İran'ın ordusu kendi içinde çatırdamış.

DMO içeriden çözülüyor ve bunun farkında

i̇ran'daki devrim muhafızları ordusu'nun (dmo) iç ekonomik ve siyasi sorunlar nedeniyle çözülme sürecinde olduğu, rejimin kendi yayın organlarında dile getiriliyor.

i̇ran'daki rejime yakın günlük gazete cumhuriyet-i i̇slami şubat ayında, i̇ran i̇slam cumhuriyeti'nin kırk yıl boyunca kendine yasak saydığı bir soruyu gündeme taşıyarak, "devlet hâlâ iki orduyu, yani düzenli ordu erteş ile sınırları değil devrimi korumak amacıyla 1979'da kurulan yarı askeri güç i̇ran devrim muhafızları ordusu’nun (dmo) maliyetini karşılayabilir mi?" sorusunu sordu. asıl soru iç siyasi çıkmazdan nasıl çıkılacağıyla ilgiliydi ve bunu açıkça dile getiren gazete, dmo’nun ekonomi, siyaset, medya ve diplomaside genişlemesinin bu kurumu iç çatışmalara konu olan mezhepçi bir yapıya ve dışarıdan sürekli baskı için kullanılan bir bahaneye dönüştürdüğünü yazdı. sorunun kamuoyunun önünde dile getirilmesi neredeyse başlı başına bir yanıt niteliği taşıdı. çünkü bu ikili yapı özünde bir verimlilik meselesi değildi. fazla oku bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (related nodes field) tek bir devletin iki orduya sahip olması, sistemin hayatta kalma stratejisinin bir parçasıydı. biri ülkeyi savunacak, diğeri o orduyu denetleyecek ve toplumu gözetleyecek ve dengeleri arasında denge kuracak bir bekçi güçtü. argümanını stratejik bir mantığa değil tarihe dayandıran gazete, rafsancani'nin 22 mart 1989 tarihli hatıra notlarına başvurdu. bu notlarda humeyni'nin ordu ile dmo’nun zamanla tek bir güce dönüşmesi gerektiğini kabul ettiğini, ancak dönemin son derece tehlikeli olduğunu ve kuvvetlerin büyük ihtimalle baş kaldırabileceğini düşündüğünü kayıt altına aldığı görülüyordu. humeyni birleşmeyi reddetmemişti, yalnızca ertelemişti. onun ölümünün ardından rafsancani muhafızlar bakanlığı'nı savunma bakanlığı ile birleştirdi, ancak daha derin bütünleşmenin gerçekleşmesine izin vermedi. otuz yedi yıl sonra rejimin kendi basını o yarım kalmış cümleyi yeniden hayata geçirdi. tepki, meselenin hassasiyetiyle ve bünyesindeki tehlikeyle orantılıydı. keyhan gazetesi öneriyi kınadı ve bunu dmo’yu tasfiye etmeye yönelik bir proje, irak'taki halk seferberlik güçleri’ne (haşdi şabi) uygulanan bir abd-i̇srail reçetesi olarak değerlendirdi. dmo’ya yakın civan gazetesi ise bunu ülkenin güvenliğinin temel direğine yöneltilmiş bir darbe olarak nitelendirdi. katı muhafazakarlık yanlısı ağlar ise müzakerecileri, meclis başkanı muhammed bakır kalibaf'ı ve cumhurbaşkanı mesud pezeşkiyan yönetimini silahlı muhafızlara karşı darbe düzenlemekle suçluyor. meclis başkanı muhammed bakır kalibaf, i̇ran’ın tahran kentinde düzenlenen bir basın toplantısında, 27 kasım 2024 / fotoğraf: reuters eş zamanlı olarak tahran'daki medya kuruluşları birleşme ihtimalini washington'ın müzakere masasına koyduğu bir koşul olarak tartışıyor. sistemin kendi içinden gelen sesler tasfiye talep etmeye başladığında bu ayrışma artık dışarıdan yapılan bir muhalif okuma olmaktan çıkar. bunu kendi açık sözlülükleriyle, kendi kalemleriyle ve kendi gazetelerinde söylüyorlar. oligarşik bileşenin ortadan kaybolma niyeti yok. zira dmo yalnızca bir milis güç değil, başlı başına bir ekonomidir. bununla birlikte çözülme geçici bir siyasi görüş değil, dmo’nun bizzat kendi yapısının bir parçası. dmo, devlet içinde devlet olarak tanımlansa da gerçekte tek bir üniforma giyen 3 devlet kurumundan oluşuyor: birincisi velayeti fakih'e bağlı ideolojik-akidevi bir yapı. washington ile varılan mutabakat muhtırasında yüksek ulusal güvenlik konseyi tarafından devre dışı bırakılan yeni rehber bu yapıyı zaten zayıflatmış durumdadır. i̇kincisi şehitlik söylemi ve felsefesi üzerine kurulu bir askeri teşkilat. üçüncüsü ise hayatta kalma kültürüne dayanan oligarşik bir yapı. son iki bileşen arasında güdü ve hedef açısından derin bir çelişki yatıyor. şehitlik sonuna kadar direnir, hayatta kalma ise müzakere eder, uyum sağlar ve çıkar gerektirdiğinde taviz verir. tek bir liderlik altındaki bu iki zıt kültür kaçınılmaz biçimde bir çıkmaza sürükler. bu kırık aynı baskı aygıtlarına da uzanıyor. 