BM Suriye Soruşturma Komisyonu, Kuzey ve Doğu Suriye’deki Roj Kampı’nda bulunan kadın ve çocukların durumuna çözüm bulunması ve yerinden edilenlerin güvenli, gönüllü ve onurlu şekilde kentlerine dönebilmeleri çağrısı yaptı

Birleşmiş Milletler (BM) Suriye Soruşturma Komisyonu, 1-7 Temmuz tarihleri arasında gerçekleştirdiği Suriye ziyaretinin ardından hazırladığı raporu yayımladı. Komisyon, Humus, Kuneytira, Şam ve kırsalı, Halep, Reqa ve Hesekê’de hükümet yetkilileri, sivil toplum temsilcileri ve insan hakları ihlallerinin mağdurlarıyla görüştü.

Geçiş dönemi adaleti ve hesap verilebilirlik

Komisyon, geçiş dönemi adaletine ilişkin yasa taslağının hazırlanmasında kaydedilen ilerlemeyi ve geçmişte yaşanan hak ihlallerine ilişkin davaların açılmasını olumlu karşıladı. Raporda, adil yargılamaların yürütülmesi, kıyı kentleri ile Süveyda’da yaşanan olayların sorumlularının hesap vermesi ve mağdurların yargı süreçlerine daha etkin katılımının sağlanması gerektiği vurgulandı.

Raporda, binlerce kişinin yargı denetimi olmaksızın gözaltında tutulmaya devam etmesinden duyulan endişe dile getirildi. Komisyon, gözaltındaki kişilerin akıbetinin açıklığa kavuşturulması ve tüm gözaltı uygulamalarının hukuki güvence altına alınması çağrısında bulundu.

Komisyon, mülkiyet anlaşmazlıklarının acilen çözüme kavuşturulması, mağdurlara tazminat verilmesi ve yerel halkların mülkiyet haklarının korunması gerektiğini belirtti.

Eğitim alanında ise müfredatın standartlaştırılması ve diplomaların karşılıklı tanınmasına yönelik adımlar memnuniyetle karşılanırken, Süveyda’da güvenlik gerekçeleriyle bazı öğrencilerin sınavlara katılamamasından duyulan endişe ifade edildi.

Raporda, nefret söylemiyle mücadele edilirken ifade özgürlüğünün korunmasının önemine dikkat çekildi. Komisyon, medya ve eğitim programları aracılığıyla toplumsal uyumun güçlendirilmesi çağrısı yaptı.

Komisyon, Humus’ta yaşanan cinayetlerin kapsamlı biçimde soruşturulması gerektiğini belirtti.

Kuneytira konusunda ise İsrail’in bölgedeki faaliyetlerine değinilerek tarım yollarının yeniden açılması ve gözaltına alınan sivillerin serbest bırakılması çağrısında bulunuldu.

Komisyon, Kuzey ve Doğu Suriye bölgelerindeki bazı kamplarda, özellikle Roj Kampı’nda bulunan ve yerinden edilmiş ailelerin durumuna ilişkin endişelerini dile getirdi. Ayrıca kamptaki kadın ve çocukların durumuna çözüm bulunması ve kentlerine geri dönmeleri çağrısında bulundu.

Komisyon Efrîn’deki duruma da değinerek, güvenlik durumunun geçmişe kıyasla iyileştiğini belirtti. Suriye geçici hükümetini, Efrîn’de yerinden edilmiş herkesin gönüllü, güvenli, onurlu ve kalıcı olarak geri dönüşleri için çabaları kolaylaştırmaya ve mülkiyet haklarına saygı göstermeye çağırdı.

Hesekê ile ilgili olarak komisyon, taraflarla görüşmeler yaptığını da belirtti. Ayrıca, Ocak ayında yakalanan binden fazla savaşçının serbest bırakıldığını kaydetti. Raporda, yaklaşık 800 kişinin akıbetinin ve nerede olduklarının açıklığa kavuşturulması için Suriye geçici hükümetine çağrıda bulunuldu.

Komisyon, hesap verebilirliğin sağlanması, insan haklarının korunması ve Suriye’de istikrarın desteklenmesi amacıyla söz konusu başlıkları izlemeyi ve tavsiyelerde bulunmayı sürdüreceğini bildirdi.