BM liderliği için dört kadın aday

BM Genel Sekreterliği için yarışan 7 adayın 4’ü kadın. Seksen yıllık tarihinde 9 erkek tarafından yönetilen BM’nin ilk kadın Genel Sekreteri’ni seçip seçmeyeceği, 30 Temmuz’da başlayacak oylamalarla şekillenecek.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK), António Guterres’in yerine geçecek ismi belirlemek amacıyla ilk gayriresmi oylamasını 30 Temmuz’da yapacak. Seçilecek Genel Sekreter, 1 Ocak 2027’de 5 yıllık görevine başlayacak. Yarışta Michelle Bachelet, Rebeca Grynspan, María Fernanda Espinosa, Carolyn Rodrigues-Birkett, Rafael Grossi, Macky Sall ve Olara Otunnu bulunuyor. Kadın adayların tamamı Latin Amerika ve Karayipler’den geliyor.

BMGK’nin 15 üyesi, her aday için “destekliyorum”, “desteklemiyorum” veya “fikrim yok” seçeneklerinden birini işaretleyecek. Bir adayın Genel Kurul’a önerilebilmesi için en az 9 oy alması ve veto yetkili ABD, Çin, Rusya, Fransa ile Britanya’dan hiçbirinin karşı çıkmaması gerekiyor. BM Genel Kurulu, ülkelere kadın aday göstermeleri çağrısı yapsa da bu konuda bir zorunluluk bulunmuyor. Nitekim 2016’daki 13 adayın 7’si kadın olmasına rağmen göreve António Guterres seçilmişti.

Şili’nin iki dönem devlet başkanlığını yapan 74 yaşındaki Michelle Bachelet, ülkesinin bu göreve seçilen ilk kadınıydı. Doktor olan Michelle Bachelet, Sağlık ve Savunma bakanlıklarının yanı sıra BM Kadın Birimi ve BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği görevlerinde bulundu. Pinochet diktatörlüğü sırasında annesiyle gözaltına alınan Bachelet, daha sonra sürgüne gönderildi. Babası ise gözaltında gördüğü işkencenin ardından yaşamını yitirdi.

Kadın haklarını programının merkezine alan Michelle Bachelet, BM yönetiminde eşit temsil sözü verdi. ABD’deki Cumhuriyetçi siyasetçiler ise kürtaj hakkına verdiği destek nedeniyle adaylığının veto edilmesini istedi. Michelle Bachelet’in adaylığı, Şili’nin desteğini çekmesine rağmen Brezilya ve Meksika’nın desteğiyle sürüyor.

Kosta Rikalı ekonomist Rebeca Grynspan, 1994-1998 yıllarında ülkesinin devlet başkan yardımcılığını yaptı. Rebeca Grynspan, 2021’de BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı’nın (UNCTAD) ilk kadın Genel Sekreteri oldu. UNCTAD’ın üst yönetiminde kadın-erkek eşitliğini sağladığını belirten Rebeca Grynspan, kadın örgütleriyle çalışma sözü verdi.

Ekvadorlu diplomat María Fernanda Espinosa, iki kez Dışişleri Bakanlığı ve bir dönem Savunma Bakanlığı yaptı. 2018-2019 döneminde BM Genel Kurulu’nu yöneten dördüncü kadın ve bu göreve gelen ilk Latin Amerikalı kadın oldu. Antigua ve Barbuda tarafından aday gösterilen María Fernanda Espinosa, çatışmaları büyümeden tespit edecek bir erken uyarı birimi kurulmasını öneriyor.

Guyana’nın Santa Rosa Yerli topluluğunda doğan Carolyn Rodrigues-Birkett, meslek yaşamına öğretmen olarak başladı. Yerli Halklar Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığı yapan Carolyn Rodrigues-Birkett, Guyana’nın ilk kadın dışişleri bakanı oldu. 2020’den bu yana Guyana’nın BM Daimi Temsilciliğini yürüten Carolyn Rodrigues-Birkett seçilirse BM’nin ilk kadın, ilk Karayipli ve ilk Yerli kökenli Genel Sekreteri olacak.Carolyn Rodrigues-Birkett, kadınların barış görüşmelerine katılması, BM kadrolarında eşit temsil, iklim krizi, gıda güvenliği ve küçük ada devletlerinin korunmasını savunuyor.

Diğer adaylardan Rafael Grossi, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nı yönetiyor. Senegal’in eski devlet başkanı Macky Sall, gelişmekte olan ülkelerin borçlarının azaltılmasını ve Güvenlik Konseyi’nin değiştirilmesini savunuyor. Ugandalı diplomat Olara Otunnu ise çatışmalar, BM reformu ve yapay zekânın denetlenmesine ilişkin öneriler sunuyor.

İlk oylamanın sonucu resmen açıklanmayacak. Ancak diplomatik kaynaklara yansıyacak oyların, BM’nin 80 yıllık erkek yönetiminin sona erip ermeyeceğini göstermesi bekleniyor.