10 yılı aşkın süre boyunca i̇stihbarat bakanlığı ile dmo’nun istihbarat birimi paralel ve rekabet halinde iki aygıt olarak çalıştı, dosyaları birbirinin üzerine yığdı, tutuklamaları tartışmaya açtı ve birbirini gözetledi. öldürme araçlarının iç içe geçtiği bir aygıt katı bir blok değildir. tek bir bayrak altındaki bir iç rekabettir. savaş ve anlaşmanın tabloya eklediği şey teşhis değil, zaman çizelgesidir. çözülmenin kendisi başlı başına bir uyarı yapılmasına ihtiyaç duymuyor. esasen tahran'ın bu çözülmeyi nasıl yöneteceğinin izlenmesi gerekiyor. bu bir yeniden adlandırma ve slogan değişikliğinden mi ibaret bilinmiyor. rejime bağlı medya kuruluşları, hukuki ve uluslararası baskıları hafifletmenin bir yolu olarak i̇ran ordusuyla birleşmeyi açıkça gündemine almış durumda. manevra aleni biçimde yürütülüyor. ancak daha da önemlisi, sistemin etrafından dolaşamayacağı nedenlerle tutunması mümkün değil. kudüs gücü'nden başlayalım. bu gücün savaşları hiçbir zaman açıkça ilan edilmiş devlet eylemleri olarak yürütülmedi. vekil gruplar, paralel diplomasi ve dört başkentte inkâr edilebilir operasyonlar biçiminde hayata geçirildi. bunların tamamı mümkün olabildi, çünkü kudüs gücü devletlerarası ilişkilerin kurallarının dışında konumlandı. kudüs gücü ulusal bir orduya entegre edilirse her silah sevkiyatı, her danışman ve her operasyon hesap sorulabilir resmi bir i̇ran devlet eylemine dönüşür. düzenli bir ordu direniş ekseni yönetemez. birleşme, tahran'ı kırk yıl boyunca kaçındığı ya kudüs gücü'nü lağvetmek ya da devleti bizzat savaşan taraf konumuna sokmak arasında bir seçim yapmakla karşı karşıya bırakır. her iki durumda da sistem telafi edemeyeceği bir şeyi yitirir. i̇ran içinde de benzer bir tuzak söz konusu. dmo’nun bir diğer işlevi olarak içe yönelik besic gücü ve baskı aygıtı. zorunlu askerliğe dayanan ulusal bir ordu bu türden bir görevi devralamazdı. ulusal ordunun kurumsal hafızasında 1979 yılındaki tutum yer alıyor. halklara ateş açarak monarşi rejimini kurtarmayı reddeden ve tarafsızlığını ilan eden bir ordu. göçe açık ve entegre bir orduya göstericilere ateş açma emri vermek sisteme daha güçlü bir araç kazandırmaz, aksine 1979'u ters yönde çağırır. i̇deolojik boyut ise hiçbir biçimde özümsenebilir değil; çünkü bu idari değil anayasal bir boyuttur. madde 150 dmo’nun devrimi ve onun kazanımlarını korumak amacıyla varlığını sürdüreceğini hükme bağlarken madde 110 onu yalnızca rehber'e bağlar. dmo’nun yasal olarak feshetmek, anayasaya dokunmak demektir. bu da rejimin atlatamayacağı bir kırılma olur. i̇deoloji bükülmez ya kalır ya da kırılır. oligarşik bileşenin ise yok olmaya hiçbir niyeti yok. zira dmo yalnızca bir milis güç değil, başlı başına bir ekonomidir. hatemu'l-enbiya ve onun sözleşme imparatorluğu, değeri gayri safi yurtiçi hasılanın (gsyh) yarısından fazlasına ulaşan yarı resmi şirket ağları, 1404 bütçesinde güvenlik kuvvetlerine ayrılan petrol ihracat gelirlerinin yarısından fazlası ve dini liderlik ofisiyle bağlantılı yaklaşık iki yüz milyar dolar değerindeki holdingleri bunun kanıtı. oligarşik bileşenin planı, ideolojiyi terk ederek onun çöküşünden sağ çıkmak ve sarığın gölgesinden çıkarak kendini sıradan bir ticaret ortağı olarak sunmaktır. i̇şte izlenmesi gereken manevra budur ve dmo’nun adını yitirirken iktidarını korumasına izin verebilecek tek sonuç da budur. dmo sahada yenilgiye uğramayacak. kendi iç kırık hatları boyunca çözülecek ve adı dışında her şeyi elinde tutmayı planlayan adamların eliyle kağıt üzerinde tasfiye edilecek. shape created with sketch. fotoğraflarla dünyadan haberler hepsini göster 30 fotoğraflarla dünyadan haberler 1/30 28 ocak 2026 - fransız alpleri'ndeki lüks kayak merkezi courchevel'deki 5 yıldızlı grandes alpes otelinde dün akşam çıkan yangına itfaiyeciler müdahale ediyor. ünlü kayak merkezindeki otelden dün gece 90'dan fazla kişi tahliye edildi. ayrıca yetkililer, yaklaşık 200 konuğu bulunan yakındaki hotel le lana'nın da risk nedeniyle tahliye edildiğini söyledi. kimsenin