İçecek ambalajlarının geri dönüşüme kazandırılmasını amaçlayan yeni depozito sistemi artık Türkiye’nin tamamında uygulanıyor. Özellikle DOA uygulaması sayesinde vatandaşlar, belirlenen şartları taşıyan cam şişe, PET şişe ve alüminyum içecek kutularını teslim ederek her ambalaj için 1 TL iade bedeli alabiliyor. 81 ilde aynı anda devreye alınan sistem, hem çevrenin korunmasını hem de geri dönüşüm oranlarının artırılmasını hedefliyor. Uygulamanın ilk gününde yüz binlerce kişi sisteme kayıt olurken, milyonlarca ambalaj da geri dönüşüm zincirine dahil edildi.

Depozito sistemi artık tüm Türkiye’de uygulanıyor

Türkiye’de uzun süredir hazırlıkları sürdürülen depozito yönetim sistemi, belirli şehirlerde gerçekleştirilen pilot çalışmaların ardından ülke geneline yayıldı. İlk olarak sınırlı bölgelerde test edilen uygulama, daha sonra farklı illerde kademeli olarak genişletildi. Son aşamada ise 81 ilin tamamında kullanıma açıldı.

Pilot dönemde vatandaşlara daha düşük bir teşvik ödemesi yapılırken, yeni dönemde her uygun ambalaj için 1 TL ödeme gerçekleştiriliyor. Böylece geri dönüşüme katılımın artırılması ve vatandaşların sisteme daha fazla ilgi göstermesi amaçlanıyor.

DOA sistemi nedir?

DOA, “Depozitosu Olan Ambalajlar” ifadesinin kısaltması olarak kullanılıyor. Sistemin temel amacı, tek kullanımlık içecek ambalajlarının çöpe gitmesini önlemek ve bunların yeniden ekonomiye kazandırılmasını sağlamak.

Vatandaşlar üzerlerinde özel DOA işareti bulunan uygun ambalajları iade noktalarına teslim ediyor. Teslim edilen ürünler kayıt altına alınarak geri dönüşüm tesislerine yönlendiriliyor. Böylece hem çevre kirliliği azaltılıyor hem de geri dönüştürülebilir malzemelerin yeniden üretimde kullanılması mümkün hale geliyor.

En dikkat çekici noktalardan biri ise kullanıcıların ürünü satın alırken ayrıca depozito ödememesi. İade sırasında verilen 1 TL’lik ödeme, üretici ve sisteme dahil olan firmaların katkılarıyla karşılanıyor.

Hangi ambalajlar sisteme dahil edildi?

Depozito uygulaması ilk etapta tek kullanımlık içecek ambalajlarını kapsıyor. Sisteme dahil edilen ürünler arasında PET plastik şişeler, cam şişeler ve alüminyum içecek kutuları bulunuyor.

Ancak her ambalaj kabul edilmiyor. İade edilecek ürünlerin belirlenen teknik şartları taşıması gerekiyor.

Buna karşılık süt kutuları, karton ambalajlar, kağıt bazlı içecek kutuları ve üzerinde DOA logosu bulunmayan ürünler sistem kapsamında değerlendirilmiyor. Bu nedenle kullanıcıların teslim etmeden önce ürünlerini kontrol etmeleri önem taşıyor.

İade işlemi nerelerde yapılabiliyor?

Vatandaşlar uygun ambalajları iki farklı yöntemle teslim edebiliyor. Bunlardan ilki otomatik çalışan iade makineleri, diğeri ise görevli personelin bulunduğu iade merkezleri.

Sistem yalnızca büyük marketlerle sınırlı tutulmuyor. Marketler, zincir mağazalar, mahalle bakkalları, büfeler, alışveriş merkezleri, üniversiteler, hastaneler, akaryakıt istasyonları ve çeşitli kamu alanlarında da iade noktaları oluşturulabiliyor.

Ayrıca oteller, restoranlar ve kafeler de kendi tüketim alanlarında oluşan ambalajları sisteme dahil ederek geri dönüşüm sürecine katkıda bulunabiliyor.

Vatandaşların en çok merak ettiği konulardan biri de Doa geri dönüşüm makinesi nerede var sorusu oluyor. En yakın teslim noktaları mobil uygulama ve resmi internet sitesi üzerinden harita yardımıyla kolayca görüntülenebiliyor.

Mobil uygulama ile iade süreci nasıl ilerliyor?

Sistemi kullanabilmek için öncelikle telefona DOA uygulaması indir işleminin yapılması gerekiyor. Hesap oluşturulduktan sonra kullanıcı, uygulama üzerinden en yakın iade noktasını seçebiliyor.

Makineye ulaşıldığında uygulamadaki “İade Et” bölümü açılıyor ve ekrandaki QR kod telefon kamerasıyla okutuluyor. Daha sonra uygun ambalajlar tek tek makinenin haznesine yerleştiriliyor.

Makine barkodu ve ambalajı doğruladığında işlem tamamlanıyor ve kazanılan tutar anında dijital cüzdana aktarılıyor.

İade merkezlerinde ise süreç görevli personel aracılığıyla gerçekleştiriliyor. Kullanıcı yalnızca görevlinin cihazındaki karekodu okutarak ambalajlarını teslim ediyor.

Sistem, kişi başına günlük en fazla 200 ambalaj kabul ediyor.

