Ermenistan ile normalleşme nasıl olabilir?
değerli independent türkçe okuyucuları, güney kafkasya'da son yıllarda yaşanan gelişmeler, türkiye ile ermenistan arasındaki ilişkilerin geleceğine dair yeni fırsat pencereleri açmaktadır. özellikle ermenistan'da yapılan son seçimlerde başbakan nikol paşinyan liderliğindeki siyasi çizginin devam etmesi, ankara açısından dikkatle değerlendirilmesi gereken bir gelişmedir. gazeteci barçın yinanç'ın da dikkat çektiği üzere, ermenistan seçmeni bir kez daha batı ile ilişkilerini geliştirmeye çalışan, ancak bunu yaparken türkiye'yi bir engel olarak değil, potansiyel bir ortak olarak görebilen bir siyasi yaklaşımı desteklemiştir. bu durum, geçmiş dönemlere kıyasla farklı bir siyasi atmosferin oluşmasına katkı sağlamaktadır. nitekim paşinyan'ın, cumhurbaşkanı recep tayyip erdoğan'ın göreve başlama törenine katılması da sembolik açıdan önemliydi. bu ziyaret, iki ülke arasında uzun yıllardır eksik olan siyasi temasların yeniden kurulabileceğine dair önemli bir işaret olarak değerlendirilmelidir. fazla oku bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (related nodes field) aynı zamanda erivan'ın türkiye'yi yalnızca tarihsel meseleler üzerinden değil, bölgesel bağlantısallık ve ekonomik işbirliği perspektifinden de değerlendirmeye başladığını göstermektedir. ancak türkiye-ermenistan normalleşmesinin önünde hâlâ önemli bir ön şart bulunmaktadır. bu da ermenistan ile azerbaycan arasındaki barış sürecinin kalıcı ve sürdürülebilir bir zemine oturmasıdır. güney kafkasya'da kalıcı istikrarın tesisi yalnızca ankara ve erivan açısından değil, bölgedeki tüm aktörler için önem taşımaktadır. bununla birlikte türkiye-ermenistan ilişkilerinin geleceğini sadece tarihsel ve siyasi meseleler üzerinden değerlendirmek yeterli değildir. i̇ki ülke arasındaki potansiyel ekonomik işbirliği alanları da en az siyasi konular kadar önem taşımaktadır. burada özellikle dikkat edilmesi gereken husus, sınırların bir gecede tamamen açılması yerine kademeli ve kontrollü bir normalleşme sürecinin tercih edilmesidir. böyle bir yaklaşım hem kamuoylarının sürece uyum sağlamasını kolaylaştıracak hem de ortaya çıkabilecek risklerin yönetilmesine yardımcı olacaktır. aslında bunun küçük örnekleri geçmişte görülmüştür. unesco dünya mirası listesi'nde yer alan ani harabeleri ziyaretleri sırasında özel izinlerle bazı grupların sınırın karşı tarafını görebilmelerine ve belirli temaslarda bulunabilmelerine imkân tanınmıştır. bu tür uygulamalar güven inşa edilmesi açısından sembolik öneme sahiptir. benzer şekilde ilk aşamada yük taşımacılığına yönelik demiryolu bağlantılarının yeniden canlandırılması düşünülebilir. kars-gümrü hattının belirli şartlar altında ticari taşımacılığa açılması hem ermenistan ekonomisinin dış dünyaya erişimini kolaylaştırabilir hem de türkiye'nin bölgesel lojistik merkez olma hedeflerine katkı sağlayabilir. bu noktada konuya yalnızca zengezur koridoru perspektifinden bakmak yeterli olmayacaktır. günümüzde ulaştırma ağları sıfır toplamlı bir rekabetten ziyade birbirini tamamlayan güzergâhlar olarak değerlendirilmelidir. daha önce de ifade ettiğim üzere, orta koridor'un başarısı alternatif güzergâhların dışlanmasına değil, tamamlayıcılık esasına dayanmalıdır. türkiye'nin savunduğu orta koridor vizyonu ile ermenistan'ın dahil olabileceği bölgesel ulaştırma ağları birbirine rakip olmak zorunda değildir. tam tersine güney kafkasya'da çoklu bağlantı seçeneklerinin oluşması bölgesel ticaret hacmini artırabilir ve tüm tarafların ekonomik kazanç elde etmesini sağlayabilir. bu noktada yıllar önce tobb öncülüğünde gündeme gelen "barış için sanayi" yaklaşımı da yeniden düşünülmeye değerdir. her ne kadar günümüzde orta doğu'daki gelişmeler ve özellikle gazze'de yaşanan trajediler nedeniyle bölgesel barış perspektifinden söz etmek zorlaşmış olsa da, ekonomik işbirliğinin siyasi normalleşmeyi destekleyebileceği fikri önemini korumaktadır. tobb bi̇s’e benzer bir yaklaşım güney kafkasya'ya da uyarlanabilir. türkiye, ermenistan ve azerbaycan arasında oluşturulabilecek özel ekonomik bölgeler, serbest ticaret alanları ve sınır lojistik merkezleri, siyasi normalleşmenin ekonomik temelini oluşturabilir. özellikle demiryolu hatları boyunca kurulacak ortak serbest bölgeler hem orta koridor'un hem de zengezur güzergâhlarının desteklenmesine katkı sağlayabilir. buradaki amaç koridorları birbirine rakip göstermek değil, birbirini tamamlayan bağlantısallık ağları olarak değerlendirmektir. bu bölgelerde lojistik merkezleri, hafif sanayi tesisleri, depolama alanları, gümrük kolaylaştırma mekanizmaları, veri merkezleri ve e-ticaret dağıtım merkezleri gibi yatırımlar teşvik edilebilir. böylece sınırlar tamamen açılmadan önce dahi kontrollü ekonomik entegrasyon adımları atılabilir. shape created with sketch. fotoğraflarla dünyadan haberler hepsini göster 30 fotoğraflarla dünyadan haberler 1/30 28 ocak 2026 - fransız alpleri'ndeki lüks kayak merkezi courchevel'deki 5 yıldızlı grandes alpes otelinde dün akşam çıkan yangına itfaiyeciler müdahale ediyor. ünlü kayak merkezindeki otelden dün gece 90'dan fazla kişi tahliye edildi. ayrıca yetkililer, yaklaşık 200 konuğu bulunan yakındaki hotel le lana'nın da risk nedeniyle tahliye edildiğini söyledi. kimsenin yaralanmadığı ve yangının diğer binalara sıçramasının engellendiği bildirildi. jandarma yangının nedenini araştırıyor. i̇sviçre'nin crans-montana kasabasındaki bir barda yılbaşı gecesi çıkan yangında 40 kişinin hayatını kaybetmesi ve 100'den fazla kişinin yaralanmasının ardından bölgedeki güvenlik önlemleri mercek altında. (alex martin / afp) 2/30 27 ocak 2026 - bir protestocu, seul'deki abd büyükelçiliği