Kongre Kütüphanesi verileri ilginç bir gerçeği ortaya koyuyor. Hollywood’un sessiz film döneminde çekilen filmlerin yaklaşık %75’i ne yazık ki zaman içinde kaybolmuş. Sonraki on yıllardan kayıp film sayısı çok daha az ama, her zaman gözden kaçan birkaç film olmuş. Yine de her yıl özverili arşiv çalışmaları ve tesadüfler sayesinde kayıp film sayısı biraz azalıyor.

En önemli keşiflerin arasında Thomas Edison’ın yapımcılığı üstlendiği ve Mary Shelley’nin ikonik korku romanının ilk film uyarlaması olan Frankenstein (1910) ve genç Alfred Hitchcock’un senaryosunu yazmasına, yönetmesine ve kurgulamasına yardım ettiği White Shadow (1924) da var.

Bunlara ek olarak, son birkaç yılda çok uzun zamandır kayıp olan beş ünlü film var. İşte o filmler:

Fransız film yapımcısı Georges Méliès çığır açan özel efekt teknikleri kullandığı bilim kurgu kısa filmi A Trip to the Moon (1902) ile sinemanın öncülerinden biri olarak görülür. Méliès beş yüzden fazla film yaptı, ama ne yazık ki bunlardan sadece üç yüz kadarı günümüze ulaştı. Filmlerinin çoğu I. Dünya Savaşı sırasında selüloit ve gümüş için eritilerek imha edildi. Neyse ki yakın zamanda hayatta kalan filmler listesine onun bir film daha eklendi: Gugusse et l’Automate

Uzun zamandır kayıp olduğu düşünülen 1897 yapımı kısa filmin bir kopyası, 2025 yılında Bill McFarland tarafından Kongre Kütüphanesi’ne bağışlanan bir makara kutusunda bulundu. Makaralar seyyar film gösterimcisi olarak çalışan büyük büyükbabası William Delisle Frisbee’ye aitti. Kütüphanenin nitrat film arşivlerinin sorumlusu George Willeman “Bu film kutusunu görür görmez bunun özel bir şey olduğunu anladık” dedi. Film sadece 45 saniye uzunluğunda olsa da sinema tarihinde önemli bir yere sahip ve bir robotun (kelime, Karel Čapek’in 1920 tarihli R.U.R. adlı oyununda, filmden birkaç on yıl sonra üretilmişti) ekranda bilinen en eski görünümünü içermektedir.

Sessiz film döneminin komedi filmlerine üç büyük isim damgasını vurmuştu: Charlie Chaplin, Buster Keaton ve Harold Lloyd. Kariyerinin başlarında Lloyd, Chaplin’den ilham alarak Lonesome Luke adında bıyıklı, komik bir karakter yaratmıştı, fakat bu filmlerin çoğu kayboldu. 2022’de Robert Simonton, kayıp Lonesome Luke filmlerinden birini bulmayı başardı: Luke’s Double (1916). Hal Roach’ın yönettiği filmde, Lloyd’un kardeşi Gaylord Lloyd karakterin dublörü rolünde oynuyor. Simonton komedinin 28 mm’lik bir kopyasının 1960’ların ortalarında Harold Lloyd’a verildiğini öğrendi ve bu yüzden oyuncunun torunu Suzanne Lloyd ile iletişime geçerek kopyanın nerede olduğunu sordu. Suzanne Lloyd kopyayı buldu ve korunması için UCLA Film ve Televizyon Arşivi’ne teslim etti.

John Ford, Hollywood’un Altın Çağı’nın en ikonik yönetmenlerinden biridir ve özellikle Stagecoach (1939) ve The Searchers (1956) gibi Western filmiyle tanınır. En İyi Yönetmen dalında dört Oscar kazanan yönetmenin ağabeyi Francis Ford, John Ford kadar ünlü olmasa da film yapımcılığı işindeydi ve sıklıkla hem oyuncu hem yönetmen olarak çalıştı. 2024 yazında, stajyer Dan Martin, New York’taki Tarihi Filmler Arşivi’nde kutuları incelerken bir asırdır kayıp olan bir Francis Ford filminin kopyasına rastladı: The Heart of Lincoln. Ford filmde kamera arkasında olmanın yanı sıra, İç Savaş dönemini anlatan bu hikayede Abraham Lincoln’ü de canlandırmıştı. Film ilk olarak 1915’te çekilmiş, ama Ford 1922’de hikayeyi sil baştan çekmişti. Martin ikinci filmin kopyasına rastlayana kadar, her iki versiyonun da tamemen yok olduğu düşünülüyordu.

2023 yılında, film yapımcısı Gary Huggins, Nebraska, Omaha’daki bir müzayedede aradığı eski bir çizgi filmin kopyasını buldu. Çizgi filmi almak için bir yığın eski film makarasına teklif vermek zorunda kaldı ve 20 dolarlık teklifi kazandı. Daha sonra makaraları incelerken bunlardan birinin Hollywood’un ilk yıldızlarından Clara Bow’un ilk rollerinden birini oynadığı kayıp bir film olan The Pill Pounder olduğunu keşfetti.

1923 yapımı bu sessiz filmde, bir eczacının eczanesinde poker oyunu düzenlemeye çalışır. O zamanlar 17 yaşındaki Clara Bow sadece birkaç sahnede yer alıyor. Bu, onun oynadığı üçüncü filmdi, ama performansı onu “genç aktrisler arasında en umut vadeden” ilan eden Exhibitors Trade Review tarafından övgüyle karşılandı. Birkaç yıl sonra Bow şöhrete kavuştmuştu ve 1927’de Hollywood’un ilk yıldızlarından biri oldu.

1968’de BBC, Late Night Horror adlı bir korku antoloji dizisi yayınladı. Dizinin çok korkutucu olduğu yönündeki şikayetler nedeniyle yapım iki yıl sonra yayından kaldırıldı. Bölümlerin hiçbiri arşivlenmedi. Aradan geçen on yıllar içinde iki bölüm kurtarıldı: The Corpse Can’t Play 2016’da ve dizinin açılış bölümü No Such Thing as a Vampire ise Mayıs 2026’da bulundu.

No Such Thing as a Vampire, Richard Matheson’ın aynı adlı kısa öyküsünden uyarlandı. Matheson, en çok I Am Legend (1954) adlı vampir romanıyla tanınır. Bu bölümü, birkaç yıl önce Doctor Who‘nun bir bölümünü de yöneten ilk kadın olan Paddy Russell yönetmişti.

İngiltere’nin Dorset kentindeki 1930’lardan kalma Art Deco tarzı bir sinema olan The Regent’te, vampir bölümünün eski bir makarası bulundu. Binada yıllardır tozlanmış halde duran makaralar atılmadan projeksiyoncu Darren Payne’den kontrol edilmesi istendi. Payne bir korku filmi hayranıydı makaraların üstündeki el yazısı etiketi görünce ilgisi uyandı. Makara oynatıldığında tartışmalı dizinin ilk bölümü olduğunu fark etti. Payne “Kendimi çimdiklemem gerekti; şaşırtıcı ve oldukça duygusal bir andı” dedi.

The post Çok korkunçtu, ortadan kaldırdık! Son Zamanlarda Bulunan 5 Ünlü Kayıp Film appeared first on Rotka.