yaralanmadığı ve yangının diğer binalara sıçramasının engellendiği bildirildi. jandarma yangının nedenini araştırıyor. i̇sviçre'nin crans-montana kasabasındaki bir barda yılbaşı gecesi çıkan yangında 40 kişinin hayatını kaybetmesi ve 100'den fazla kişinin yaralanmasının ardından bölgedeki güvenlik önlemleri mercek altında. (alex martin / afp) 2/30 27 ocak 2026 - bir protestocu, seul'deki abd büyükelçiliği önünde trump'ın güney kore'ye yönelik gümrük vergilerini artırma planlarını kınayan bir miting sırasında abd başkanı donald trump'ın maskesini takıyor. abd başkanı donald trump 26 ocak'ta yaptığı açıklamada, aralarında otomobil, kereste ve ilaçların da bulunduğu güney kore mallarına uygulanan gümrük vergilerini artıracağını belirterek, ülkeyi washington'la daha önce imzalanan ticaret anlaşmasına uymamakla suçladı. ticaret anlaşmalarının abd için çok önemli olduğunu vurgulayan trump, bu anlaşmaların her birinde üzerinde mutabık kalınan işlem doğrultusunda gümrük vergilerini düşürmek için hızlı bir şekilde harekete geçtiklerini belirtti. güney kore devlet başkanlığı ofisi’nden yapılan açıklamada, abd’nin konuyla ilgili resmi bir bildirimde bulunmadığı belirtilerek, "şu ana kadar, abd yönetiminden tarafımıza konuyla ilgili resmi bir bildirim veya detaylarla ilgili bir açıklama yapılmamıştır" dendi. (jung yeon-je/afp) 3/30 26 ocak 2026 - ukrayna silahlı kuvvetleri 65. mekanize tugayı basın servisi tarafından yayımlanan bu fotoğraf, rusya'nın ukrayna'yı işgali sırasında zaporijya bölgesinde açıklanmayan bir yerde insansız bir kara aracına yerleştirilmiş m2 browning 50 kalibrelik makineli tüfeği test eden askerleri gösteriyor. 4. yılını doldurmak üzere olan savaşta barış görüşmeleri abd başkanı donald trump'ın baskısıyla hızlanmış gibi görünüyor. ukrayna lideri volodimir zelenski, trump'la görüşmelerinde "onurlu barış" vurgusu yapsa da abd’nin askeri yardımları kesme tehdidi kiev üzerinde büyük bir baskı oluşturuyor. zelenski, toprak tavizi verilerek sağlanan bir barışın putin’e zaman kazandıracağını ve bunun bir "barış değil, teslimiyet" olacağını savunuyor. putin tarafıysa müzakerelere açık olduğunu belirtse de, ukrayna'nın nato üyeliğinden tamamen vazgeçmesini ve yaptırımların kaldırılmasını şart koşuyor. (andriy andriyenko/ukrayna silahlı kuvvetleri 65. mekanize tugayı/afp) 4/30 25 ocak 2026 - abd'nin missouri eyaletinin columbia kentindeki bir yerleşim bölgesi, karın altında böyle göründü. büyük bir kış fırtınası 24 ocak'ta new mexico'dan kuzey carolina'ya kadar kar ve yağmur yağdırarak ilerledi. onlarca milyon amerikalıyı elektrik kesintileri, ulaşım kaosu ve kemik dondurucu soğukla karşı karşıya bıraktı. kimi yerlerde 30 santimetreye yakın kar beklenirken 10 binden fazla uçuş iptal edildi. new york'ta farklı adreslerde evsiz olduğu düşünülen 3 kişinin cansız bedenine ulaşıldı. abd başkanı trump ise "küresel ısınmaya ne oldu?" diye paylaşım yaptı. 350 milyon nüfuslu abd'de 200 milyon kişinin bu soğuk hava dalgasından etkilenmesi bekleniyor. yetkililer yoğun kar yağışlarına karşı önlem almaya çalışırken 16 eyalet ve başkent washington d.c acil durum ilan etti. (austin johnson/afp) 5/30 24 ocak 2026 - avustralya açık'ta yarışan i̇talyan lorenzo musetti, üçüncü tur maçında çek tomas machac'a karşı oynuyor. i̇talyan tenisçi rakibini 5-7, 6-4, 6-2, 5-7 ve 6-2'lik setlerle 3-2 yenerek 4. tura yükseldi. musetti'nin yanı sıra jannik sinner ve luciano darderi'nin de 4. tur biletini kazanmasıyla turnuva tarihinde ilk kez üç i̇talyan erkek tenisçi bu aşamaya ulaşmış oldu. tek erkeklerde son iki yılın şampiyonu sinner, pazartesi günü 4. turda darderi'yle karşı karşıya gelecek. avustralya'nın melbourne kentinde düzenlenen ve 18 ocak'ta başlayan turnuva, 1 şubat'ta sona erecek. (edgar su / reuters) 6/30 23 ocak 2026 - grönland'ın başkenti nuuk'taki havalimanına inen danimarka başbakanı mette frederiksen (ortada), grönland başbakanı jens-frederik nielsen'la (solda) kucaklaşıyor. abd başkanı donald trump'ın grönland'ı ele geçirme tehditlerinden geri adım atmasının ardından frederiksen ve nielsen görüşmeler