Dijital cüzdandaki para nasıl değerlendiriliyor?

Teslim edilen her uygun ambalaj için kazanılan ücret kullanıcı hesabındaki dijital cüzdana aktarılıyor.

Burada biriken bakiye yalnızca uygulama içerisinde kullanılmıyor. İsteyen kullanıcılar parayı banka hesaplarına gönderebiliyor, EFT veya havale yapabiliyor, ATM üzerinden nakit çekebiliyor ya da sanal kart aracılığıyla internet alışverişlerinde değerlendirebiliyor.

QR kod destekli ödeme altyapısına sahip işletmelerde de bu bakiye kullanılabiliyor.

İlk gün yoğunluk nedeniyle çeşitli sorunlar yaşandı

Sistemin ülke genelinde aynı anda kullanıma açılması nedeniyle ilk gün bazı teknik aksaklıklar görüldü.

Bazı kullanıcılar üyelik oluştururken kimlik doğrulama hatalarıyla karşılaşırken, bazı bölgelerde harita üzerindeki konum bilgilerinin yanlış görünmesi nedeniyle vatandaşlar farklı adreslere yönlendirildi.

Yaşanan bu sorunlar uygulama mağazalarındaki kullanıcı yorumlarına da yansıdı. Özellikle ilk gün içerisinde yapılan değerlendirmelerde düşük puanlı geri bildirimlerin sayısında artış gözlendi.

Yetkililerin, yoğun kullanım nedeniyle oluşan teknik problemlerin giderilmesi için çalışmalarını sürdürdüğü belirtiliyor.

İşletmeler sisteme nasıl dahil oluyor?

Depozito uygulaması yalnızca bireysel kullanıcıları değil, satış yapan işletmeleri de kapsıyor.

Marketler, bakkallar, zincir mağazalar, büfeler, restoranlar, kafeler ve oteller belirlenen dijital sistem üzerinden kayıt yaptırarak depozito ağına katılabiliyor.

İşletmeler, birlikte çalışacakları saha operatörünü seçtikten sonra biriktirdikleri ambalajları düzenli aralıklarla teslim ediyor.

Bu sayede üreticiden tüketiciye, satış noktasından geri dönüşüm tesisine kadar uzanan süreç tamamen dijital olarak takip edilebiliyor.

Geri dönüşümün ekonomiye ve çevreye katkısı

Yeni depozito sistemi yalnızca çevresel fayda sağlamıyor, aynı zamanda ekonomik açıdan da önemli katkılar sunuyor.

Her yıl milyarlarca içecek ambalajının yeniden üretim sürecine kazandırılması hedefleniyor. Böylece doğal kaynak tüketiminin azalması, enerji tasarrufu sağlanması ve geri dönüştürülmüş hammaddenin kullanım oranının artırılması planlanıyor.

Özellikle PET, cam ve alüminyumun ayrı toplanması sayesinde geri dönüşüm tesislerine daha kaliteli malzeme ulaştırılıyor. Bu durum yeni ürünlerin üretiminde daha verimli bir süreç oluşturuyor.

Kullanıcıların en çok merak ettiği konular

Sisteme ilginin artmasıyla birlikte vatandaşların en fazla araştırdığı başlıkların başında DOA logolu ürünler geliyor. Çünkü yalnızca üzerinde resmi DOA işareti bulunan ambalajlar sisteme kabul ediliyor.

Bunun yanında kullanıcılar DOA geri dönüşüm makinesi ücretleri hakkında da bilgi arıyor. Ancak mevcut uygulamada vatandaşlardan makine kullanımı için herhangi bir ücret talep edilmiyor. İade edilen her uygun ambalaj karşılığında doğrudan 1 TL ödeme yapılıyor.

Özellikle büyük şehirlerde yaşayan vatandaşlar DOA istanbul kapsamında hangi marketlerde ve hangi noktalarda iade yapılabileceğini sıkça araştırıyor. Sistemin yaygınlaşmasıyla birlikte şehir genelindeki teslim noktalarının sayısının artması bekleniyor.

Harita üzerinden görülebilen DOA Noktaları, kullanıcıların kendilerine en yakın iade merkezini veya otomatik teslim alanını kısa sürede bulmasını sağlıyor.

Ambalaj tesliminin yapıldığı DOA Makinesi ise barkod doğrulaması ve ambalaj kontrolünü otomatik gerçekleştirerek işlemin birkaç dakika içinde tamamlanmasına imkan tanıyor.

Yeni sistem geri dönüşüm alışkanlıklarını değiştirebilir

Türkiye genelinde uygulanmaya başlayan depozito sistemi, hem çevre bilincinin gelişmesine hem de geri dönüşüm kültürünün yaygınlaşmasına katkı sağlayacak önemli adımlardan biri olarak görülüyor. Kullanıcıların basit birkaç işlemle gelir elde edebilmesi, sisteme katılımı teşvik ederken milyonlarca ambalajın çöpe gitmeden yeniden ekonomiye kazandırılması hedefleniyor. Önümüzdeki dönemde teknik altyapının güçlendirilmesi ve iade noktalarının artırılmasıyla birlikte uygulamanın çok daha geniş kitleler tarafından aktif şekilde kullanılması bekleniyor.

The post DOA Nasıl Kullanılır? DOA Nerelerde Var? first appeared on Edebi Bülten.