önünde trump'ın güney kore'ye yönelik gümrük vergilerini artırma planlarını kınayan bir miting sırasında abd başkanı donald trump'ın maskesini takıyor. abd başkanı donald trump 26 ocak'ta yaptığı açıklamada, aralarında otomobil, kereste ve ilaçların da bulunduğu güney kore mallarına uygulanan gümrük vergilerini artıracağını belirterek, ülkeyi washington'la daha önce imzalanan ticaret anlaşmasına uymamakla suçladı. ticaret anlaşmalarının abd için çok önemli olduğunu vurgulayan trump, bu anlaşmaların her birinde üzerinde mutabık kalınan işlem doğrultusunda gümrük vergilerini düşürmek için hızlı bir şekilde harekete geçtiklerini belirtti. güney kore devlet başkanlığı ofisi’nden yapılan açıklamada, abd’nin konuyla ilgili resmi bir bildirimde bulunmadığı belirtilerek, "şu ana kadar, abd yönetiminden tarafımıza konuyla ilgili resmi bir bildirim veya detaylarla ilgili bir açıklama yapılmamıştır" dendi. (jung yeon-je/afp) 3/30 26 ocak 2026 - ukrayna silahlı kuvvetleri 65. mekanize tugayı basın servisi tarafından yayımlanan bu fotoğraf, rusya'nın ukrayna'yı işgali sırasında zaporijya bölgesinde açıklanmayan bir yerde insansız bir kara aracına yerleştirilmiş m2 browning 50 kalibrelik makineli tüfeği test eden askerleri gösteriyor. 4. yılını doldurmak üzere olan savaşta barış görüşmeleri abd başkanı donald trump'ın baskısıyla hızlanmış gibi görünüyor. ukrayna lideri volodimir zelenski, trump'la görüşmelerinde "onurlu barış" vurgusu yapsa da abd’nin askeri yardımları kesme tehdidi kiev üzerinde büyük bir baskı oluşturuyor. zelenski, toprak tavizi verilerek sağlanan bir barışın putin’e zaman kazandıracağını ve bunun bir "barış değil, teslimiyet" olacağını savunuyor. putin tarafıysa müzakerelere açık olduğunu belirtse de, ukrayna'nın nato üyeliğinden tamamen vazgeçmesini ve yaptırımların kaldırılmasını şart koşuyor. (andriy andriyenko/ukrayna silahlı kuvvetleri 65. mekanize tugayı/afp) 4/30 25 ocak 2026 - abd'nin missouri eyaletinin columbia kentindeki bir yerleşim bölgesi, karın altında böyle göründü. büyük bir kış fırtınası 24 ocak'ta new mexico'dan kuzey carolina'ya kadar kar ve yağmur yağdırarak ilerledi. onlarca milyon amerikalıyı elektrik kesintileri, ulaşım kaosu ve kemik dondurucu soğukla karşı karşıya bıraktı. kimi yerlerde 30 santimetreye yakın kar beklenirken 10 binden fazla uçuş iptal edildi. new york'ta farklı adreslerde evsiz olduğu düşünülen 3 kişinin cansız bedenine ulaşıldı. abd başkanı trump ise "küresel ısınmaya ne oldu?" diye paylaşım yaptı. 350 milyon nüfuslu abd'de 200 milyon kişinin bu soğuk hava dalgasından etkilenmesi bekleniyor. yetkililer yoğun kar yağışlarına karşı önlem almaya çalışırken 16 eyalet ve başkent washington d.c acil durum ilan etti. (austin johnson/afp) 5/30 24 ocak 2026 - avustralya açık'ta yarışan i̇talyan lorenzo musetti, üçüncü tur maçında çek tomas machac'a karşı oynuyor. i̇talyan tenisçi rakibini 5-7, 6-4, 6-2, 5-7 ve 6-2'lik setlerle 3-2 yenerek 4. tura yükseldi. musetti'nin yanı sıra jannik sinner ve luciano darderi'nin de 4. tur biletini kazanmasıyla turnuva tarihinde ilk kez üç i̇talyan erkek tenisçi bu aşamaya ulaşmış oldu. tek erkeklerde son iki yılın şampiyonu sinner, pazartesi günü 4. turda darderi'yle karşı karşıya gelecek. avustralya'nın melbourne kentinde düzenlenen ve 18 ocak'ta başlayan turnuva, 1 şubat'ta sona erecek. (edgar su / reuters) 6/30 23 ocak 2026 - grönland'ın başkenti nuuk'taki havalimanına inen danimarka başbakanı mette frederiksen (ortada), grönland başbakanı jens-frederik nielsen'la (solda) kucaklaşıyor. abd başkanı donald trump'ın grönland'ı ele geçirme tehditlerinden geri adım atmasının ardından frederiksen ve nielsen görüşmeler yapacak. i̇sviçre'nin davos kentinde düzenlenen 2026 dünya ekonomik forumu'nda trump, nato genel sekreteri mark rutte'yle görüşmeleri sonucu grönland ve arktika'yı kapsayan bir anlaşmanın çerçevesinin oluşturulduğunu söylemişti. (jonathan nackstrand / afp) 7/30 21 ocak 2026 - abd başkanı donald trump, davos'ta düzenlenen dünya ekonomik forumu'nda merakla beklenen konuşmasını yaptı. özellikle son zamanlarda gündeme oturan grönland'ı satın alma konusunda söylenecekleri beklenen trump, konuşmasında avrupa'nın son 10 yıldır doğru yolda olmadığını öne sürdü. avrupa'ya "biz olmasaydık almanca ve japonca konuşurdunuz" diye seslenen abd başkanı, grönland'ı sadece kendilerinin koruyabileceklerini söyleyip satın alma görüşmelerinin derhal başlamasını talep etti. (markus schreiber/ap) 8/30 20 ocak 2026 - fransa devlet başkanı emmanuel macron, davos'ta düzenlenen dünya ekonomik forumu'nda. bu yıl "diyalog ruhu" temasıyla gerçekleştirilen zirveye, uluslararası sivil toplum kuruluşları ve çok sayıda akademisyenin yanı sıra küresel iş dünyasının önde gelen temsilcileri de katılıyor. jeopolitik ve jeoekonomik risklerin arttığı bu dönemde, katılımcılar küresel ekonomi, teknolojik dönüşüm, yapay zeka ve sürdürülebilirlik gibi zorlu konuları tartışacak. abd başkanı trump'ın zirve kapsamındaki konuşmasını 21 ocak'ta öğleden sonra yapması planlanırken trump'a dışişleri bakanı marco rubio, hazine bakanı scott bessent ve ticaret temsilcisi jamieson greer'ın eşlik etmesi bekleniyor. (fabrice coffrini/afp) 9/30 19 ocak 2026 - i̇spanya'nın güneyindeki endülüs bölgesinin kurtuba kenti yakınlarında iki hızlı trenin karıştığı kazada hayatını kaybedenlerin sayısının 39'a yükseldiği bildirildi. i̇spanya demir yolu ulaşım şirketi renfe, kaza sebebiyle endülüs istikametindeki 200'den fazla seferin iptal edildiğini duyurdu. ulaştırma bakanı oscar puente, malaga-madrid seferini yapan hızlı trenin raydan çıktığı kazayla ilgili, "son derece tuhaf bir kaza" değerlendirmesinde