Çin, yörüngede kendi kararlarını verebilen iki yeni yapay zekâ uydusunu başarıyla uzaya gönderdi. Verileri Dünya’daki merkezlere iletmeden analiz edebilen sistemler, hava tahmini ve çevresel gözlem gibi görevleri doğrudan uzayda yerine getirebiliyor. Fırlatma, ülkenin gelecek yıllarda bin uyduluk yapay zekâ tabanlı uzay bilişim ağı kurma planının ilk önemli adımlarından biri olarak değerlendiriliyor.

Yeni Nesil Uydular Veriyi Dünya’ya Göndermeden İşleyebiliyor

Long March 15 taşıyıcı roketiyle gerçekleştirilen görevde toplam beş uydu yörüngeye yerleştirildi. Bu görevin öne çıkan kısmını ise yapay zekâ tabanlı iki uydu oluşturdu. Geleneksel uydular topladıkları verileri analiz edilmek üzere yer istasyonlarına aktarırken, yeni sistemlerde birçok hesaplama ve karar alma işlemi doğrudan yörüngede gerçekleştiriliyor.

Bu uydulardan ilki olan Jitianxing A-04 (Yunjian Muxi), kızılötesi algılama sistemleri sayesinde orman yangınları ve benzeri çevresel olayları tespit etmek için geliştirildi. Zhejiang Lab tarafından geliştirilen “Embodied AI” mimarisiyle çalışan uydu, yalnızca veri toplamakla kalmıyor; sistem durumunu izliyor, görev planlamasını kendi oluşturuyor ve gerektiğinde diğer uydularla koordineli biçimde çalışabiliyor.

Göreve katılan ikinci yapay zekâ platformu ise Xinghuo Chuanming Meteoroloji Uydusu oldu. Bünyesinde bulunan üç farklı meteorolojik yapay zekâ modeli, atmosferden elde edilen verileri anlık olarak işleyerek hava tahminlerini uzayda oluşturuyor. Böylece klasik meteoroloji zincirindeki veri aktarımı ve yer istasyonu işlemleri büyük ölçüde ortadan kalkıyor.

Geleneksel meteoroloji sistemlerinde uyduların topladığı veriler önce Dünya’ya gönderiliyor, ardından farklı veri kaynaklarıyla birleştirilerek tahmin modelleri çalıştırılıyor. Bu işlem çoğu zaman yaklaşık 90 dakika sürebiliyor. Çin’in geliştirdiği yeni uydu ise hesaplamaları doğrudan yörüngede yaptığı için yalnızca sonuçları Dünya’ya iletiyor. Bu yaklaşımın özellikle afet yönetimi ve erken uyarı sistemlerinde önemli zaman avantajı sağlaması bekleniyor.

Yeni platformun dikkat çeken bir diğer özelliği ise görev sırasında yazılım yeteneklerinin artırılabilmesi oldu. Zhejiang Lab Direktörü ve Çin Mühendislik Akademisi üyesi Wang Jian’ın verdiği bilgilere göre, Dünya’da eğitilen yeni yapay zekâ modelleri doğrudan yörüngedeki uyduya aktarılabiliyor. Böylece görev başladıktan sonra bile yeni algoritmalar yüklenebiliyor ve uydunun yetenekleri ek donanım gerektirmeden geliştirilebiliyor.

Projede yalnızca yazılım değil, donanım tarafında da yapay zekâdan yararlanıldı. Uydulardaki bazı yapısal bileşenler, yapay zekâ destekli tasarım araçları kullanılarak geliştirildi ve 3D baskı teknolojisiyle üretildi. Daha az parçadan oluşan bu yapıların ağırlığı azaltırken üretim verimliliğini de artırdığı belirtiliyor.

Fırlatılan iki uydu, Three-Body Computing Constellation adı verilen daha kapsamlı uzay bilişim projesinin ilk üyeleri arasında yer alıyor. Zhejiang Lab koordinasyonunda yürütülen girişim, veri işleme yükünü Dünya’daki veri merkezlerinden uzaydaki uydu ağına taşımayı amaçlıyor. Proje planına göre takımyıldızın 2027 yılına kadar 100 uyduya, 2032 yılına kadar ise 1000 uyduya ulaşması hedefleniyor. Bu altyapının tamamlanması hâlinde Çin, yapay zekâ destekli dağıtık uzay bilişimi alanında en büyük sistemlerden birini oluşturmuş olacak.