Çin'in 2030'a kadar yaklaşık 3 trilyon dolarlık enerji yatırımı elektriğe odaklanıyor

Çin, 2030'a kadar enerji sektöründe yaklaşık 20 trilyon yuan (2,9 trilyon dolar) yatırım yaparak elektrik üretim kapasitesi, iletim altyapısı ve temiz enerji teknolojilerini büyütmeyi hedefliyor. Ülkenin yeni enerji planında yatırımların büyük bölümü elektrik üretimi ve şebeke altyapısına yönlendirilirken, rüzgar ve güneş enerjisinin elektrik sisteminin temelini oluşturması öngörülüyor.

Küresel petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 15'ini, doğal gaz tüketiminin yüzde 10'unu ve kömür tüketiminin yüzde 55'ini gerçekleştiren Çin, 2026-2030 dönemini kapsayan 15. Beş Yıllık Kalkınma Planı'nın enerji bölümünü 26 Haziran'da açıkladı.

Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu (NDRC) ile Ulusal Enerji İdaresi (NEA) tarafından yayımlanan "Yeni Enerji Sistemi İnşası Planı", ülkenin enerji yapısını fosil yakıt ağırlıklı sistemden fosil dışı kaynakların ağırlık kazandığı bir yapıya dönüştürmeyi amaçlıyor.

Plan kapsamında öngörülen yaklaşık 2,9 trilyon dolarlık yatırımın yüzde 65'i elektrik üretim tesislerine, yüzde 25'i şebeke altyapısına, kalan yaklaşık yüzde 10'u ise yeşil hidrojen, sanal santraller ve yapay zeka destekli enerji sistemlerine ayrılacak.

Mayıs itibarıyla elektrik kurulu gücü 4 teravatı aşan Çin, 2030'a kadar bu kapasiteyi 5,4 teravata yükseltmeyi hedefliyor.

Plan kapsamında fosil dışı enerji kaynaklarının kurulu gücünün 3,5 teravata, bunun içinde rüzgar ve güneş enerjisinin ise 2,8 teravatın üzerine çıkarılması öngörülüyor.

Böylece rüzgar ve güneş enerjisinin kurulu güç içindeki payının yüzde 50'yi aşarak elektrik sisteminin ana omurgasını oluşturması, fosil dışı kaynakların elektrik üretimindeki payının da yüzde 50'ye ulaşması hedefleniyor.

Nükleer kurulu gücün 110 gigavata, pompaj depolamalı hidroelektrik kapasitesinin ise 160 gigavata çıkarılması planlanırken, batarya depolama kapasitesinin de mevcut 144,7 gigavattan 300 gigavata yükseltilmesi öngörülüyor.

Elektrik tüketiminin ise her yıl yaklaşık 600 milyar kilovatsaat artarak 2030'da 13,5 teravatsaate ulaşacağı tahmin ediliyor.

Planın en önemli başlıklarından birini de elektrik iletim altyapısının güçlendirilmesi oluşturuyor.

Yenilenebilir enerji yatırımlarının önündeki en önemli darboğazlardan biri olan iletim kapasitesini artırmak amacıyla ülkenin iki büyük şebeke işletmecisi 2026-2030 döneminde toplam 5 trilyon yuan (722 milyar dolar) yatırım yapacak.

Elektrik iletim kapasitesi 340 gigavattan 420 gigavatın üzerine çıkarılırken, 15 yeni ultra yüksek gerilim (UHV) iletim hattı devreye alınacak.

Ayrıca 2030'a kadar "Ulusal Birleşik Elektrik Piyasası"nın tamamlanması hedefleniyor.

Plan, enerji yoğun sanayilerin ve yapay zeka veri merkezlerinin ülkenin batı bölgelerindeki yenilenebilir enerji üslerine yakınlaştırılmasını öngörüyor.

Bu kapsamda yıllık yeşil hidrojen üretim kapasitesinin 250 bin tondan 2 milyon tona çıkarılması, hidrojen ve yeşil metanol taşımacılığına yönelik altyapının geliştirilmesi planlanıyor.

Çin, elektrikli ulaşım altyapısını da enerji sisteminin bir bileşeni haline getirmeyi hedefliyor.

2025 sonunda yaklaşık 44 milyon olan yeni enerjili araç (NEV) sayısının 2030'da 110 milyona, şarj noktası sayısının ise 22,5 milyondan 40 milyona çıkarılması öngörülüyor.

Araçtan şebekeye (V2G) teknolojisinin yaygınlaştırılmasıyla elektrikli araçların gerektiğinde sisteme enerji sağlayan mobil depolama üniteleri olarak kullanılması hedefleniyor.

Plan kapsamında kömür ve petrol tüketiminin 2030'dan önce zirveye ulaşarak daha sonra gerilemesi bekleniyor.

Elektrik sisteminde kömürün rolünün ana üretim kaynağından çıkarılarak arz güvenliğini destekleyen yedek kapasiteye dönüştürülmesi öngörülürken, petrolün ulaştırmadaki payının azalması, petrokimya sektöründeki öneminin ise artması hedefleniyor.