VakıfBank Kültür Yayınları (VBKY), kültür tarihçiliğinin yaşayan en büyük isimlerinden Robert Darnton’un kaleme aldığı “Devrimci Mizaç” adlı kitabı okurlarla buluşturuyor. Darnton, “devrimci mizaç” olarak adlandırdığı olgunun tezahürünü anlamak için broşürler, kitaplar, yeraltı yayınları, şarkılar, şiirler ve halka açık performanslar üzerine yaptığı araştırmalardan hareketle Paris’i bir bilgi toplumu olarak inceliyor. Monarşinin devrilmesi ve yeni bir toplumun doğuşuna dair bambaşka bir izah sunuyor. 1748-1789 yılları arasında Parislilerin zihniyet dünyasını ve devrime giden süreçte bir halkın mizacının nasıl şekillendiğini sürükleyici bir hikâyeye dönüştürüyor.

VakıfBank Kültür Yayınları’nın tarih kitaplığı dizisi, Robert Darnton’un kaleme aldığı ve Oğuzhan Şahin’in Türkçeye kazandırdığı “Devrimci Mizaç” adlı çalışmayla genişlemeye devam ediyor. Temmuz 1789’da Parisli bir kalabalığın Bastille’i basması, küresel sonuçlar doğuracak bir süreci tetikledi: monarşinin devrilmesi ve yeni bir toplumun doğuşu. Pek çok tarihçi bu olayı ve Fransız Devrimi’ni; ekonomik kriz, toplumsal sınıf çatışmaları ya da Aydınlanma düşüncesi gibi tarihsel dinamiklerin bir sonucu olarak değerlendirir. Kültür tarihçiliğinin önemli isimlerinden Robert Darnton ise farklı bir bakış açısı sunuyor: Devrim’in merkezindeki Parislilerin, olaylar öncesinde ve sonrasında yaşananlara dair düşünceleri, inançları ve zihniyetleri, bu dönüşümün yönünü belirleyen temel unsurlardan biriydi.

Darnton, “devrimci mizaç” olarak adlandırdığı olgunun izlerini sürmek için broşürler, kitaplar, yeraltı yayınları, şarkılar, şiirler ve halka açık performanslar üzerine yaptığı araştırmalardan hareketle Paris’i bir bilgi toplumu olarak inceliyor. Kentin haber ağları; kafelerde, pazar yerlerinde, park banklarında ve dedikodunun merkezi sayılan Palais-Royal’deki Krakow Ağacı’nın altında şekilleniyordu. Darnton; başarısızlıkla sonuçlanan uluslararası antlaşmalardan yolsuzluklara, kraliyet skandallarından dikkat çekici sıcak hava balonu gösterilerine ve yeni bir ulus anlayışının doğuşuna uzanan kırk yıllık sürecin, sıradan Parislilerin kolektif bilincinde nasıl yer ettiğini ortaya koyuyor. Haberler ve fikirler, derin eşitsizliklerle şekillenen toplum içinde yayılırken Kral’ın otoritesine duyulan güven aşındı, monarşinin meşruiyeti sarsıldı ve toplumsal düzen çözülmeye başladı. Tarihin görünmeyen dinamiklerini büyük dönüşümlerin açıklayıcısı olarak ele alan Darnton, renkli anlatımıyla okuru Paris sokaklarında bir yolculuğa çıkarıyor.

“Paris 18. yüzyıl boyunca nüfusu, coğrafyası ve fiziki görünümü açısından birçok değişim geçirdi. Yeni kuşak sosyal ve ekonomik tarihçilerin araştırmaları sayesinde artık Parislilerin gündelik ortamlarında –hatta beslenmelerinde, giyim­lerinde, mobilyalarında, alışverişlerinde, eğlencelerinde ve okuma alışkanlıkların­da– yaşanan değişimleri takip edebiliyoruz. Yaşam koşulları onların genel olarak hayata bakışını etkilemiş olsa da kamu işlerinin gidişatıyla ilgili algıları doğrudan çevrelerinden ya da okudukları kitaplardan kaynaklanmıyordu. Bu algı, aldıkları haberlere verdikleri tepkiler doğrultusunda şekilleniyordu. Edebiyat ve sosyoeko­nomik koşullar anlatının seyrini etkileyebilecek unsurlar olsa da ben sokak düze­yinde haberin yayılışına yani dönemin medyası tarafından iletilen şekliyle olayla­rın ve bu olaylara verilen tepkilerin kayıtlarına odaklanacağım. Devrim’den önceki kırk yıl içinde o kadar çok şey yaşandı ki, okuyucuyu ay­rıntılar arasında boğmamak adına seçici davranmak zorundayım. Kesintisiz bir olay dizisi anlatmak yerine, özellikle yoğun dört dönemi (1748–1754, 1762–1764, 1770–1775, 1781–1786) ele almayı tercih ettim ve ardından 1787’den Bastille’in basılmasına kadar olan olaylara odaklandım. Bu anlatı biçiminin, Parislileri 1789’da bir devrime sürük­leyen olaylar dizisini onların nasıl algıladığını ortaya koyması beklenmektedir.”

Harvard Üniversitesi (1960) ve Rhodes bursiyeri olduğu Oxford Üniversitesinde (1962, 1964) eğitim gördü. The New York Times’ta kısa bir süre muhabirlik yaptıktan sonra Harvard’da araştırmacı olarak görev aldı. 1968’den 2007’ye kadar Princeton Üniversitesinde ders veren Darnton, 2007’de Harvard Üniversitesi’nde Carl H. Pforzheimer Üniversitesi Profesörü ve Üniversite Kütüphanesi Direktörü oldu. Amerikan Tarih Derneği gibi pek çok idari görevde de bulunan yazar; MacArthur Ödülü, Ulusal Kitap Eleştirmenleri Birliği Ödülü, Fransız Légion d’Honneur nişanı ve 2012 Ulusal Beşerî Bilimler Madalyası dâhil birçok prestijli ödüle layık görüldü. Aralarında 18 dile çevrilen ünlü eseri Büyük Kedi Katliamı (1984), The Business of Enlightenment (1979), Berlin Journal, 1989-1990 (1991) ve The Forbidden Best-Sellers of Prerevolutionary France (1995) gibi çalışmaların bulunduğu çok sayıda kitabın yazarı ve editörüdür. Son yayımlanan eserleri arasında The Case for Books (2009), The Devil in the Holy Water (2009) ve Poetry and the Police (2010) yer almaktadır.

Proje Editörü: Dr. Mehmet Yılmaz Akbulut

The post Robert Darnton, Fransız Devrimi’ni Parislilerin zamanla özümsediği, despotizme öfke ve özgürlüğe inançla şekillenen kolektif bir devrimci mizacın patlaması olarak ele alıyor appeared first on Rotka.