Dünyada “robotaksi” dönemi Çin ile hızlanacak
i̇sviçre'den suudi arabistan'a kadar birçok ülke, sürücüsüz ulaşım sistemlerinde çin teknolojisini tercih etmeye başladı. pekin, robotaksiler aracılığıyla hem hizmet ihracatını büyütmeyi hem de küresel yapay zekâ ekosisteminde standart belirleyici olmayı hedefliyor.
i̇sviçre'den suudi arabistan'a kadar birçok ülke, sürücüsüz ulaşım sistemlerinde çin teknolojisini tercih etmeye başladı. pekin, robotaksiler aracılığıyla hem hizmet ihracatını büyütmeyi hem de küresel yapay zekâ ekosisteminde standart belirleyici olmayı hedefliyor.
Çin'in yapay zekâ rekabetindeki yeni hamlesi artık yalnızca daha güçlü modeller geliştirmekten ibaret değil. The Economist'in analizine göre Pekin yönetimi, yapay zekâyı fiziksel hizmet olarak ihraç ederek küresel pazarda yeni bir üstünlük alanı oluşturmaya başladı. Bunun ilk örneklerinden biri gelecek yıl İsviçre'nin doğusundaki St. Gallen kantonunda görülecek. İsviçre'nin toplu taşıma şirketi PostBus, Çinli teknoloji devi Baidu'nun robotaksi şirketi Apollo Go ile anlaşarak sürücüsüz taksileri hizmete sokacak. Direksiyonda kimse bulunmayacak ancak aracı yöneten yazılım, sensörler ve toplanan verilerin tamamı Çin'den gelecek. Son iki yılda Suudi Arabistan'dan Singapur'a, Slovakya'dan Orta Doğu'ya kadar onlarca benzer proje hayata geçirilirken, küresel robotaksi pazarında Çinli şirketlerin ağırlığı hızla artıyor.
EqualOcean verilerine göre bugün 70'ten fazla Çinli fiziksel yapay zekâ şirketi yurt dışında faaliyet gösteriyor, yaklaşık 20 şirket ise yeni ülkelere açılmaya hazırlanıyor. Otonom lojistik şirketi Neolix onlarca ülkede faaliyet yürütürken, ABD'li rakipler aynı hızda ilerleyemiyor. Alphabet bünyesindeki Waymo gibi şirketler uzun süre ABD iç pazarına odaklandıkları için uluslararası genişleme konusunda Çin'in gerisinde kaldı. Böylece Çin, elektrikli otomobillerden güneş panellerine kadar birçok sektörde izlediği stratejiyi yapay zekâ hizmetlerinde de uygulamaya başladı: Önce iç pazarda ölçek ekonomisi oluşturmak, ardından düşük maliyet avantajıyla küresel pazara açılmak.
Çin'de robotaksi işletmelerinin ekonomik modeli hâlâ istenilen seviyeye ulaşmış değil. Ülkede taksi ücretleri oldukça düşük seyrediyor. Wuhan'da yaklaşık 10 kilometrelik bir yolculuk ortalama 23 yuan seviyesinde gerçekleşirken, İsviçre'nin St. Gallen kantonunda benzer mesafenin ücreti 44 İsviçre frangına ulaşıyor. Aradaki fiyat farkı Çinli şirketlere aynı teknolojiyi çok daha yüksek gelir elde edebilecekleri pazarlarda kullanma fırsatı veriyor.
Standartları Çin araçları belirleyecek
California Üniversitesi öğretim üyesi Angela Zhang'a göreÇin yalnızca yazılım satmıyor; aynı zamanda küresel teknik standartları da belirlemeye başlıyor. Robotaksi gibi yeni alanlarda uluslararası standartlar henüz oluşmadığı için ilk giren şirketler fiilen kuralları da yazıyor. Bir ülkeye ilk robotaksi ağını kuran şirket, kullanılan iletişim protokollerinden veri altyapısına kadar birçok standardı belirleme avantajı elde ediyor.
Çin'in ihracat modelinin yeni evresine işaret eden tablo giderek netleşiyor. Son on yılda mal ihracatındaki büyüme yavaşlarken hizmet ihracatı enflasyondan arındırılmış verilere göre yaklaşık iki katına çıkarak yıllık 510 milyar dolara ulaştı. Robotaksiler, bulut bilişim altyapıları ve yapay zekâ hizmetleri bu büyümenin yeni lokomotifi olmaya hazırlanıyor. Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping'in 17 Temmuz'da Şanghay'daki Dünya Yapay Zekâ Konferansı'nda yaptığı konuşmada yapay zekâ gelişiminin "uluslararası iş birliğinin bir senfonisi" olması gerektiğini söylemesi ve açık ağırlıklı modelleri desteklemesi de bu stratejinin siyasi çerçevesini oluşturuyor.