlü biçimde öne çıkmıştır. Güven veren kurumlar, toplumsal huzurun ve millî birliğin en sağlam güvenceleri arasında yer almaktadır.

Türkiye Yüzyılı hedefi; ekonomik kalkınma, teknolojik gelişme ve uluslararası başarılarla anlam kazanan bir vizyon olmasının ötesinde, güçlü kurumlara, yüksek demokratik olgunluğa ve sağlam bir toplumsal birlikteliğe dayanan büyük bir medeniyet iddiasıdır. Bu iddianın en güçlü teminatı ise milletimizin tarih boyunca defalarca ortaya koyduğu ortak vicdan, ortak akıl ve ortak sorumluluk şuurudur.

On yılın ardından ulaştığımız en önemli sonuçlardan biri şudur: Milletlerin geleceğini belirleyen unsur, sahip oldukları maddi imkânlardan önce yetiştirdikleri insan niteliğidir. FETÖ yapılanmasının yıllar boyunca eğitim alanına büyük önem vermesi tesadüf değildi. İnsan kaynağını biçimlendiren, aidiyet duygusunu geliştiren ve gelecek tasavvurunu şekillendiren en güçlü zemin eğitimdir. Bu gerçek, eğitim politikalarının millî güvenlikten toplumsal bütünleşmeye kadar uzanan geniş bir etki alanına sahip olduğunu açık biçimde göstermektedir.

Bu tecrübe, eğitimin bilgi aktaran bir süreç olarak görülmesini yetersiz bırakmıştır. Eğitim; şahsiyet inşa eden, ahlaki muhakemeyi geliştiren, hakikat duygusunu besleyen ve bireyin iradesini güçlendiren uzun soluklu bir insan yetiştirme yolculuğudur. Sorgulayan, düşünen, araştıran, üreten, hakkı gözeten ve sorumluluk üstlenen nesiller yetiştiğinde, istismar üzerine kurulu yapılar toplumsal karşılık bulma imkânını büyük ölçüde kaybeder.

Millî Eğitim Bakanlığı olarak yürüttüğümüz çalışmaların merkezinde de bu anlayış yer almaktadır. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, öğrencilerimizin akademik gelişimini karakter eğitimiyle, millî ve manevi değerleri evrensel insani ilkelerle, bilgiyi hikmetle buluşturan bütüncül bir eğitim yaklaşımı üzerine kurulmuştur. Hedefimiz; özgüveni yüksek, eleştirel düşünebilen, vicdan sahibi, kültürüne yaslanan, dünyayı doğru okuyabilen, sorumluluk duygusu gelişmiş nesiller yetiştirmektir.

Her çocuk, kendisine sunulan bilgi kadar geliştirdiği muhakeme gücüyle geleceğini kurar. Her genç, kazandığı akademik başarı kadar sağlam karakteriyle topluma yön verir. Bu bakımdan eğitim, ortak geleceğimizi şekillendiren en büyük yatırım niteliği taşımaktadır. Güçlü kurumların arkasında güçlü insanlar; güçlü insanların arkasında ise güçlü bir eğitim anlayışı bulunur.

15 Temmuz’un hafızamızda bıraktığı en önemli derslerden biri de budur: Özgür düşüncenin ahlaki sorumlulukla buluştuğu, millî kimliğin demokratik değerlerle güç kazandığı bir eğitim iklimi, ülkemizin geleceğine yapılabilecek en büyük katkıdır. Türkiye Yüzyılı’nın inşası da böylesi bir insan yetiştirme anlayışıyla daha sağlam temeller üzerinde yükselecektir. Bugün hepimize düşen görev, 15 Temmuz ruhunu, anma programlarının sınırları içinde bırakmamaktır. Millî iradeye bağlılığı, hukukun üstünlüğünü, demokratik kültürü, ortak sorumluluk şuurunu ve güçlü toplumsal dayanışmayı hayatın her alanında canlı tutabilmektir. Şehitlerimize duyduğumuz vefa ve gazilerimize beslediğimiz minnet, ülkemizin geleceğine yönelik sorumluluğumuzla anlam kazanacaktır.

Bugün üzerinde düşünmemiz ve hassas davranmamız gereken şey; benzeri yapıların hangi toplumsal boşluklardan beslenebildiğini doğru analiz etmektir. Aidiyet ihtiyacı, kimlik arayışı, eğitim süreçleri, aile yapısı, sivil toplum kültürü ve kurumsal denetim mekanizmaları birlikte ele alındığında daha sağlıklı sonuçlara ulaşılacaktır. Güven duygusunun istismar edildiği, eleştirel düşüncenin zayıfladığı ve kurumsal denetimin aşındığı ortamlarda benzer tehditlerin farklı görünümler altında yeniden ortaya çıkma ihtimali daima vardır. Bu sebeple FETÖ vb. menfur ve muhannet topluluklarla mücadelede güvenlik politikaları kadar eğitim, hukuk ve toplumsal bilinç alanları önem arz etmektedir.

Türkiye Yüzyılı hedefi, ortak ideal etrafında kenetlenen bir toplum tasavvurunu ifade etmektedir. Bu büyük yürüyüşün en güçlü teminatı ise tarih boyunca nice badireyi birlik içinde aşan aziz milletimizin feraseti, dirayeti ve sarsılmaz istiklal iradesidir. On yıl önce 15 Temmuz gecesinde yazılan destan, gelecek her neslin hafızasında canlı tutulması gereken müşterek bir şuur olarak bu iradenin özünü oluşturmaktadır.