Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'nda görüşülmeye başlanan ve kamuoyunda "12. Yargı Paketi" olarak bilinen kanun teklifi, çocuk adalet sisteminde kapsamlı değişiklikler öngörüyor. Çocuk Koruma Kanunu ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasını içeren 18 maddelik teklif, çocukların suça sürüklenmesini önlemeyi, yeniden suç işleme riskini azaltmayı ve koruyucu mekanizmaları güçlendirmeyi amaçlıyor.

Teklife göre, ağır suçlara karışan çocuklar için uygulanacak hapis cezalarının alt ve üst sınırları yükseltilecek. Ayrıca kasten öldürme ve ağır yaralama gibi suçlarda hakimlere yaş indirimi uygulanıp uygulanmaması konusunda daha geniş takdir yetkisi tanınacak.

Bunun yanında, 15 yaşını doldurduktan sonra işlenen suçların tekerrüre esas alınmasının önü açılarak, aynı suçu tekrar işleyen çocuklar için daha ağır yaptırımlar uygulanabilecek.

Bıçak satışı ve silah güvenliğine yeni kurallar

Teklifte çocukların güvenliğini artırmaya yönelik yeni düzenlemeler de yer alıyor. Buna göre 18 yaşından küçüklere bıçak, kesici ve delici alet satışı yasaklanacak. İnternet üzerinden yapılan satışlar da bu kapsamda değerlendirilecek.

Ayrıca ateşli silahını gerekli güvenlik önlemlerini almadan muhafaza ederek bir çocuğun silaha ulaşmasına neden olan kişiler hakkında 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası uygulanabilecek.

Çocuğun bakım, eğitim ve gözetim yükümlülüğünü yerine getirmeyen anne, baba veya sorumlulara yönelik cezalar da artırılıyor. Çocuğun ihmali nedeniyle ağır suç işlemesi halinde ise sorumlu kişiler hakkında verilecek cezaların artırılması öngörülüyor.

Teklif kapsamında "dijital risklerden korunma tedbiri" de hayata geçirilecek. Mahkeme kararıyla çocukların kullandığı telefon, tablet ve bilgisayarların belirli süreyle denetlenebilmesi, riskli internet siteleri ve uygulamalara erişimin sınırlandırılabilmesi mümkün olacak.

Öte yandan çocukların yeniden topluma kazandırılması amacıyla kitap okuma, çevre temizliği, sosyal hizmet çalışmaları ile bağımlılık tedavi ve rehabilitasyon programları da yeni yönlendirme tedbirleri arasında yer alacak.

15 yaşından küçük çocuklar hakkında dava açılmadan önce sosyal inceleme raporu hazırlanması zorunlu olacak. Çocuğun aile yapısı, eğitim durumu, sosyal çevresi ve suça yönelme nedenleri ayrıntılı şekilde değerlendirilecek. Sosyal inceleme yapılmadan düzenlenen iddianameler mahkeme tarafından savcılığa iade edilebilecek.

Teklif, çocuk hükümlülerin işledikleri suçun niteliğine göre ayrı bölümlerde barındırılmasını da öngörüyor. Ağır suçlardan hüküm giyen çocuklarla diğer çocukların aynı koğuşta kalmasının önüne geçilecek.

Ayrıca kasten öldürme, cinsel suçlar, uyuşturucu ticareti ve örgüt suçlarında hükümlü çocuklar için infaz sistemindeki "bir gün iki gün sayılır" uygulaması kaldırılacak.

Kanun teklifiyle mevzuatta yer alan "suça sürüklenen çocuk" ifadesi yerine "adli süreçteki çocuk" ifadesi kullanılacak. Düzenlemenin gerekçesinde, mevcut ifadenin çocuklar hakkında önyargı oluşturabileceği ve damgalayıcı nitelik taşıdığı belirtildi.