bulundu. puente, trenin yeni olduğunu, rayların yenilendiğini ve kazanın düz hat üzerinde meydana geldiğini söyledi. başbakan pedro sanchez, kaza nedeniyle bugünkü tüm programlarını iptal etti. sanchez'in gün içinde kaza bölgesine giderek yetkililerle görüşeceği bildirildi (afp) 10/30 18 ocak 2026 - danimarkalı askerler grönland'ın nuuk kentindeki limanda karaya çıkıyor. danimarka savunma bakanlığı, 2026'da grönland ve çevresinde bir dizi nato müttefikiyle birlikte tatbikat faaliyetleriyle varlığını arttırmaya devam edeceğini açıkladı. yapılan açıklamaya göre bu faaliyetler grönland makamları ve grönland hükümeti naalakkersuisut'la işbirliği içinde gerçekleştirilecek. abd başkanı donald trump'ın, ülkesinin "ulusal güvenlik amacıyla grönland'a ihtiyacının olduğu" söylemini sürdürmesi, danimarka krallığı'na bağlı özerk bölge grönland'ı gündemde tutmaya devam ediyor. abd'nin grönland konusunda danimarka'ya destek veren 8 avrupa ülkesi için ek gümrük vergisi uygulama kararı almasının arktik'teki güvenlik durumunu daha da endişeli hale getirdiği belirtiliyor. (mads claus rasmussen/afp) 11/30 17 ocak 2026 - i̇spanya'nın başkenti madrid'de düzenlenen "off february" etkinliğinde zombi kılığına girmiş bir kişi telefonunu kullanıyor. fransa, i̇spanya, birleşik krallık ve abd'de başlatılan off hareketi, zaman ve dikkati geri kazanmak için şubatın 28 günü boyunca sosyal medya uygulamalarını telefondan silmeyi öneriyor. i̇lk etkinliğini bugün düzenleyen hareket, sosyal medya platformlarıyla daha sağlıkl, bağımlılık içermeyen bir ilişki kurulmasını amaçlıyor. hareketin kurucusu olan sosyolog diego hidalgo "bu dijital zombiler, toplum olarak hepimizi temsil ediyor" diyor. (oscar del pozo / afp) 12/30 16 ocak 2026 - güney kore'nin başkenti seul'ün gecekondu mahallesi guryong'da çıkan yangın sonucu dumanlar yükseliyor. gangnam semtindeki mahallede erken saatlerde çıkan büyük yangın 8 saat süren çalışmaların ardından söndürüldü. yangında hayatını kaybeden olmadığı ancak bölgede yaşayan 258 kişinin tahliye edildiği bildirildi. yetkililer, yangının nedenini ve yol açtığı hasarın boyutunun araştırılacağını duyurdu. genellikle seul'ün son büyük gecekondu mahallesi diye tanımlanan guryong'da birçok kişi yeniden yapılanma nedeniyle bölgeden taşındı ancak gangnam şehir planlama departmanı'na göre hâlâ yaklaşık 336 hane var. (yonhap / afp) 13/30 15 ocak 2026 - i̇ran'ın başkenti tahran'ın sadeghieh meydanı'nda bir adam, yanına fotoğrafta görünmeyen, üzerinde, "bu, tahran'ın yeni otobüslerinden biriydi ve parası halkın vergileriyle ödendi" yazan bir tabela yerleştirilen otobüs enkazında. i̇ran'da başlangıçta ekonomik sıkıntıların yol açtığı protesto hareketi, 1979'da iktidara gelmesinden bu yana dini liderliğe yönelik en büyük meydan okumalardan birine dönüştü. i̇nternetin büyük ölçüde kesildiği ülkede, sınırlı iletişim kanallarından gelen bilgiler, güvenlik güçlerinin sert müdahalesiyle can kaybının hızla arttığını ortaya koyuyor.abd merkezli i̇nsan hakları aktivistleri haber ajansı’na (hrana) göre, protestolarda en az 2 bin 571 kişi öldü, 18 binden fazla kişi gözaltına alındı. bbc’nin abd’deki yayın ortağı cbs ise i̇ran içinden ve dışından kaynaklara atıfta bulunarak, protestolarda öldürülenlerin sayısının yaklaşık 12 bin olduğunu ve rakamın 20 bine ulaşabileceğini açıkladı. (atta kenare/afp) 14/30 14 ocak 2026 - kurtarma çalışanları tayland'ın nakhon ratchasima eyaletinde inşaat vincinin çökmesi sonucu raydan çıkan trenin vagonunun kaldırılmasını izliyor. yetkililer, tayland'da çin destekli bir hızlı tren projesindeki bir vincin bir yolcu treninin üzerine çökerek raydan çıkmasına neden olduğunu, 32 kişinin öldüğünü ve 64 kişinin de yaralandığını söyledi. (lillian suwanrumpha/afp) 15/30 13 ocak 2026 - eğlence severler, makedonya'nın güneybatısındaki vevcani köyünde düzenlenen karnaval alayına katıldı. yaklaşık 1400 yıllık bir geçmişe sahip olan karnaval, her yıl jülyen takvimine göre yeni yıl'ın başlangıcı olan ve makedon ortodoks kilisesi tarafından da kutlanan aziz basil bayramı arifesinde düzenleniyor. karnaval kapsamında kullanılan maskeler, 2025 yılında kuzey makedonya’da ve dünyada yaşanan politik, sosyal ve kültürel gelişmeleri hiciv yoluyla yansıtıyor. büyük bir gizlilik içinde hazırlanan bu maskeler, yalnızca bir kez kullanılıyor ve sonraki yıllara aktarılmıyor. karnavalın son gününde maskelerin yakılmasıysa kötülüklerin geride bırakılması ve toplumsal arınmanın simgesi olarak yorumlanıyor. bu ritüel, vevcani karnavalı’nı yaşayan kültürel miras örneklerinden biri haline getiriyor. (robert atanasovski/afp) 16/30 12 ocak 2026 - halk arasında bobi wine diye bilinen uganda muhalefet lideri ve ulusal birlik platformu (nup) başkan adayı robert kyagulanyi ssentamu'nun bir destekçisi, kampala'da partinin 2026 genel seçimi öncesindeki son mitingi sırasında yüzünü abd bayrağıyla kapatırken sıkılı yumruğunu kaldırıyor. liderliğini yaptığı bir gerilla hareketinin tanzanya'dan da destek alarak başarılı olmasıyla 1986'dan beri uganda'yı yöneten 81 yaşındaki yoweri museveni, cumhurbaşkanlığına bir dönem daha devam etmek istiyor. perşembe düzenlenecek seçimlerde museveni'nin bir kez daha kazanması bekleniyor. uzun iktidarı boyunca göreceli bir istikrar, ekonomik büyüme, eğitimde gelişme ve hiv oranlarında düşüş görülse de muhalefet onu demokrasi karşıtlığıyla suçluyor. (luis tato/afp) 17/30 11 ocak 2026 - fransa'nın başkenti paris'te, i̇ran i̇slam cumhuriyeti'ni kınayan kitlesel gösterileri desteklemek amacıyla eylem düzenlendi. i̇ran'da i̇slam cumhuriyetine karşı üç yıldan uzun süredir düzenlenen en büyük eylemde en az 192 protestocu öldürülürken, yetkililerin gösterileri