Yapay zekâ yatırımlarının hızla artması, küresel yarı iletken sektöründe bellek çipi üreticileri arasındaki rekabeti yeni bir boyuta taşıdı. Çin merkezli şirketlerin yükselen üretim kapasitesi ve fiyat belirleme gücü, uzun yıllardır pazara yön veren Güney Koreli ve ABD’li rakiplerin stratejilerini yeniden şekillendirirken küresel tedarik zincirindeki dengeleri de değiştiriyor. Uzmanlar, Çin’in devlet destekli üretim modeli sayesinde yalnızca iç pazardaki bağımlılığı azaltmadığını, aynı zamanda uluslararası bellek çipi pazarında daha etkili bir oyuncuya dönüştüğünü belirtiyor.

Yapay Zekâ Talebi Çinli Üreticilerin Pazarlık Gücünü Artırdı

Uzun yıllar düşük kâr marjıyla faaliyet gösteren bellek üreticileri, üretken yapay zekâ uygulamaları için kurulan veri merkezlerinin hızla yaygınlaşmasıyla birlikte sektörün en stratejik şirketleri arasına girdi. Akıllı telefonlardan sunuculara kadar birçok sistemde kullanılan DRAM ve NAND belleklerine yönelik talep artışı, üreticilere hem fiyat hem de müşteri seçme konusunda daha güçlü bir konum kazandırdı.

Bu değişimin en dikkat çekici örneklerinden biri, Çinli üretici CXMT ile Huawei arasında yaşanan fiyat anlaşmazlığı oldu. Reuters’ın aktardığı bilgilere göre şirket, artan talebe rağmen indirim taleplerini geri çevirdi. Ardından Huawei ile yakın çalışan SiCarrier mühendislerinin araştırma ve geliştirme bölümünden çıkarılması, iki şirket arasındaki güç mücadelesinin sektör genelinde dikkat çekmesine neden oldu.

Çinli üreticilerin değişen konumu yalnızca yerel şirketleri etkilemiyor. Reuters’a konuşan sektör kaynakları, bazı bellek ürünlerinde Çinli şirketlerin Samsung ve SK Hynix gibi küresel rakiplerinden daha yüksek fiyatlar talep edebildiğini ifade ediyor. Yapay zekâ veri merkezleri için gerekli yüksek kapasiteli bellek modüllerine yönelik yoğun talep, alıcıların daha yüksek maliyetleri kabul etmesine yol açıyor.

Çin’in bellek sektöründeki yükselişi yalnızca ticari başarıyla açıklanmıyor. Devlet destekli yatırım fonları ve yerel yönetimlerin sağladığı finansman sayesinde üretim kapasitesi hızla büyüyor. Bu süreçte YMTC, yeni yatırım planları ve halka arz hazırlıklarıyla dikkat çekerken Pekin yönetimi iki büyük üreticiyi teknolojik bağımsızlık hedefinin temel unsurlarından biri olarak görüyor.

Reuters’ın haberine göre ByteDance ile imzalanan beş yıllık ve 7 milyar doların üzerindeki tedarik anlaşması, Çinli üreticilerin artık yalnızca üretim yapan şirketler değil, büyük teknoloji firmalarının stratejik iş ortakları hâline geldiğini ortaya koyuyor. Daha önce Tencent ile yapılan milyarlarca dolarlık anlaşma da yerli teknoloji şirketlerinin önceliği giderek daha fazla yerel tedarikçilere verdiğini gösteriyor.

Çinli üreticiler, devam eden fabrika yatırımları tamamlandığında hem iç pazardaki talebi karşılamayı hem de 2027 sonrasında uluslararası pazarlara daha fazla ürün göndermeyi hedefliyor. Planlanan kapasite artışının gerçekleşmesi hâlinde Çin’in küresel bellek üretimindeki payının önemli ölçüde yükselmesi bekleniyor.

Çin’in bellek sektöründeki yükselişi Washington’da da yakından takip ediliyor. ABD yönetimi, yeni ihracat kısıtlamaları ve ekipman sınırlamalarıyla Çin’in ileri yarı iletken üretim kapasitesini yavaşlatmaya çalışırken teknoloji şirketleri tedarik zincirinin tamamen kesintiye uğramasının küresel maliyetleri artırabileceği uyarısında bulunuyor.

Üretim tarafındaki en büyük teknik engel ise ASML tarafından geliştirilen en ileri düzey aşırı ultraviyole (EUV) litografi sistemlerine erişimin bulunmaması olarak öne çıkıyor. Çinli üreticiler daha eski derin ultraviyole (DUV) teknolojisiyle üretim yaptığı için özellikle yapay zekâ hızlandırıcılarında kullanılan yüksek bant genişlikli bellek çözümlerinde küresel rakiplerinin birkaç nesil gerisinde bulunuyor.

Buna rağmen Çinli şirketler yerli ekipman kullanımını artırmaya ve yeni üretim teknikleri geliştirmeye devam ediyor. Özellikle son yıllarda uygulanan ihracat kısıtlamaları, yerli makine üreticilerinin gelişmesini hızlandırırken sektörün dışa bağımlılığını azaltmaya yönelik yeni yatırımları da beraberinde getiriyor.

Küresel Bellek Pazarında Yeni Dönem Başlıyor

Son yıllara kadar düşük maliyetli alternatif olarak görülen Çinli üreticiler, artık fiyat belirleyebilen ve küresel rekabeti yönlendirebilen şirketler arasında yer alıyor. Yapay zekâ yatırımlarının sürmesi, yeni üretim tesislerinin devreye alınması ve devlet destekli büyüme stratejisinin devam etmesiyle birlikte bellek çipi üreticileri arasındaki rekabetin önümüzdeki yıllarda daha da sertleşmesi bekleniyor.