yapacak. i̇sviçre'nin davos kentinde düzenlenen 2026 dünya ekonomik forumu'nda trump, nato genel sekreteri mark rutte'yle görüşmeleri sonucu grönland ve arktika'yı kapsayan bir anlaşmanın çerçevesinin oluşturulduğunu söylemişti. (jonathan nackstrand / afp) 7/30 21 ocak 2026 - abd başkanı donald trump, davos'ta düzenlenen dünya ekonomik forumu'nda merakla beklenen konuşmasını yaptı. özellikle son zamanlarda gündeme oturan grönland'ı satın alma konusunda söylenecekleri beklenen trump, konuşmasında avrupa'nın son 10 yıldır doğru yolda olmadığını öne sürdü. avrupa'ya "biz olmasaydık almanca ve japonca konuşurdunuz" diye seslenen abd başkanı, grönland'ı sadece kendilerinin koruyabileceklerini söyleyip satın alma görüşmelerinin derhal başlamasını talep etti. (markus schreiber/ap) 8/30 20 ocak 2026 - fransa devlet başkanı emmanuel macron, davos'ta düzenlenen dünya ekonomik forumu'nda. bu yıl "diyalog ruhu" temasıyla gerçekleştirilen zirveye, uluslararası sivil toplum kuruluşları ve çok sayıda akademisyenin yanı sıra küresel iş dünyasının önde gelen temsilcileri de katılıyor. jeopolitik ve jeoekonomik risklerin arttığı bu dönemde, katılımcılar küresel ekonomi, teknolojik dönüşüm, yapay zeka ve sürdürülebilirlik gibi zorlu konuları tartışacak. abd başkanı trump'ın zirve kapsamındaki konuşmasını 21 ocak'ta öğleden sonra yapması planlanırken trump'a dışişleri bakanı marco rubio, hazine bakanı scott bessent ve ticaret temsilcisi jamieson greer'ın eşlik etmesi bekleniyor. (fabrice coffrini/afp) 9/30 19 ocak 2026 - i̇spanya'nın güneyindeki endülüs bölgesinin kurtuba kenti yakınlarında iki hızlı trenin karıştığı kazada hayatını kaybedenlerin sayısının 39'a yükseldiği bildirildi. i̇spanya demir yolu ulaşım şirketi renfe, kaza sebebiyle endülüs istikametindeki 200'den fazla seferin iptal edildiğini duyurdu. ulaştırma bakanı oscar puente, malaga-madrid seferini yapan hızlı trenin raydan çıktığı kazayla ilgili, "son derece tuhaf bir kaza" değerlendirmesinde bulundu. puente, trenin yeni olduğunu, rayların yenilendiğini ve kazanın düz hat üzerinde meydana geldiğini söyledi. başbakan pedro sanchez, kaza nedeniyle bugünkü tüm programlarını iptal etti. sanchez'in gün içinde kaza bölgesine giderek yetkililerle görüşeceği bildirildi (afp) 10/30 18 ocak 2026 - danimarkalı askerler grönland'ın nuuk kentindeki limanda karaya çıkıyor. danimarka savunma bakanlığı, 2026'da grönland ve çevresinde bir dizi nato müttefikiyle birlikte tatbikat faaliyetleriyle varlığını arttırmaya devam edeceğini açıkladı. yapılan açıklamaya göre bu faaliyetler grönland makamları ve grönland hükümeti naalakkersuisut'la işbirliği içinde gerçekleştirilecek. abd başkanı donald trump'ın, ülkesinin "ulusal güvenlik amacıyla grönland'a ihtiyacının olduğu" söylemini sürdürmesi, danimarka krallığı'na bağlı özerk bölge grönland'ı gündemde tutmaya devam ediyor. abd'nin grönland konusunda danimarka'ya destek veren 8 avrupa ülkesi için ek gümrük vergisi uygulama kararı almasının arktik'teki güvenlik durumunu daha da endişeli hale getirdiği belirtiliyor. (mads claus rasmussen/afp) 11/30 17 ocak 2026 - i̇spanya'nın başkenti madrid'de düzenlenen "off february" etkinliğinde zombi kılığına girmiş bir kişi telefonunu kullanıyor. fransa, i̇spanya, birleşik krallık ve abd'de başlatılan off hareketi, zaman ve dikkati geri kazanmak için şubatın 28 günü boyunca sosyal medya uygulamalarını telefondan silmeyi öneriyor. i̇lk etkinliğini bugün düzenleyen hareket, sosyal medya platformlarıyla daha sağlıkl, bağımlılık içermeyen bir ilişki kurulmasını amaçlıyor. hareketin kurucusu olan sosyolog diego hidalgo "bu dijital zombiler, toplum olarak hepimizi temsil ediyor" diyor. (oscar del pozo / afp) 12/30 16 ocak 2026 - güney kore'nin başkenti seul'ün gecekondu mahallesi guryong'da çıkan yangın sonucu dumanlar yükseliyor. gangnam semtindeki mahallede erken saatlerde çıkan büyük yangın 8 saat süren çalışmaların ardından söndürüldü. yangında hayatını kaybeden olmadığı ancak bölgede yaşayan 258 kişinin tahliye edildiği bildirildi. yetkililer, yangının nedenini ve yol açtığı