bastırmak için "katliam" yaptığına dair uyarılar da artıyor. başlangıçta hayat pahalılığına duyulan öfkeyle başlayan protestolar, 1979 devriminden bu yana i̇ran'da yürürlükte olan teokratik sisteme karşı bir harekete dönüştü ve iki haftadır sürüyor. i̇ran cumhurbaşkanı mesud pezeşkiyan, göstericilerin itirazlarını görmezden gelmediklerini, sorunları çözmek için çaba gösterdiklerini söyledi. tahran yönetimi aynı zamanda ülke genelinde internet ve telekomünikasyon kesintisi uyguluyor. (kiran ridley/afp) 18/30 10 ocak 2026 - suriye hükümeti güvenlik güçleri, halep'in şeyh maksud mahallesindeki bir sokakta nöbet tutuyor. bölgedeki çatışmalar günlerdir devam ederken suriye ordusu, mahallede ypg/sdg’ye yönelik yürüttüğü operasyonun tamamlandığını bugün açıkladı. açıklamada sivil halka evlerinde kalma çağrısı yapılarak "çünkü sdg ve pkk terör örgütü unsurları (halkın) arasında saklanmaktadır" dendi. bugün ayrıca sdg tarafından fırlatıldığı düşünülen drone, vali binasını vurdu. saldırıda hayatını kaybeden veya yaralanan olup olmadığına dair henüz bir açıklama yapılmadı. (bakr alkasem / afp) 19/30 9 ocak 2026 - i̇srail ordusunun yerinden edilmiş ailelerin yaşadığı çadır kampını bombalamasının ardından gazze'deki el şati mülteci kampı'ndaki iki filistinli giysi topluyor. ekimde hamas'la ateşkes yapmasına rağmen i̇srail, filistin'e yönelik saldırılarını sürdürüyor. gazze'deki sivil savunma teşkilatı dünkü hava saldırılarında 5'i çocuk en az 13 kişinin öldürüldüğünü duyurdu. i̇srail ise bugünkü açıklamasında "başarısız bir füze" fırlatmasına karşılık olarak "gazze şeridi'nin güney ve kuzeyindeki hamas teröristlerini ve terör altyapısını tam isabetle vurduğunu" savundu. ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana i̇srail'in düzenlenlediği saldırılarda 439 kişinin öldüğü, 1223 kişinin yaralandığı aktarılıyor. (omar al-qattaa/ afp) 20/30 8 ocak 2026 - fransa’da çiftçiler, avrupa birliği’nin güney amerika ülkeleriyle imzalamayı planladığı kapsamlı serbest ticaret anlaşmasını protesto etmek için sabaha karşı paris’e giden yolları ve kentin simge noktalarını trafiğe kapattı. eylemler, mercosur anlaşmasının yanı sıra hükümetin tarım politikalarına yönelik tepkileri de içeriyor. farklı çiftçi sendikalarının çağrısıyla düzenlenen protestolarda, planlanan anlaşmanın mercosur ülkelerinden ab pazarına ucuz gıda girişini artıracağı ve avrupalı üreticileri zor durumda bırakacağı savunuldu. çiftçiler ayrıca hükümetin sığır hastalığıyla mücadelede izlediği politikaya da tepki gösterdi. koordinasyon rurale sendikasının üst düzey yöneticilerinden stephane pelletier, yaptığı açıklamada, "öfkeyle umutsuzluk arasındayız. terk edilmişlik hissi yaşıyoruz; mercosur bunun en somut örneği" dedi. çiftçiler, polis kontrol noktalarını aşarak kente girdi. polis, çatışmadan kaçınarak göstericileri çevreledi. (gonzalo fuentes/reuters) 21/30 7 ocak 2026 - arjantin'in patagonya bölgesindeki şiddetli orman yangınları kontrol altına alınamadı. 700'den fazla yerli ve turist bölgeden tahliye edildi. arjantin'in patagonya bölgesinde pazartesi gününden bu yana etkisini artıran yangınlar, özellikle chubut eyaletine bağlı el hoyo kasabası ile puerto patriada çevresini etkiledi. alevler çok sayıda evi ve işletmeyi küle çevirdi. yangının yüksek sıcaklık, şiddetli rüzgar ve uzun süredir devam eden kuraklık nedeniyle hızla yayıldığı bildirildi. el hoyo belediye başkanı césar salamín, yangının gece boyunca da etkisini sürdürdüğünü belirterek "bize hiç nefes aldırmadı. gece boyu sıcaklık düşmedi, rüzgar dinmedi. ancak sabaha karşı biraz duruldu. aynı anda pek çok cephede mücadele verdik. elimizdeki kaynaklar yetersiz kaldı" dedi. (maxi jonas/reuters) 22/30 6 ocak 2026 - endonezya ulusal arama ve kurtarma ajansı (basarnas) tarafından yayımlanan bu fotoğrafta, endonezya'nın kuzey sulawesi eyaletinin sitaro bölgesini vuran ani sellerin ardından kurtarma ekipleri ve köylüler mağdurları ararken görülüyor. ani sellerde en az 14 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. yetkililer, kayıp kişilerin aranmasına devam edildiğini açıkladı. yerel kurtarma ajansının sözcüsü nuriadin gumeleng, pazartesi sabahı erken saatlerde yağan şiddetli yağmurun, siau tagulandang biaro bölgesinde bulunan siau adasında ani sellere neden olduğunu söyledi. ülke afet hafifletme ajansı sözcüsü abdul muhari yaptığı açıklamada, ani sellerin ardından en az 444 kişinin yerel okullara ve kiliselere tahliye edildiğini belirtti. (basarnas/ap) 23/30 5 ocak 2025 - toyosu balık pazarındaki yeni yıl müzayedesinin ardından, tokyo'daki "sushizanmai" suşi restoranında bir çalışan, 243 kilogramlık bir mavi yüzgeçli ton balığının başını kaldırıyor. japon bir suşi girişimcisi, tokyo'nun ana balık pazarında düzenlenen yıllık prestijli yeni yıl müzayedesinde, dev bir mavi yüzgeçli ton balığı için 3,2 milyon dolar ödeyerek, önceki tüm zamanların en yüksek fiyat rekorunu kırdı. suşi ve sashimiye olan yoğun talep nedeniyle pasifik mavi yüzgeçli ton balığı geçmişte iklim değişikliği ve aşırı avlanma yüzünden tehdit altındaki türler arasında yer almıştı. ancak son yıllarda uygulanan koruma önlemleri sayesinde stokların toparlanma sürecine girdiği belirtiliyor. (yuichi yamazaki/afp) 24/30 4 ocak 2026 - abd'li kayakçı nina o'brien, fis alp disiplini dünya kupası'nın slovenya'da düzenlenen ayağında kadınlar slalom kategorisinde yarışırken. geçen yıl ekimde 60. kez başlayan dünya kupası, bu yıl martta sona erecek. alp disiplini dahil fis bünyesinde düzenlenen diğer kış sporları eurosport kanallarından izlenebiliyor. (jure makovec/afp) 25/30 3 ocak 2026 - venezuela'nın başkenti karakas'ta patlama sesleri ve uçakların gürültüsünü