Diş hassasiyetine bağlı ağrı ile halk arasında ‘beyin donması’ olarak bilinen kısa süreli baş ağrısının farklı mekanizmalarla ortaya çıktığını aktaran Restoratif Diş Tedavisi Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Ayşenur Turan, “Diş hassasiyetinde ağrı belirli bir dişte hissedilir ve soğuk uyaran dişe temas ettiğinde başlar. Ice cream headache ise soğuk yiyecek veya içeceğin özellikle damağa temas etmesinden sonra birkaç saniye içinde gelişen, alın veya şakakta hissedilen kısa süreli bir baş ağrısıdır.” dedi. Hassasiyet giderici diş macunlarının düzenli kullanımının şikâyetleri hafifletmeye yardımcı olabileceğini kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Turan, genel olarak çok soğuk bir gıdayı hızlı tüketmenin, klasik ‘beyin donması’ (ice cream headache) açısından daha riskli kabul edildiği uyarısını yaptı.

Restoratif Diş Tedavisi Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Ayşenur Turan, dondurma veya çok soğuk gıdalar tüketildiğinde oluşan ağrının nedenleri, diş hassasiyeti ile ‘beyin donması’ arasındaki farklar ve diş hassasiyetini artıran risk faktörleri hakkında açıklamalarda bulundu.

Halk arasında ‘beyin donması’ olarak bilinen durumun, genellikle çok soğuk yiyecek veya içeceklerin damak ve boğazın üst kısmındaki sinirleri ani şekilde uyarmasıyla ortaya çıktığını ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Ayşenur Turan, “Birkaç saniye ile birkaç dakika süren keskin bir baş ağrısı oluşur. Bu durum farklı sebeplerden kaynaklanabilir; her zaman doğrudan dişlerden kaynaklandığı anlamına gelmez.” dedi.

Soğuk gıdaların dişlerle temasının, dişin koruyucu yapıları sağlam olduğunda genellikle ağrıya neden olmadığını aktaran Dr. Öğr. Üyesi Turan, “Ancak bazı kişilerde dentin (dişin mine altındaki tabakası) açığa çıktığında soğuk uyaranlar ağrı oluşturabilir. Diş hassasiyetinde ağrı belirli bir dişte hissedilir ve soğuk uyaran dişe temas ettiğinde başlar. Hassasiyet tekrar edebilir ve altta yatan diş sorunu devam ettiği sürece sürebilir. Ice cream headache ise soğuk yiyecek veya içeceğin özellikle damağa temas etmesinden sonra birkaç saniye içinde gelişen, alın veya şakakta hissedilen kısa süreli bir baş ağrısıdır. Genellikle 30 saniye ile birkaç dakika içinde tamamen kaybolur.” şeklinde konuştu.

Diş minesi zayıf olan kişilerde diş hassasiyetinin daha sık görüldüğüne işaret eden Dr. Öğr. Üyesi Turan, “Ancak bunun ‘ice cream headache’ (beyin donması) sıklığını artırdığı kesin olarak gösterilmemiştir.” dedi.

Dondurma yerken hissedilen ağrının kaynağının her zaman aynı olmadığını yineleyen Dr. Öğr. Üyesi Turan, “Ağrı bazı kişilerde gerçekten dişlerden, bazılarında ise nörolojik mekanizmalardan kaynaklanabilir. Hatta iki durum aynı anda da görülebilir. Ağız içindeki sinir uçları ile beyin damarları arasındaki bağlantı, büyük ölçüde trigeminal sinir aracılığıyla kurulur. Bu ortak sinir ağı, hem dişlerden ve ağız dokularından gelen duyuları hem de başın bazı bölgelerindeki ağrı sinyallerini işlemeye yardımcı olur.” açıklamasını yaptı.

Hassasiyet giderici diş macunları, soğuk ve sıcak kaynaklı diş ağrısını azaltmaya yardımcı olabilir!

Hassasiyet giderici diş macunlarının, soğuk ve sıcak gibi uyaranlara karşı oluşan diş ağrısını azaltmaya yardımcı olabileceğini kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Turan, “Bu ürünlerin bir kısmı, potasyum nitrat gibi içeriklerle diş sinirinin uyarılabilirliğini azaltarak hassasiyeti hafifletmeyi hedefler.” dedi.

Dr. Öğr. Üyesi Turan, “Diğer bazı formüller ise kalay florür (stannous fluoride), arginin ve kalsiyum karbonat, biyoaktif cam (NovaMin) veya kalsiyum fosfat bileşikleri gibi maddeler içerir. Bu bileşenler, dentin yüzeyindeki mikroskobik kanalcıkları kısmen kapatarak soğuk uyaranların diş sinirine ulaşmasını zorlaştırır ve böylece hassasiyetin azalmasına katkı sağlayabilir. Düzenli kullanımda etkileri genellikle birkaç hafta içinde görülmeye başlar ve etkinlik kişiden kişiye değişebilir.” diye konuştu.

Soğuk gıdayı hızlı tüketmenin de ağızda bekletmenin de farklı mekanizmalarla ağrıyı tetikleyebileceğine dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Ayşenur Turan, “Genel olarak ise çok soğuk bir gıdayı hızlı tüketmek, klasik ‘beyin donması’ (ice cream headache) açısından daha riskli kabul edilir.” dedi.

Ağız içindeki sinir hassasiyetinin artmasına günlük hayatta farkında olmadan yapılan bazı alışkanlıkların katkıda bulunabileceğine vurgu yapan Dr. Öğr. Üyesi Turan, sözlerini şöyle tamamladı:

“Özellikle sert kıllı diş fırçası kullanmak veya yanlış fırçalama tekniği uygulamak zamanla diş minesinin aşınmasına ve diş eti çekilmesine neden olarak dişlerin dış uyaranlara karşı daha hassas hâle gelmesine yol açabilir. Asitli yiyecek ve içeceklerin sık tüketilmesi de diş minesini zayıflatabilen önemli etkenlerden biridir. Gündüz ya da gece diş sıkma ve gıcırdatma alışkanlığı da dişlerde mikro-çatlaklara, mine aşınmasına ve çene kaslarında gerilime yol açabilir. Diş beyazlatma ürünlerinin gereğinden sık kullanılması veya yüksek aşındırıcılığa sahip diş macunlarının uzun süre tercih edilmesi de diş yüzeyini etkileyerek geçici ya da kalıcı hassasiyete katkıda bulunabilir.

Bunun yanı sıra, çok sıcak ve çok soğuk yiyecek veya içeceklerin peş peşe tüketilmesi, özellikle hassas dişlere sahip kişilerde ağrıyı daha belirgin hâle getirebilir. Ağız hijyeninin ihmal edilmesi de önemli bir risk faktörüdür. Düzenli fırçalama ve ara yüz temizliğinin yapılmaması, çürüklerin ve diş eti hastalıklarının gelişmesine zemin hazırlayabilir. Ayrıca mide asidinin sık sık ağıza ulaşmasına neden olan reflü gibi durumlar veya tekrarlayan kusmalar da diş minesini aşındırarak sinir uçlarının dış uyaranlara karşı daha duyarlı hâle gelmesine neden olabilir.”