hasarın boyutunun araştırılacağını duyurdu. genellikle seul'ün son büyük gecekondu mahallesi diye tanımlanan guryong'da birçok kişi yeniden yapılanma nedeniyle bölgeden taşındı ancak gangnam şehir planlama departmanı'na göre hâlâ yaklaşık 336 hane var. (yonhap / afp) 13/30 15 ocak 2026 - i̇ran'ın başkenti tahran'ın sadeghieh meydanı'nda bir adam, yanına fotoğrafta görünmeyen, üzerinde, "bu, tahran'ın yeni otobüslerinden biriydi ve parası halkın vergileriyle ödendi" yazan bir tabela yerleştirilen otobüs enkazında. i̇ran'da başlangıçta ekonomik sıkıntıların yol açtığı protesto hareketi, 1979'da iktidara gelmesinden bu yana dini liderliğe yönelik en büyük meydan okumalardan birine dönüştü. i̇nternetin büyük ölçüde kesildiği ülkede, sınırlı iletişim kanallarından gelen bilgiler, güvenlik güçlerinin sert müdahalesiyle can kaybının hızla arttığını ortaya koyuyor.abd merkezli i̇nsan hakları aktivistleri haber ajansı’na (hrana) göre, protestolarda en az 2 bin 571 kişi öldü, 18 binden fazla kişi gözaltına alındı. bbc’nin abd’deki yayın ortağı cbs ise i̇ran içinden ve dışından kaynaklara atıfta bulunarak, protestolarda öldürülenlerin sayısının yaklaşık 12 bin olduğunu ve rakamın 20 bine ulaşabileceğini açıkladı. (atta kenare/afp) 14/30 14 ocak 2026 - kurtarma çalışanları tayland'ın nakhon ratchasima eyaletinde inşaat vincinin çökmesi sonucu raydan çıkan trenin vagonunun kaldırılmasını izliyor. yetkililer, tayland'da çin destekli bir hızlı tren projesindeki bir vincin bir yolcu treninin üzerine çökerek raydan çıkmasına neden olduğunu, 32 kişinin öldüğünü ve 64 kişinin de yaralandığını söyledi. (lillian suwanrumpha/afp) 15/30 13 ocak 2026 - eğlence severler, makedonya'nın güneybatısındaki vevcani köyünde düzenlenen karnaval alayına katıldı. yaklaşık 1400 yıllık bir geçmişe sahip olan karnaval, her yıl jülyen takvimine göre yeni yıl'ın başlangıcı olan ve makedon ortodoks kilisesi tarafından da kutlanan aziz basil bayramı arifesinde düzenleniyor. karnaval kapsamında kullanılan maskeler, 2025 yılında kuzey makedonya’da ve dünyada yaşanan politik, sosyal ve kültürel gelişmeleri hiciv yoluyla yansıtıyor. büyük bir gizlilik içinde hazırlanan bu maskeler, yalnızca bir kez kullanılıyor ve sonraki yıllara aktarılmıyor. karnavalın son gününde maskelerin yakılmasıysa kötülüklerin geride bırakılması ve toplumsal arınmanın simgesi olarak yorumlanıyor. bu ritüel, vevcani karnavalı’nı yaşayan kültürel miras örneklerinden biri haline getiriyor. (robert atanasovski/afp) 16/30 12 ocak 2026 - halk arasında bobi wine diye bilinen uganda muhalefet lideri ve ulusal birlik platformu (nup) başkan adayı robert kyagulanyi ssentamu'nun bir destekçisi, kampala'da partinin 2026 genel seçimi öncesindeki son mitingi sırasında yüzünü abd bayrağıyla kapatırken sıkılı yumruğunu kaldırıyor. liderliğini yaptığı bir gerilla hareketinin tanzanya'dan da destek alarak başarılı olmasıyla 1986'dan beri uganda'yı yöneten 81 yaşındaki yoweri museveni, cumhurbaşkanlığına bir dönem daha devam etmek istiyor. perşembe düzenlenecek seçimlerde museveni'nin bir kez daha kazanması bekleniyor. uzun iktidarı boyunca göreceli bir istikrar, ekonomik büyüme, eğitimde gelişme ve hiv oranlarında düşüş görülse de muhalefet onu demokrasi karşıtlığıyla suçluyor. (luis tato/afp) 17/30 11 ocak 2026 - fransa'nın başkenti paris'te, i̇ran i̇slam cumhuriyeti'ni kınayan kitlesel gösterileri desteklemek amacıyla eylem düzenlendi. i̇ran'da i̇slam cumhuriyetine karşı üç yıldan uzun süredir düzenlenen en büyük eylemde en az 192 protestocu öldürülürken, yetkililerin gösterileri bastırmak için "katliam" yaptığına dair uyarılar da artıyor. başlangıçta hayat pahalılığına duyulan öfkeyle başlayan protestolar, 1979 devriminden bu yana i̇ran'da yürürlükte olan teokratik sisteme karşı bir harekete dönüştü ve iki haftadır sürüyor. i̇ran cumhurbaşkanı mesud pezeşkiyan, göstericilerin itirazlarını görmezden gelmediklerini, sorunları çözmek için çaba gösterdiklerini söyledi. tahran yönetimi aynı zamanda ülke genelinde internet ve telekomünikasyon kesintisi uyguluyor. (kiran