duyan halk sokakta koşuyor. abd başkanı donald trump aylardır süren tehditlerin ardından bugün erken saatlerde venezuela'nın çeşitli yerlerine saldırı başlattı. yerel saatle gece 2 sularında başlayan saldırıların ardından ülkede ohal ilan edildi. sonraki saatlerde trump, venezuela devlet başkanı nicolas maduro ve eşininin yakalanarak ülkeden çıkarıldığını duyurdu. trump, güney amerika ülkesini uyuşturucu nedeniyle hedef aldığını savunurken, maduro asıl hedefin petrol rezervleri olduğunu söylüyor. (matias delacroix/ap) 26/30 2 ocak 2026 - angelina jolie, mısır'ın refah sınır kapısı'nda kızılay çalışanlarıyla konuşuyor. amerikalı oyuncu ve eski bm özel elçisi jolie, mısır'a nakledilen yaralı filistinlilerin durumunu görmek ve harap olmuş bölgeye yapılan yardım teslimatlarını incelemek üzere bu ziyareti gerçekleştirdi. ünlü oyuncu, sınır hattındaki temaslarının yanı sıra el-ariş genel hastanesi'ne giderek tıbbi hizmetleri inceledi. ziyaret sırasında sağlık personelinin hasta kabul süreçleri ve tedavi çalışmaları hakkında da bilgi aldı. jolie, "çalışanlara ve gönüllülere gösterdikleri çaba ve emekleri için teşekkür ederek" bölgeden ayrıldı. (mohamed arafat/ap) 27/30 1 ocak 2026 - i̇sviçre'nin crans-montana kayak merkezindeki patlamanın ardından kurtarma ekipleri çalışıyor. ülkenin kuzeyindeki kayak merkezinde le constellation adlı barda yeni yılın ilk saatlerinde çıkan yangında onlarca kişinin hayatını kaybettiği, yaklaşık 100 kişininse yaralandığı bildirildi. reuters'a göre i̇talya dışişleri bakanlığı, i̇sviçre polisinden alınan bilgilere göre yaklaşık 40 kişinin öldüğünü söylese de i̇sviçreli yetkililer net bir rakam vermedi. başlangıçta patlama olarak bildirilen yangının nedeni belirsizliğini koruyor ancak yetkililer, bunun bir saldırıdan ziyade kaza gibi göründüğünü belirtiyor. bfm tv'ye konuşan iki tanık yangının, üzerinde maytap olan şampanya şişelerinin ahşap tavana çok yakın taşınması sonucu başladığını söyledi. (maxime schmid / afp) 28/30 31 aralık 2025 - sidney'de yılbaşı kutlamalarında sidney liman köprüsü ve sydney opera binası üzerinde gece yarısı gökyüzünü havai fişekler aydınlattı. avustralya tsi̇ 16.00 itibarıyla yeni yıla merhaba dedi. dünyada yılbaşı ilk olarak samoa ile kiribati'ye bağlı kiritimati adası'nda kutlandı. avustralya'nın ardından sırasıyla japonya, tayvan, çin ve rusya yeni yıla girecek ülkeler arasında yer alıyor. (saeed khan/afp) 29/30 30 aralık 2025 - peru'nun cusco bölgesindeki pampacahua'da, 30 aralık 2025 tarihinde, machu picchu ile ollantaytambo'yu birbirine bağlayan güzergahta iki tren kafa kafaya çarpıştı. yetkililer, peru'nun güneydoğusundaki machu picchu'ya giden güzergahta iki turist treni arasında meydana gelen çarpışmada en az bir kişinin öldüğünü ve 40 kişinin yaralandığını bildirdi. yaralılardan yaklaşık 20’sinin durumunun ciddi olduğunu belirtti. yaralananlar arasında yabancı turistlerin de bulunduğu aktarıldı. peru polisi, ağırlıklı olarak turistleri taşıyan trenler arasındaki çarpışmaya ilişkin soruşturma başlattı. (carolina paucar/afp) 30/30 29 aralık 2025 - gazze şeridi'nin merkezindeki bureyc mülteci kampında yerinden edilmiş bir filistinli kız çocuk. i̇srail ordusu, bureyc'in doğu bölgelerine hava saldırısı gerçekleştirdi. refah kentinin doğu bölgeleri topçu atışlarıyla vurulurken, gazze kentinin doğusu da hedef alındı. gazze şeridi'nde 10 ekim'de yürürlüğe giren ateşkes anlaşmasını hemen her gün ihlal eden i̇srail ordusu, filistinlilere yönelik saldırılarına devam ediyor. gazze'deki hükümetin verilerine göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana düzenlenen saldırılarda, 418 sivil yaşamını yitirdi 1141 kişi yaralandı. gazze sivil savunma müdürlüğü sözcüsü mahmud basal, yaptığı yazılı açıklamada, i̇srail'in gazze şeridi'ne yönelik saldırıları sonucu evlerini kaybeden filistinlilerin zorlu kış şartlarına dikkati çekti. bölgedeki dondurucu hava dalgası nedeniyle gazze şeridi'nde bu ay 25 filistinlinin hayatını kaybettiğini aktaran basal, bunlar arasında 6 çocuğun olduğunu belirtti. (eyad bala/afp) normalleşme yalnızca insanların geçişiyle sınırlı değildir. elektrik iletim hatları, su altyapısı, telekomünikasyon bağlantıları ve dijital ağlar da kademeli işbirliği alanları olarak değerlendirilebilir. özellikle güney kafkasya'nın avrupa ile asya arasındaki dijital bağlantılarda öneminin artması, veri merkezleri ve telekom altyapısına yönelik yatırımları daha anlamlı hale getirmektedir. türkiye'nin gelişmiş telekomünikasyon altyapısı ile ermenistan'ın insan kaynağı bir araya getirildiğinde bölgesel ölçekte yeni fırsatlar ortaya çıkabilir. bu tür projeler aynı zamanda bölgenin küresel tedarik zincirlerine entegrasyonunu da güçlendirebilir. ekonomik işbirliği perspektifi içerisinde enerji güvenliği de önemli bir başlık olarak öne çıkmaktadır. bu bağlamda ermenistan'daki metsamor nükleer santrali uzun yıllardır bölge ülkelerinde güvenlik kaygılarına yol açmaktadır. santralin yaşı ve teknolojik altyapısına ilişkin tartışmalar yeni değildir. olası bir kaza senaryosu yalnızca ermenistan'ı değil, türkiye, azerbaycan ve gürcistan dahil olmak üzere tüm bölgeyi etkileyebilecek sonuçlar doğurabilir. bu nedenle nükleer santralin kapatılması veya uzun vadede metsamor'un kapsamlı şekilde modernize edilmesi, güvenlik standartlarının yükseltilmesi ve alternatif enerji yatırımlarının teşvik edilmesi önem kazanmaktadır. enerji kaynakları bakımından zengin olan azerbaycan’ın da karşılıklı barış ve işbirliği sürecinde enerji kartını olumlu bir katkı ve kaldıraç olarak kullanması mümkün olabilir. daha da önemlisi, güney kafkasya'da kurulabilecek ortak ekonomik bölgeler yenilenebilir enerji projeleri