Reuters tarafından incelenen akademik makaleler ve patent başvuruları, Çinli askerî araştırmacıların ABD merkezli yapay zekâ şirketlerinin geliştirdiği modellerden yararlanarak yerli sistemlerini eğittiğini ortaya koydu. İddiaya göre araştırmacılar, gelişmiş yapay zekâ modellerinin ürettiği çıktıları kullanarak daha küçük ve yerel olarak çalışabilen sistemler geliştiriyor. Bulgular, ABD ile Çin arasında uzun süredir devam eden yapay zekâ rekabetine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.

Akademik Çalışmalar Savunma Amaçlı Kullanımı İşaret Ediyor

Reuters’ın Washington merkezli Jamestown Foundation tarafından derlenen araştırmalarla birlikte incelediği 80’den fazla akademik makale ve patent, Çin Halk Kurtuluş Ordusu ile bağlantılı araştırma kurumlarının bu yöntemi yaygın şekilde kullandığını gösteriyor.

İncelenen çalışmalara göre araştırmacılar, OpenAI ve Anthropic tarafından geliştirilen büyük yapay zekâ modellerinin oluşturduğu yanıtları eğitim verisi olarak kullanıyor. Daha sonra bu çıktılar üzerinden yalnızca belirli görevleri yerine getirebilen, daha düşük donanım gerektiren yerli yapay zekâ sistemleri geliştiriliyor. Böylece gelişmiş modelleri sıfırdan eğitmek için gereken yüksek işlem gücü ve maliyet önemli ölçüde azaltılabiliyor.

Belgelerde yer alan örneklerden biri, Pekin’deki PLA Unit 96941 isimli askerî istihbarat ve siber savaş biriminin GPT-3.5 modelini kullanarak hassas askerî kaynak kodlarını özetlediğini gösteriyor. Araştırmacılar, gizli verilerin doğrudan üçüncü taraf sistemlerde işlenmesini uygun bulmadıkları için elde edilen özetleri yerli bir yapay zekâ modelini eğitmek amacıyla kullandıklarını belirtiyor.

Reuters’ın ulaştığı belgeler, yöntemin yalnızca yazılım geliştirmede kullanılmadığını da ortaya koyuyor. Çin Kuzey Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, Claude 3 Haiku modelinden üretilen sentetik verileri sosyal medya izleme ve içerik sınıflandırma sistemi geliştirmek amacıyla kullandı.

Başka bir araştırmada ise Çin Ulusal Savunma Teknolojisi Üniversitesi, görüntü işleme modelini insansız hava araçlarında çalışabilecek kadar küçültmeyi başardı. Böylece dronların iletişim bağlantısı kesildiğinde bile canlı görüntü analizi yaparak yön bulma ve hedef tespiti süreçlerini sürdürebileceği ifade edildi.

Çin Askerî Bilimler Akademisi tarafından yürütülen farklı bir çalışmada ise insansız deniz araçları, gemiler ve denizaltıları kapsayan simülasyonlarda hedef tanıma sistemlerinin düşük donanımlı askerî platformlarda çalıştırıldığı aktarıldı.

ABD’li yapay zekâ şirketleri son dönemde tartışmanın teknik yöntemden çok, kapalı modellerden izinsiz yararlanılmasıyla ilgili olduğunu savunuyor. OpenAI ve Anthropic, bazı Çin merkezli kuruluşların ticari modellerin ürettiği çıktıları sistematik biçimde kullanarak benzer yeteneklere sahip yerli modeller geliştirmeye çalıştığını öne sürüyor.

Çin ise bu suçlamaları reddediyor. Pekin yönetimi, Washington’ın yapay zekâ alanında teknolojik üstünlüğünü korumaya çalıştığını savunurken, Çinli girişimler de geliştirdikleri modellerin kendi teknolojilerine dayandığını ifade ediyor. Son olarak Moonshot, Trump yönetiminin Kimi K3 modeli hakkında ortaya attığı benzer iddiaları kabul etmediğini açıkladı.

Uzmanlara göre gelişmiş yapay zekâ sistemlerinden elde edilen akıl yürütme süreçlerinin küçük modellere aktarılması, yalnızca maliyet avantajı sağlamıyor. Aynı zamanda gözetleme sistemleri, siber güvenlik uygulamaları, hedef tanıma teknolojileri ve taktik karar destek sistemleri gibi savunma alanlarında da önemli kazanımlar sunabiliyor. Buna karşın araştırmacılar, bu yöntemle geliştirilen küçük modellerin gelişmiş yapay zekâ sistemlerinin tüm yeteneklerini birebir kopyalayamadığını, yalnızca belirli görevlerde optimize edilmiş performans sunduğunu vurguluyor.