ridley/afp) 18/30 10 ocak 2026 - suriye hükümeti güvenlik güçleri, halep'in şeyh maksud mahallesindeki bir sokakta nöbet tutuyor. bölgedeki çatışmalar günlerdir devam ederken suriye ordusu, mahallede ypg/sdg’ye yönelik yürüttüğü operasyonun tamamlandığını bugün açıkladı. açıklamada sivil halka evlerinde kalma çağrısı yapılarak "çünkü sdg ve pkk terör örgütü unsurları (halkın) arasında saklanmaktadır" dendi. bugün ayrıca sdg tarafından fırlatıldığı düşünülen drone, vali binasını vurdu. saldırıda hayatını kaybeden veya yaralanan olup olmadığına dair henüz bir açıklama yapılmadı. (bakr alkasem / afp) 19/30 9 ocak 2026 - i̇srail ordusunun yerinden edilmiş ailelerin yaşadığı çadır kampını bombalamasının ardından gazze'deki el şati mülteci kampı'ndaki iki filistinli giysi topluyor. ekimde hamas'la ateşkes yapmasına rağmen i̇srail, filistin'e yönelik saldırılarını sürdürüyor. gazze'deki sivil savunma teşkilatı dünkü hava saldırılarında 5'i çocuk en az 13 kişinin öldürüldüğünü duyurdu. i̇srail ise bugünkü açıklamasında "başarısız bir füze" fırlatmasına karşılık olarak "gazze şeridi'nin güney ve kuzeyindeki hamas teröristlerini ve terör altyapısını tam isabetle vurduğunu" savundu. ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana i̇srail'in düzenlenlediği saldırılarda 439 kişinin öldüğü, 1223 kişinin yaralandığı aktarılıyor. (omar al-qattaa/ afp) 20/30 8 ocak 2026 - fransa’da çiftçiler, avrupa birliği’nin güney amerika ülkeleriyle imzalamayı planladığı kapsamlı serbest ticaret anlaşmasını protesto etmek için sabaha karşı paris’e giden yolları ve kentin simge noktalarını trafiğe kapattı. eylemler, mercosur anlaşmasının yanı sıra hükümetin tarım politikalarına yönelik tepkileri de içeriyor. farklı çiftçi sendikalarının çağrısıyla düzenlenen protestolarda, planlanan anlaşmanın mercosur ülkelerinden ab pazarına ucuz gıda girişini artıracağı ve avrupalı üreticileri zor durumda bırakacağı savunuldu. çiftçiler ayrıca hükümetin sığır hastalığıyla mücadelede izlediği politikaya da tepki gösterdi. koordinasyon rurale sendikasının üst düzey yöneticilerinden stephane pelletier, yaptığı açıklamada, "öfkeyle umutsuzluk arasındayız. terk edilmişlik hissi yaşıyoruz; mercosur bunun en somut örneği" dedi. çiftçiler, polis kontrol noktalarını aşarak kente girdi. polis, çatışmadan kaçınarak göstericileri çevreledi. (gonzalo fuentes/reuters) 21/30 7 ocak 2026 - arjantin'in patagonya bölgesindeki şiddetli orman yangınları kontrol altına alınamadı. 700'den fazla yerli ve turist bölgeden tahliye edildi. arjantin'in patagonya bölgesinde pazartesi gününden bu yana etkisini artıran yangınlar, özellikle chubut eyaletine bağlı el hoyo kasabası ile puerto patriada çevresini etkiledi. alevler çok sayıda evi ve işletmeyi küle çevirdi. yangının yüksek sıcaklık, şiddetli rüzgar ve uzun süredir devam eden kuraklık nedeniyle hızla yayıldığı bildirildi. el hoyo belediye başkanı césar salamín, yangının gece boyunca da etkisini sürdürdüğünü belirterek "bize hiç nefes aldırmadı. gece boyu sıcaklık düşmedi, rüzgar dinmedi. ancak sabaha karşı biraz duruldu. aynı anda pek çok cephede mücadele verdik. elimizdeki kaynaklar yetersiz kaldı" dedi. (maxi jonas/reuters) 22/30 6 ocak 2026 - endonezya ulusal arama ve kurtarma ajansı (basarnas) tarafından yayımlanan bu fotoğrafta, endonezya'nın kuzey sulawesi eyaletinin sitaro bölgesini vuran ani sellerin ardından kurtarma ekipleri ve köylüler mağdurları ararken görülüyor. ani sellerde en az 14 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. yetkililer, kayıp kişilerin aranmasına devam edildiğini açıkladı. yerel kurtarma ajansının sözcüsü nuriadin gumeleng, pazartesi sabahı erken saatlerde yağan şiddetli yağmurun, siau tagulandang biaro bölgesinde bulunan siau adasında ani sellere neden olduğunu söyledi. ülke afet hafifletme ajansı sözcüsü abdul muhari yaptığı açıklamada, ani sellerin ardından en az 444 kişinin yerel okullara ve kiliselere tahliye edildiğini belirtti. (basarnas/ap) 23/30 5 ocak 2025 - toyosu balık pazarındaki yeni yıl müzayedesinin ardından, tokyo'daki "sushizanmai" suşi