için pilot alanlara dönüştürülebilir. güneş ve rüzgâr enerjisinin yanı sıra gelecekte küçük modüler reaktörler (smr) gibi yeni teknolojiler de değerlendirilebilir. bu tür projelerde amerika birleşik devletleri, avrupa birliği ve dünyanın farklı bölgelerindeki ermeni diasporasının yatırım potansiyeli de bölgesel kalkınmaya katkı sağlayabilir. böylece güney kafkasya yalnızca jeopolitik rekabetlerin değil, aynı zamanda ortak refah ve sürdürülebilir kalkınma projelerinin de merkezi hâline gelebilir. elbette türkiye ile ermenistan arasında tarihsel hafızadan kaynaklanan görüş ayrılıkları kısa sürede ortadan kalkmayacaktır. ancak uluslararası ilişkilerde komşuların geçmişte yaşanan tüm sorunları çözmeden de belirli alanlarda işbirliği geliştirebildiklerine dair çok sayıda örnek bulunmaktadır. bugün ihtiyaç duyulan şey, beklentileri gerçekçi tutan, azerbaycan'ın hassasiyetlerini göz ardı etmeyen, ancak aynı zamanda güney kafkasya'nın ekonomik potansiyelini de değerlendiren pragmatik bir normalleşme yaklaşımıdır. ancak bütün bu senaryoların ön koşulu değişmemektedir: kalıcı bir türkiye-ermenistan normalleşmesi ve kapsamlı ekonomik entegrasyon ancak ermenistan ile azerbaycan arasında sürdürülebilir ve kalıcı bir barış anlaşmasının sağlanmasıyla mümkün olabilir. böyle bir ortam oluştuğunda güney kafkasya, jeopolitik rekabetlerin ve ulaşım koridorları tartışmalarının ötesine geçerek ortak refah üreten bir bölgeye dönüşebilir. türkiye'nin uzun yıllardır savunduğu orta koridor vizyonu da ancak bu şekilde tam anlamıyla başarıya ulaşabilir. çünkü 21. yüzyılın bağlantısallık projeleri birbirini dışlayan koridorlar üzerine değil, birbirini tamamlayan ağlar üzerine kurulmalıdır. belki de gerçek normalleşme, sınır kapılarının açılmasından önce demiryollarının, enerji hatlarının, veri ağlarının ve ekonomik ortaklıkların kurulmasıyla başlayacaktır. bu da güney kafkasya'nın uzun zamandır ihtiyaç duyduğu güven ortamının oluşmasına katkı sağlayabilir. kaynaklar: barçın yinanç, "rumlar, ermeniler: i̇ki seçim, iki lider, iki sonuç", t24 [https://t24.com.tr/yazarlar/barcin-yinanc/rumlar-ermeniler-iki-secim-iki-lider-iki-sonuc,55700](https://t24.com.tr/yazarlar/barcin-yinanc/rumlar-ermeniler-iki-secim-iki-lider-iki-sonuc,55700) republic of armenia – prime minister's office [https://www.primeminister.am/en/](https://www.primeminister.am/en/) türkiye cumhuriyeti cumhurbaşkanlığı [https://www.tccb.gov.tr](https://www.tccb.gov.tr) unesco world heritage centre – ani archaeological site [https://whc.unesco.org/en/list/1518/](https://whc.unesco.org/en/list/1518/) middle corridor initiative (t.c. dışişleri bakanlığı) [https://www.mfa.gov.tr/the-middle-corridor.en.mfa](https://www.mfa.gov.tr/the-middle-corridor.en.mfa) european commission – eu-armenia relations [https://neighbourhood-enlargement.ec.europa.eu/european-neighbourhood-policy/countries-region/armenia_en](https://neighbourhood-enlargement.ec.europa.eu/european-neighbourhood-policy/countries-region/armenia_en) international atomic energy agency (iaea) – armenia nuclear safety cooperation [https://www.iaea.org](https://www.iaea.org) diriöz, ali oğuz (2021). alternative complementarity routes and eurasian connectivity. eurasian studies literature and related publications on connectivity and transport corridors. tobb industrial zones for peace initiative (historical references and tobb policy discussions) [https://www.tobb.org.tr](https://www.tobb.org.tr) world bank – south caucasus connectivity and regional development studies [https://www.worldbank.org](https://www.worldbank.org) european bank for reconstruction and development (ebrd) – armenia country strategy and infrastructure projects [https://www.ebrd.com/armenia.html](https://www.ebrd.com/armenia.html) asian development bank – central asia regional economic cooperation (carec) transport corridors [https://www.carecprogram.org](https://www.carecprogram.org) *bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve independent türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir. ermenistan türkiye-ermenistan doç. dr. ali oğuz diriöz doç. dr. ali oğuz diriöz independent türkçe için yazdı doç. dr. ali oğuz diriöz salı, haziran 23, 2026 - 08:00 main image: <p>fotoğraf: reuters<!--tgqphd||[]--></p> türki̇ye'den sesler related nodes: hürmüz boğazı, bir "geçiş vergisi" kapısı olmamalı ve i̇rlanda'nın ab konseyi dönem başkanlığı başlıyor türkiye'nin ab sürecini yeniden canlandırmak: jeopolitik, yatırım ve kurumlar meselesi type: news seo title: ermenistan ile normalleşme nasıl olabilir? copyright independentturkish:.
değerli independent türkçe okuyucuları, güney kafkasya'da son yıllarda yaşanan gelişmeler, türkiye ile ermenistan arasındaki ilişkilerin geleceğine dair yeni fırsat pencereleri açmaktadır. özellikle ermenistan'da yapılan son seçimlerde başbakan nikol paşinyan liderliğindeki siyasi çizginin devam etmesi, ankara açısından dikkatle değerlendirilmesi gereken bir gelişmedir. gazeteci barçın yinanç'ın da dikkat çektiği üzere, ermenistan seçmeni bir kez daha batı ile ilişkilerini geliştirmeye çalışan, ancak bunu yaparken türkiye'yi bir engel olarak değil, potansiyel bir ortak olarak görebilen bir siyasi yaklaşımı desteklemiştir. bu durum, geçmiş dönemlere kıyasla farklı bir siyasi atmosferin oluşmasına katkı sağlamaktadır. nitekim paşinyan'ın, cumhurbaşkanı recep tayyip erdoğan'ın göreve başlama törenine katılması da sembolik açıdan önemliydi. bu ziyaret, iki ülke arasında uzun yıllardır eksik olan siyasi temasların yeniden kurulabileceğine dair önemli bir işaret olarak değerlendirilmelidir. fazla oku bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (related