Çin, otomobillerde güvenliği doğrudan ilgilendiren temel kontroller için fiziksel düğme kullanımını zorunlu hâle getiren yeni düzenlemeyi resmen kabul etti. 1 Temmuz 2027’de yürürlüğe girecek kurallar kapsamında sinyal, korna, silecek ve vites seçici gibi kritik işlevler yalnızca dokunmatik ekran üzerinden yönetilemeyecek. Düzenleme, son yıllarda Tesla’nın öncülük ettiği ekran merkezli kokpit tasarımını doğrudan etkileyebilecek en önemli adımlardan biri olarak değerlendiriliyor.

Yeni Düzenleme 19 Kritik İşlevi Kapsıyor

Çinli düzenleyici kurumlar tarafından onaylanan kurallar, sürüş güvenliğiyle bağlantılı 19 farklı fonksiyonun fiziksel kontrol elemanına sahip olmasını şart koşuyor. Fiziksel düğme zorunluluğu; sinyaller, dörtlü flaşör, korna, PRND vites seçici, silecekler, ön cam buğu çözücü, elektrikli camlar, acil çağrı sistemi, elektrikli otomobiller için kapatma düğmesi ile sürüş destek sistemlerinin temel kontrollerini kapsıyor. Düzenleme yalnızca düğmelerin varlığını değil, boyutları ile kullanım kolaylığına ilişkin teknik kriterleri de belirliyor.

Son yıllarda otomobil üreticileri, kokpit tasarımını sadeleştirmek amacıyla çok sayıda fiziksel düğmeyi kaldırarak büyük dokunmatik ekranlara yönelmişti. Bu yaklaşım üretim maliyetlerini azaltırken yazılım güncellemeleriyle kullanıcı arayüzünün uzaktan geliştirilebilmesine de imkân tanıyordu. Ancak dokunmatik ekran üzerinden menüler arasında gezinmenin sürücünün dikkatini dağıttığına yönelik çok sayıda bağımsız araştırma yayımlandı.

Çin’in aldığı kararın temel gerekçesi, yazılım hatası ya da ekran arızası yaşanması durumunda sürücünün güvenlikle ilgili işlevlere erişimini kaybetmesini önlemek. Fiziksel araç kontrolleri, ekranın yanıt vermediği senaryolarda bile temel sistemlerin kullanılabilmesini sağlayacak. Sinyal, silecek veya korna gibi sistemlerin birkaç saniyeliğine bile devre dışı kalması, trafik güvenliği açısından ciddi risk oluşturabiliyor.

Dokunmatik ekranlar bilgi-eğlence sistemi veya klima ayarları gibi işlevlerde kullanılmaya devam edecek. Düzenleme yalnızca güvenliği doğrudan etkileyen fonksiyonları kapsadığı için üreticilerin tamamen eski kokpit tasarımlarına dönmesi beklenmiyor. Hibrit kokpit tasarımı, fiziksel düğmeler ile dijital ekranların birlikte kullanıldığı yeni yaklaşım olarak öne çıkıyor.

Çin, yılın başında gizli kapı kollarına yönelik yeni güvenlik kurallarını da kabul etmişti. Söz konusu düzenleme 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek. Otomotiv güvenlik standartları, yalnızca ulusal pazarı değil küresel üretim stratejilerini de doğrudan etkileyebiliyor.

Avrupa’da faaliyet gösteren Euro NCAP de en yüksek güvenlik puanını almayı hedefleyen üreticilere bazı temel işlevlerin fiziksel kontrollerle sunulmasını tavsiye ediyor. Euro NCAP kriterleri yasal zorunluluk niteliği taşımıyor ancak üreticilerin güvenlik puanları üzerinde önemli etkiye sahip bulunuyor. ABD’de ise benzer bir zorunluk getirilmesine ilişkin resmî bir düzenleme henüz bulunmuyor.

Çin, dünyanın en büyük otomobil pazarı olmasının yanı sıra küresel elektrikli araç üretiminin de büyük bölümünü gerçekleştiriyor. Çin otomotiv pazarı, üretim hacmi nedeniyle küresel tasarım kararlarını doğrudan etkileyebilecek konumda bulunuyor. Bu nedenle yalnızca Çin’de satılacak modeller için farklı kokpit geliştirmek yerine üreticilerin küresel ürün gamını yeni kurallara göre şekillendirmesi daha ekonomik bir seçenek olabilir.

Özellikle Tesla ile başlayan ekran odaklı tasarım anlayışının önümüzdeki yıllarda yeniden dengelenmesi bekleniyor. Güvenlik standartlarının sıkılaşmasıyla birlikte otomobil üreticileri, dijital teknolojileri korurken sürücünün refleks gerektiren temel işlevlere fiziksel kontroller üzerinden ulaşabildiği yeni nesil kokpit tasarımlarına daha fazla ağırlık verebilir.