DOSYA: Eğlenceden Bağımlılığa Oyunlar

Anadolu Ajansı'nın (AA), "Eğlenceden Bağımlılığa Oyunlar" başlıklı beş bölümlük dosya haberinde, oyunların nasıl ortaya çıktığı, teknolojinin gelişimiyle oyunların dönüşümü, oyunların insan hayatına etkisi, insanların oyun ile gerçek dünya arasındaki ayrımı giderek azaltması ve oyunların bağımlılık yönü gibi konular, psikolog, oyun geliştiricisi ve oyuncuların görüşleriyle ele alındı.

Yaklaşık yarım asır önce yalnızca üniversitelerde ve büyük şirketlerdeki bilgisayarlarda oynanabilen oyunlar, bugün tabletler, bilgisayarlar ve televizyonlar aracılığıyla neredeyse her eve girdi. Artık herkes, cebindeki telefonla bile kolayca oyun dünyasına erişebiliyor.

Oyunlar, geçmişte sadece keyifli vakit geçirmek için geliştirilen bir eğlence aracıyken, artık çevrim içi şekilde oynanmalarıyla sanal sosyal ortama dönüştü. Gerçek hayatta sosyal ortama sahip olmayan ya da bu konuda geri planda kalan insanlar için oyunlar, sanal ile gerçekliği bir araya getirerek ayrımını zorlaştıran bir yapı haline geldi.

Doğası gereği "finansman-reklam-oyuncu döngüsü" üzerine kurulan bu sistemde insanlar, oyunlarla ne kadar çok vakit geçirirse, oyunun reklam geliri de o kadar artıyor, kullanıcılara daha fazla "yükselme" seçenekli satış sunuluyor.

Yediden yetmişe birçok insanın hayatının en az bir bölümünde yer alan bilgisayar oyunları, bireylerin kişisel gelişimine ve sosyal yaşantısına doğrudan etki ediyor.

Sosyal ilişki kurmada zayıf insanların çevrim içi video oyunu çevresine alternatif bir sosyal alan olarak çekildiğine inanılıyor. Aynı zamanda yalnız insanlar, çevrim içi ortamın sunduğu "anonimliği" sosyal bir özgürlük olarak görüyor ve bu şekilde "daha kendileri gibi" hissettiklerini söylüyor. Böylece bu insanlar, çevrim içi ortamda daha kolay bir şekilde arkadaşlık kurabildiklerine inanıyor.

Sosyal motivasyon nedeniyle oyun oynadığını söyleyenler olsa da oyunlarda uzun süre vakit geçirenlerin daha yüksek düzeyde sosyal anksiyetesi olduğu görülüyor. Öte yandan bazı araştırmacılar yalnızlığı hem neden hem de sonuç olarak değerlendiriyor.

Anonim Oyun Bağımlıları (AOB-Gaming Addicts Anonymous) gönüllülerinden Scott J, ilk etapta stres atmak, eğlenmek, kendini sınamak gibi nedenlerle oyun oynamaya başladı. 30'lu yaşlarında ilk oyun oynamaya başladığında bunun bir sorun yerine boş zamanlarında yaptığı bir aktivite olduğunu söyleyen Scott için bu durum zamanla değişti.

Oyun dışında hiçbir şeye hayatında yer vermemeye başladığını kaydeden Scott, "Diğer hobilerimi ve egzersiz yapmayı bıraktım. Arkadaşlarımı ve ailemi aramayı, davet edildiğim sosyal aktivitelere gitmeyi bıraktım. En sonunda birçok şeyi hayatımdan çıkardım. Uykudan vazgeçmeye başladım. Gece geç saatlere kadar oyun oynuyordum çünkü bazen istediğim gibi oyun oynayabileceğim tek vakit o zamanlar oluyordu." diye konuştu.

Kişiler oyun oynama konusunda kontrolü kaybediyor ve saatlerce oyun oynamaları da iş, eğitim, kişisel ilişki, hobi, genel sağlık ve psikolojik durum gibi alanlarda hayatlarını temelden etkiliyor. Bağımlılık için "kontrolsüzlük ve zararlı sonuçlar" iki önemli kriter olarak görülüyor.

DSÖ, bu olgu için "oyun oynama bozukluğu" tanımlaması yaptı. Bu kapsamda oyun oynama üzerinde kontrolün olmaması, hayatta oyuna öncelik verilmesi ve olumsuz sonuçlara rağmen oyuna ayrılan vakti artırma gibi etmenler "oyun oynama bozukluğunun" belirtileri olarak görülüyor.

Oyun bağımlılığının çözümüne yönelik en büyük katkının bu soruna sahip ve mücadele etmeye çalışan insanlarla bir araya gelmek olduğu görülüyor. Bazı insanlar bunun için anonim grupların parçası olmayı tercih etse de oyun bağımlılığının çözümüne yönelik klinikler de mevcut.

Klinikler, değişim grubu, bireysel terapi, aile terapisi, ebeveyn destek grubu gibi tedavi yöntemleri sunabiliyor.