ABD Donanması, denizcilik tarihinin en ikonik savaş gemilerinden USS Enterprise’ın hizmet ömrünü resmen sonlandıracak projeyi başlattı. Dünyanın ilk nükleer tahrikli uçak gemisinin sökülmesi için NorthStar Maritime Dismantlement Services ile 418,5 milyon dolarlık sözleşme imzalanırken çalışmaların Eylül 2030’da tamamlanması planlanıyor. Proje, ABD’nin ticari bir şirket aracılığıyla gerçekleştireceği ilk nükleer uçak gemisi sökümü olarak da kayıtlara geçecek.

Yarım Asırlık Görev Süresi Denizcilik Tarihine Damga Vurdu

1961 yılında göreve başlayan USS Enterprise (CVN-65), nükleer enerji kullanan ilk uçak gemisi olmasıyla askeri denizcilikte yeni bir dönemin kapısını açtı. Sekiz nükleer reaktörle donatılan gemi, uzun süre yakıt ikmali gerektirmeden okyanuslarda görev yapabilmesi sayesinde Soğuk Savaş yıllarında ABD Donanması’nın en stratejik platformlarından biri hâline geldi.

Görev yaptığı yıllar boyunca Küba Füze Krizi, Vietnam Savaşı, Afganistan ve Irak operasyonlarında yer alan savaş gemisi, 1964’te düzenlenen Operation Sea Orbit görevinde iki nükleer savaş gemisiyle birlikte yakıt almadan dünya çevresini dolaşarak nükleer tahrik teknolojisinin operasyonel avantajlarını gözler önüne serdi. Yaklaşık 51 yıllık aktif hizmetin ardından filodan ayrılan geminin nükleer yakıtı da birkaç yıl sonra güvenli şekilde tahliye edilerek söküm hazırlıklarının önü açıldı.

Virginia’daki Newport News Shipbuilding tesisinde teknik hazırlıkları tamamlanan USS Enterprise, söküm işlemleri için Alabama eyaletinin Mobile kentine gönderilecek. Proje kapsamında güvenli olduğu belirlenen çelik, bakır ve diğer metal bileşenler geri dönüşüme kazandırılırken düşük seviyeli radyoaktif atıklar ile tehlikeli malzemeler özel güvenlik prosedürleri uygulanarak lisanslı bertaraf merkezlerine sevk edilecek.

Amerikan basınında yer alan bilgilere göre gemiden çıkarılacak yaklaşık 35 bin ton geri dönüştürülmüş çeliğin bir bölümü, yapımı devam eden Gerald R. Ford sınıfındaki yeni USS Enterprise (CVN-80) uçak gemisinin üretiminde değerlendirilecek. Böylece tarihe geçen savaş gemisinin malzemeleri, aynı adı taşıyan yeni nesil platformun inşasında yeniden hayat bulacak.

USS Enterprise için başlatılan çalışma yalnızca tek bir savaş gemisinin hizmet dışına çıkarılması anlamına gelmiyor. ABD Donanması, bu projeden elde edilecek mühendislik deneyimi ile maliyet verilerini önümüzdeki yıllarda emekliye ayrılması beklenen Nimitz sınıfı nükleer uçak gemilerinin söküm programlarında kullanmayı planlıyor.

Nükleer reaktör taşıyan büyük savaş gemilerinin hizmetten çıkarılması; radyolojik güvenlik, çevresel koruma, atık yönetimi ve geri dönüşüm süreçlerinin aynı anda yürütülmesini gerektirdiği için savunma sanayisinin en karmaşık operasyonları arasında gösteriliyor. USS Enterprise’ın 2030 yılına kadar tamamlanması hedeflenen söküm süreci, bu nedenle gelecekte uygulanacak benzer projeler için önemli bir uygulama modeli oluşturacak.