restoranında bir çalışan, 243 kilogramlık bir mavi yüzgeçli ton balığının başını kaldırıyor. japon bir suşi girişimcisi, tokyo'nun ana balık pazarında düzenlenen yıllık prestijli yeni yıl müzayedesinde, dev bir mavi yüzgeçli ton balığı için 3,2 milyon dolar ödeyerek, önceki tüm zamanların en yüksek fiyat rekorunu kırdı. suşi ve sashimiye olan yoğun talep nedeniyle pasifik mavi yüzgeçli ton balığı geçmişte iklim değişikliği ve aşırı avlanma yüzünden tehdit altındaki türler arasında yer almıştı. ancak son yıllarda uygulanan koruma önlemleri sayesinde stokların toparlanma sürecine girdiği belirtiliyor. (yuichi yamazaki/afp) 24/30 4 ocak 2026 - abd'li kayakçı nina o'brien, fis alp disiplini dünya kupası'nın slovenya'da düzenlenen ayağında kadınlar slalom kategorisinde yarışırken. geçen yıl ekimde 60. kez başlayan dünya kupası, bu yıl martta sona erecek. alp disiplini dahil fis bünyesinde düzenlenen diğer kış sporları eurosport kanallarından izlenebiliyor. (jure makovec/afp) 25/30 3 ocak 2026 - venezuela'nın başkenti karakas'ta patlama sesleri ve uçakların gürültüsünü duyan halk sokakta koşuyor. abd başkanı donald trump aylardır süren tehditlerin ardından bugün erken saatlerde venezuela'nın çeşitli yerlerine saldırı başlattı. yerel saatle gece 2 sularında başlayan saldırıların ardından ülkede ohal ilan edildi. sonraki saatlerde trump, venezuela devlet başkanı nicolas maduro ve eşininin yakalanarak ülkeden çıkarıldığını duyurdu. trump, güney amerika ülkesini uyuşturucu nedeniyle hedef aldığını savunurken, maduro asıl hedefin petrol rezervleri olduğunu söylüyor. (matias delacroix/ap) 26/30 2 ocak 2026 - angelina jolie, mısır'ın refah sınır kapısı'nda kızılay çalışanlarıyla konuşuyor. amerikalı oyuncu ve eski bm özel elçisi jolie, mısır'a nakledilen yaralı filistinlilerin durumunu görmek ve harap olmuş bölgeye yapılan yardım teslimatlarını incelemek üzere bu ziyareti gerçekleştirdi. ünlü oyuncu, sınır hattındaki temaslarının yanı sıra el-ariş genel hastanesi'ne giderek tıbbi hizmetleri inceledi. ziyaret sırasında sağlık personelinin hasta kabul süreçleri ve tedavi çalışmaları hakkında da bilgi aldı. jolie, "çalışanlara ve gönüllülere gösterdikleri çaba ve emekleri için teşekkür ederek" bölgeden ayrıldı. (mohamed arafat/ap) 27/30 1 ocak 2026 - i̇sviçre'nin crans-montana kayak merkezindeki patlamanın ardından kurtarma ekipleri çalışıyor. ülkenin kuzeyindeki kayak merkezinde le constellation adlı barda yeni yılın ilk saatlerinde çıkan yangında onlarca kişinin hayatını kaybettiği, yaklaşık 100 kişininse yaralandığı bildirildi. reuters'a göre i̇talya dışişleri bakanlığı, i̇sviçre polisinden alınan bilgilere göre yaklaşık 40 kişinin öldüğünü söylese de i̇sviçreli yetkililer net bir rakam vermedi. başlangıçta patlama olarak bildirilen yangının nedeni belirsizliğini koruyor ancak yetkililer, bunun bir saldırıdan ziyade kaza gibi göründüğünü belirtiyor. bfm tv'ye konuşan iki tanık yangının, üzerinde maytap olan şampanya şişelerinin ahşap tavana çok yakın taşınması sonucu başladığını söyledi. (maxime schmid / afp) 28/30 31 aralık 2025 - sidney'de yılbaşı kutlamalarında sidney liman köprüsü ve sydney opera binası üzerinde gece yarısı gökyüzünü havai fişekler aydınlattı. avustralya tsi̇ 16.00 itibarıyla yeni yıla merhaba dedi. dünyada yılbaşı ilk olarak samoa ile kiribati'ye bağlı kiritimati adası'nda kutlandı. avustralya'nın ardından sırasıyla japonya, tayvan, çin ve rusya yeni yıla girecek ülkeler arasında yer alıyor. (saeed khan/afp) 29/30 30 aralık 2025 - peru'nun cusco bölgesindeki pampacahua'da, 30 aralık 2025 tarihinde, machu picchu ile ollantaytambo'yu birbirine bağlayan güzergahta iki tren kafa kafaya çarpıştı. yetkililer, peru'nun güneydoğusundaki machu picchu'ya giden güzergahta iki turist treni arasında meydana gelen çarpışmada en az bir kişinin öldüğünü ve 40 kişinin yaralandığını bildirdi. yaralılardan yaklaşık 20’sinin durumunun ciddi olduğunu belirtti. yaralananlar arasında yabancı turistlerin de bulunduğu aktarıldı. peru polisi, ağırlıklı olarak turistleri taşıyan trenler arasındaki çarpışmaya