Çin’in onlarca yıldır sürdürdüğü dev ağaçlandırma programı, ülkeyi büyük ölçekte yeşillendiriyor. Ancak yeni bir araştırma, insan eliyle oluşturulan bu ormanların doğal ormanlarla aynı şekilde işlemediğini ortaya koyuyor.

Geophysical Research Letters dergisinde yayımlanan çalışmaya göre Çin’de dikilen genç ormanlar, aynı çevresel koşullardaki doğal ormanlara kıyasla yaprak örtüsünü çok daha hızlı artırıyor. Bu durum, ormanların iklim modellerinde nasıl temsil edildiğine dair önemli sorular gündeme getiriyor.

Çin, 1970’lerden bu yana dünyanın en büyük ağaçlandırma projelerinden birini yürütüyor. Bazı tahminlere göre ülke bu süreçte 66 milyardan fazla ağaç dikti.

Dikilen ağaçların önemli bir kısmı, kuzeydeki çöllerden gelen kum fırtınalarına karşı doğal bir bariyer oluşturması amaçlanan “Büyük Yeşil Duvar” projesinin parçası. Bu kuşak, özellikle Pekin’e kadar ulaşabilen sert kum fırtınalarını azaltmayı, kuraklaşmayı yavaşlatmayı ve atmosferdeki karbonu tutmayı hedefliyor.

Bunun yanında Çin’in güneyinde de büyük ölçekli yeniden ormanlaştırma alanları bulunuyor. Nemli subtropikal ve tropikal muson iklimine sahip bu bölgeler, bitki gelişimi için elverişli koşullar sunuyor.

2020 yılına gelindiğinde, yeni dikilen ormanların 90,31 milyon hektara ulaştığı ve ülkenin toplam orman alanının yüzde 36,6’sını oluşturduğu bildirildi.

Çin’in Yeni Ormanı Daha Hızlı Yapraklanıyor

Pekin Üniversitesi araştırmacıları, uydu verileri ve makine öğrenmesi yöntemlerini kullanarak insan eliyle dikilen ormanları doğal ormanlarla karşılaştırdı. Amaç, aynı çevresel koşullarda bu iki orman tipinin nasıl tepki verdiğini anlamaktı.

Sonuçlar, dikili ormanların yaprak örtüsünü doğal ormanlardan iki ila üç kat daha hızlı artırdığını gösterdi. Bu hızlı büyümenin bir kısmı, ormanların genç yaşta olmasından kaynaklanıyor. Genç ağaçlar genellikle karbondioksiti daha verimli kullanabiliyor ve daha hızlı gelişebiliyor.

Ancak araştırmacılar, yaş faktörünü ve yerel büyüme koşullarını hesaba kattıklarında bile dikili ormanların beklenenden yüzde 4,6 daha hızlı büyüdüğünü belirledi.

İklim Modellerinde Eksik Bir Halka Olabilir

Araştırmaya göre bu fark, mevcut ekosistem ve iklim modellerinde önemli bir eksikliğe işaret ediyor. Birçok model, ormanları genel kategorilerle değerlendiriyor ve ormanın doğal mı yoksa insan eliyle mi oluşturulduğunu, yaşını ve yönetim geçmişini yeterince dikkate almıyor.

Çalışmanın yazarları, orman yaşı ve yönetim geçmişi gibi unsurların özellikle genç orman bölgelerinde yaprak alanı artışını anlamak için kritik olduğunu vurguluyor. Bu faktörlerin göz ardı edilmesi, modellerin genç dikili ormanlardaki büyüme hızını olduğundan düşük tahmin etmesine yol açabilir.

Araştırmada özellikle karışık ve herdem yeşil ormanların atmosferdeki karbondioksit artışına güçlü tepki verdiği belirtildi.

Ağaçlandırma İklim için Ne Kadar Etkili?

Yeni bulgular, Çin’in ağaçlandırma projelerinin olumsuz olduğu anlamına gelmiyor. Aksine, bu ormanların beklenenden farklı ve kimi açılardan daha güçlü tepkiler verdiğini gösteriyor.

Daha önce yapılan bir çalışma, Taklamakan Çölü çevresine dikilen ağaçların 2004-2017 yılları arasında yılda yaklaşık 8,3 milyon ton karbondioksit emdiğini ve yaklaşık 6,7 milyon ton karbondioksit saldığını göstermişti. Bu da söz konusu ormanların net olarak karbon yutağı işlevi gördüğüne işaret ediyor.

Ağaçlandırma yalnızca karbon tutmakla sınırlı değil. Yeşil alanların artması, yaban hayatına yaşam alanı sağlanması ve toprağın dengelenmesi gibi birçok ekolojik fayda da sunuyor.

Tek Başına Çözüm Olmasa da Önemli Bir Başlangıç

Bilim insanları, ağaç dikmenin iklim değişikliğine karşı tek başına yeterli bir çözüm olmadığını vurguluyor. Ancak doğru planlandığında ve uzun vadeli yönetildiğinde, büyük ölçekli ormanlaştırma projeleri karbon döngüsü, ekosistem sağlığı ve kuraklaşmayla mücadele açısından önemli katkılar sağlayabilir.

Yeni çalışma, insan eliyle oluşturulan ormanların doğal ormanlardan farklı davranabileceğini ve bu farkların iklim modellerine daha doğru biçimde yansıtılması gerektiğini ortaya koyuyor.

İlginizi Çekebilir: Güneş Sistemi’nin İki Uzak Gök Cisminde Aynı Sıradışı Kimyasal İz Keşfedildi

Araştırmaya dair düşüncelerinizi yorumlarda veya Kayıp Rıhtım Forum’da paylaşabilir, bilim dünyasından yeni haberler için bizleri Google News ve WhatsApp üzerinden takip edebilirsiniz.

Bu yazı Çin’in Çöldeki 66 Milyar Ağaçlık Orman Deneyi, Sonuçlarıyla Bilim İnsanlarını Şaşırttı ilk olarak şu sitede yayımlanmıştır: Kayıp Rıhtım. Yazının kaynağı bu sitedir.