nodes field) aynı zamanda erivan'ın türkiye'yi yalnızca tarihsel meseleler üzerinden değil, bölgesel bağlantısallık ve ekonomik işbirliği perspektifinden de değerlendirmeye başladığını göstermektedir. ancak türkiye-ermenistan normalleşmesinin önünde hâlâ önemli bir ön şart bulunmaktadır. bu da ermenistan ile azerbaycan arasındaki barış sürecinin kalıcı ve sürdürülebilir bir zemine oturmasıdır. güney kafkasya'da kalıcı istikrarın tesisi yalnızca ankara ve erivan açısından değil, bölgedeki tüm aktörler için önem taşımaktadır. bununla birlikte türkiye-ermenistan ilişkilerinin geleceğini sadece tarihsel ve siyasi meseleler üzerinden değerlendirmek yeterli değildir. i̇ki ülke arasındaki potansiyel ekonomik işbirliği alanları da en az siyasi konular kadar önem taşımaktadır. burada özellikle dikkat edilmesi gereken husus, sınırların bir gecede tamamen açılması yerine kademeli ve kontrollü bir normalleşme sürecinin tercih edilmesidir. böyle bir yaklaşım hem kamuoylarının sürece uyum sağlamasını kolaylaştıracak hem de ortaya çıkabilecek risklerin yönetilmesine yardımcı olacaktır. aslında bunun küçük örnekleri geçmişte görülmüştür. unesco dünya mirası listesi'nde yer alan ani harabeleri ziyaretleri sırasında özel izinlerle bazı grupların sınırın karşı tarafını görebilmelerine ve belirli temaslarda bulunabilmelerine imkân tanınmıştır. bu tür uygulamalar güven inşa edilmesi açısından sembolik öneme sahiptir. benzer şekilde ilk aşamada yük taşımacılığına yönelik demiryolu bağlantılarının yeniden canlandırılması düşünülebilir. kars-gümrü hattının belirli şartlar altında ticari taşımacılığa açılması hem ermenistan ekonomisinin dış dünyaya erişimini kolaylaştırabilir hem de türkiye'nin bölgesel lojistik merkez olma hedeflerine katkı sağlayabilir. bu noktada konuya yalnızca zengezur koridoru perspektifinden bakmak yeterli olmayacaktır. günümüzde ulaştırma ağları sıfır toplamlı bir rekabetten ziyade birbirini tamamlayan güzergâhlar olarak değerlendirilmelidir. daha önce de ifade ettiğim üzere, orta koridor'un başarısı alternatif güzergâhların dışlanmasına değil, tamamlayıcılık esasına dayanmalıdır. türkiye'nin savunduğu orta koridor vizyonu ile ermenistan'ın dahil olabileceği bölgesel ulaştırma ağları birbirine rakip olmak zorunda değildir. tam tersine güney kafkasya'da çoklu bağlantı seçeneklerinin oluşması bölgesel ticaret hacmini artırabilir ve tüm tarafların ekonomik kazanç elde etmesini sağlayabilir. bu noktada yıllar önce tobb öncülüğünde gündeme gelen "barış için sanayi" yaklaşımı da yeniden düşünülmeye değerdir. her ne kadar günümüzde orta doğu'daki gelişmeler ve özellikle gazze'de yaşanan trajediler nedeniyle bölgesel barış perspektifinden söz etmek zorlaşmış olsa da, ekonomik işbirliğinin siyasi normalleşmeyi destekleyebileceği fikri önemini korumaktadır. tobb bi̇s’e benzer bir yaklaşım güney kafkasya'ya da uyarlanabilir. türkiye, ermenistan ve azerbaycan arasında oluşturulabilecek özel ekonomik bölgeler, serbest ticaret alanları ve sınır lojistik merkezleri, siyasi normalleşmenin ekonomik temelini oluşturabilir. özellikle demiryolu hatları boyunca kurulacak ortak serbest bölgeler hem orta koridor'un hem de zengezur güzergâhlarının desteklenmesine katkı sağlayabilir. buradaki amaç koridorları birbirine rakip göstermek değil, birbirini tamamlayan bağlantısallık ağları olarak değerlendirmektir. bu bölgelerde lojistik merkezleri, hafif sanayi tesisleri, depolama alanları, gümrük kolaylaştırma mekanizmaları, veri merkezleri ve e-ticaret dağıtım merkezleri gibi yatırımlar teşvik edilebilir. böylece sınırlar tamamen açılmadan önce dahi kontrollü ekonomik entegrasyon adımları atılabilir. shape created with sketch. fotoğraflarla dünyadan haberler hepsini göster 30 fotoğraflarla dünyadan haberler 1/30 28 ocak 2026 - fransız alpleri'ndeki lüks kayak merkezi courchevel'deki 5 yıldızlı grandes alpes otelinde dün akşam çıkan yangına itfaiyeciler müdahale ediyor. ünlü kayak merkezindeki otelden dün gece 90'dan fazla kişi tahliye edildi. ayrıca yetkililer, yaklaşık 200 konuğu bulunan yakındaki hotel le lana'nın da risk nedeniyle tahliye edildiğini söyledi. kimsenin yaralanmadığı ve yangının diğer binalara sıçramasının engellendiği bildirildi. jandarma yangının nedenini araştırıyor. i̇sviçre'nin crans-montana kasabasındaki bir barda yılbaşı gecesi çıkan yangında 40 kişinin hayatını kaybetmesi ve 100'den fazla kişinin yaralanmasının ardından bölgedeki güvenlik önlemleri mercek altında. (alex martin / afp) 2/30 27 ocak 2026 - bir protestocu, seul'deki abd büyükelçiliği önünde trump'ın güney kore'ye yönelik gümrük vergilerini artırma planlarını kınayan bir miting sırasında abd başkanı donald trump'ın maskesini takıyor. abd başkanı donald trump 26 ocak'ta yaptığı açıklamada, aralarında otomobil, kereste ve ilaçların da bulunduğu güney kore mallarına uygulanan gümrük vergilerini artıracağını belirterek, ülkeyi washington'la daha önce imzalanan ticaret anlaşmasına uymamakla suçladı. ticaret anlaşmalarının abd için çok önemli olduğunu vurgulayan trump, bu anlaşmaların her birinde üzerinde mutabık kalınan işlem doğrultusunda gümrük vergilerini düşürmek için hızlı bir şekilde harekete geçtiklerini belirtti. güney kore devlet başkanlığı ofisi’nden yapılan açıklamada, abd’nin konuyla ilgili resmi bir bildirimde bulunmadığı belirtilerek, "şu ana kadar, abd yönetiminden tarafımıza konuyla ilgili resmi bir bildirim veya detaylarla ilgili bir açıklama yapılmamıştır" dendi. (jung yeon-je/afp) 3/30 26 ocak 2026 - ukrayna silahlı kuvvetleri 65. mekanize tugayı basın servisi tarafından yayımlanan bu fotoğraf, rusya'nın ukrayna'yı işgali sırasında zaporijya bölgesinde açıklanmayan bir yerde insansız bir kara aracına yerleştirilmiş m2 browning 50 kalibrelik makineli tüfeği test eden askerleri gösteriyor. 