ilişkin soruşturma başlattı. (carolina paucar/afp) 30/30 29 aralık 2025 - gazze şeridi'nin merkezindeki bureyc mülteci kampında yerinden edilmiş bir filistinli kız çocuk. i̇srail ordusu, bureyc'in doğu bölgelerine hava saldırısı gerçekleştirdi. refah kentinin doğu bölgeleri topçu atışlarıyla vurulurken, gazze kentinin doğusu da hedef alındı. gazze şeridi'nde 10 ekim'de yürürlüğe giren ateşkes anlaşmasını hemen her gün ihlal eden i̇srail ordusu, filistinlilere yönelik saldırılarına devam ediyor. gazze'deki hükümetin verilerine göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana düzenlenen saldırılarda, 418 sivil yaşamını yitirdi 1141 kişi yaralandı. gazze sivil savunma müdürlüğü sözcüsü mahmud basal, yaptığı yazılı açıklamada, i̇srail'in gazze şeridi'ne yönelik saldırıları sonucu evlerini kaybeden filistinlilerin zorlu kış şartlarına dikkati çekti. bölgedeki dondurucu hava dalgası nedeniyle gazze şeridi'nde bu ay 25 filistinlinin hayatını kaybettiğini aktaran basal, bunlar arasında 6 çocuğun olduğunu belirtti. (eyad bala/afp) avrupa'nın kabul etmeye yatkın olabileceği cazip bir senaryo daha var. o da gücü elinde tutup saldırganlıktan vazgeçen değişmiş bir sistem içinde hizmet verecek entegre bir kolordu. bu anayasal yapı çerçevesinde yanıt ‘hayır’ olacak. saldırganlık rejimin geçici bir davranışı değil, onun akidesidir. anayasa metni silahlı kuvvetleri devrimi i̇ran sınırları dışına yaymakla yükümlü kılar ve madde 150 bu yükümlülüğü kalıcı kılar. bu akideden gerçek anlamda vazgeçen bir devlet artık i̇ran i̇slam cumhuriyeti olmaz. saldırganlık olmadan iktidar bu sistemin reformu değil, onu halef alacak bir başka rejimin başlangıcıdır. dmo’nun tasfiyesi, batılı taraflarca ortaya konmuş bir proje değil. daha ziyade 2009 yılından bu yana beş kez yaşanan ayaklanmalar sırasında i̇ranlıların bizzat talebi bu yönde. çünkü dmo onların üzerine ateş açan, onları zindanlara tıkan, baskı ve artan yaşam maliyeti nedeniyle ülkelerini terk etmek zorunda bırakan bir araç. oligarşik bileşenin ticari ortak kılığında geri dönmesine ya da subaylarının ulusal üniforma ile yeniden sahneye çıkmasına izin vermek, halkın cellatlarına pragmatizm adı altında örtülü bir af vermek anlamına gelir. genel söylem dmo’nun uzun süre çözülemeyeceğini, kutsal bir misyon üzerine kurulmuş bir gücün çöküş yerine yanmayı tercih edeceğini söyledi. teslim olmayı reddediyor olmaları doğru; ama ölüyor olmaları iddiası büsbütün yanlış. dmo sahada yenilgiye uğramayacak. kendi iç kırık hatları boyunca çözülecek ve adı dışında her şeyi elinde tutmayı planlayan adamların eliyle kağıt üzerinde tasfiye edilecek. geriye ise onları yeniden adlandırmayı reddetmek ve mantığı sonuna kadar götürmek kalıyor. dmo madde 150 uyarınca varlığını sürdürüyor. onları yalnızca isim olarak değil hukuken feshetmek, kendilerini var eden metni yeniden gözden geçirmeyi zorunlu kılar. devrimci rejimin silahlı garantörünü tasfiye etmek, onu güvence altına alan sistemi yeniden yazmak demektir. mesele aynı adamları ulusal üniforma ile yeniden sahneye çıkaran bir birleşme değil, anayasal bir devrime kapı aralayan bir tasfiye olması. *bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve independent türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir. bu makale independent türkçe için londra merkezli al majalla dergisinden çevrilmiştir. al majalla devrim muhafızları ordusu i̇ran dosya "yalnızca bir milis değil, başlı başına bir ekonomi" maneli mirhan cumartesi, temmuz 11, 2026 - 12:30 main image: <p>dmo komutanı ahmed vahidi, tahran'daki i̇mam humeyni büyük namazgahı'nda dini lider ali hamaney için düzenlenen genel taziye törenine katıldı, 5 temmuz 2026 / fotoğraf: reuters</p> dünyadan sesler related nodes: devrim muhafızları ordusu savaş yetkisini ele geçiriyor ve dini lider’in rolünü zayıflatıyor devrim muhafızları ve hizbullah washington’la uzlaşıyı reddetti dmo açıkladı: i̇srail'in saldırısında süleymani'nin ‘gölge yol arkadaşı’ öldürüldü label: dosya type: news seo title: dmo içeriden çözülüyor ve bunun farkında copyright independentturkish:.