4. yılını doldurmak üzere olan savaşta barış görüşmeleri abd başkanı donald trump'ın baskısıyla hızlanmış gibi görünüyor. ukrayna lideri volodimir zelenski, trump'la görüşmelerinde "onurlu barış" vurgusu yapsa da abd’nin askeri yardımları kesme tehdidi kiev üzerinde büyük bir baskı oluşturuyor. zelenski, toprak tavizi verilerek sağlanan bir barışın putin’e zaman kazandıracağını ve bunun bir "barış değil, teslimiyet" olacağını savunuyor. putin tarafıysa müzakerelere açık olduğunu belirtse de, ukrayna'nın nato üyeliğinden tamamen vazgeçmesini ve yaptırımların kaldırılmasını şart koşuyor. (andriy andriyenko/ukrayna silahlı kuvvetleri 65. mekanize tugayı/afp) 4/30 25 ocak 2026 - abd'nin missouri eyaletinin columbia kentindeki bir yerleşim bölgesi, karın altında böyle göründü. büyük bir kış fırtınası 24 ocak'ta new mexico'dan kuzey carolina'ya kadar kar ve yağmur yağdırarak ilerledi. onlarca milyon amerikalıyı elektrik kesintileri, ulaşım kaosu ve kemik dondurucu soğukla karşı karşıya bıraktı. kimi yerlerde 30 santimetreye yakın kar beklenirken 10 binden fazla uçuş iptal edildi. new york'ta farklı adreslerde evsiz olduğu düşünülen 3 kişinin cansız bedenine ulaşıldı. abd başkanı trump ise "küresel ısınmaya ne oldu?" diye paylaşım yaptı. 350 milyon nüfuslu abd'de 200 milyon kişinin bu soğuk hava dalgasından etkilenmesi bekleniyor. yetkililer yoğun kar yağışlarına karşı önlem almaya çalışırken 16 eyalet ve başkent washington d.c acil durum ilan etti. (austin johnson/afp) 5/30 24 ocak 2026 - avustralya açık'ta yarışan i̇talyan lorenzo musetti, üçüncü tur maçında çek tomas machac'a karşı oynuyor. i̇talyan tenisçi rakibini 5-7, 6-4, 6-2, 5-7 ve 6-2'lik setlerle 3-2 yenerek 4. tura yükseldi. musetti'nin yanı sıra jannik sinner ve luciano darderi'nin de 4. tur biletini kazanmasıyla turnuva tarihinde ilk kez üç i̇talyan erkek tenisçi bu aşamaya ulaşmış oldu. tek erkeklerde son iki yılın şampiyonu sinner, pazartesi günü 4. turda darderi'yle karşı karşıya gelecek. avustralya'nın melbourne kentinde düzenlenen ve 18 ocak'ta başlayan turnuva, 1 şubat'ta sona erecek. (edgar su / reuters) 6/30 23 ocak 2026 - grönland'ın başkenti nuuk'taki havalimanına inen danimarka başbakanı mette frederiksen (ortada), grönland başbakanı jens-frederik nielsen'la (solda) kucaklaşıyor. abd başkanı donald trump'ın grönland'ı ele geçirme tehditlerinden geri adım atmasının ardından frederiksen ve nielsen görüşmeler yapacak. i̇sviçre'nin davos kentinde düzenlenen 2026 dünya ekonomik forumu'nda trump, nato genel sekreteri mark rutte'yle görüşmeleri sonucu grönland ve arktika'yı kapsayan bir anlaşmanın çerçevesinin oluşturulduğunu söylemişti. (jonathan nackstrand / afp) 7/30 21 ocak 2026 - abd başkanı donald trump, davos'ta düzenlenen dünya ekonomik forumu'nda merakla beklenen konuşmasını yaptı. özellikle son zamanlarda gündeme oturan grönland'ı satın alma konusunda söylenecekleri beklenen trump, konuşmasında avrupa'nın son 10 yıldır doğru yolda olmadığını öne sürdü. avrupa'ya "biz olmasaydık almanca ve japonca konuşurdunuz" diye seslenen abd başkanı, grönland'ı sadece kendilerinin koruyabileceklerini söyleyip satın alma görüşmelerinin derhal başlamasını talep etti. (markus schreiber/ap) 8/30 20 ocak 2026 - fransa devlet başkanı emmanuel macron, davos'ta düzenlenen dünya ekonomik forumu'nda. bu yıl "diyalog ruhu" temasıyla gerçekleştirilen zirveye, uluslararası sivil toplum kuruluşları ve çok sayıda akademisyenin yanı sıra küresel iş dünyasının önde gelen temsilcileri de katılıyor. jeopolitik ve jeoekonomik risklerin arttığı bu dönemde, katılımcılar küresel ekonomi, teknolojik dönüşüm, yapay zeka ve sürdürülebilirlik gibi zorlu konuları tartışacak. abd başkanı trump'ın zirve kapsamındaki konuşmasını 21 ocak'ta öğleden sonra yapması planlanırken trump'a dışişleri bakanı marco rubio, hazine bakanı scott bessent ve ticaret temsilcisi jamieson greer'ın eşlik etmesi bekleniyor. (fabrice coffrini/afp) 9/30 19 ocak 2026 - i̇spanya'nın güneyindeki endülüs bölgesinin kurtuba kenti yakınlarında iki hızlı trenin karıştığı kazada hayatını kaybedenlerin sayısının 39'a yükseldiği bildirildi. i̇spanya demir yolu ulaşım şirketi renfe, kaza sebebiyle endülüs istikametindeki 200'den fazla seferin iptal edildiğini duyurdu. ulaştırma bakanı oscar puente, malaga-madrid seferini yapan hızlı trenin raydan çıktığı kazayla ilgili, "son derece tuhaf bir kaza" değerlendirmesinde bulundu. puente, trenin yeni olduğunu, rayların yenilendiğini ve kazanın düz hat üzerinde meydana geldiğini söyledi. başbakan pedro sanchez, kaza nedeniyle bugünkü tüm programlarını iptal etti. sanchez'in gün içinde kaza bölgesine giderek yetkililerle görüşeceği bildirildi (afp) 10/30 18 ocak 2026 - danimarkalı askerler grönland'ın nuuk kentindeki limanda karaya çıkıyor. danimarka savunma bakanlığı, 2026'da grönland ve çevresinde bir dizi nato müttefikiyle birlikte tatbikat faaliyetleriyle varlığını arttırmaya devam edeceğini açıkladı. yapılan açıklamaya göre bu faaliyetler grönland makamları ve grönland hükümeti naalakkersuisut'la işbirliği içinde gerçekleştirilecek. abd başkanı donald trump'ın, ülkesinin "ulusal güvenlik amacıyla grönland'a ihtiyacının olduğu" söylemini sürdürmesi, danimarka krallığı'na bağlı özerk bölge grönland'ı gündemde tutmaya devam ediyor. abd'nin grönland konusunda danimarka'ya destek veren 8 avrupa ülkesi için ek gümrük vergisi uygulama kararı almasının arktik'teki güvenlik durumunu daha da endişeli hale getirdiği belirtiliyor. (mads claus rasmussen/afp) 11/30 17 ocak 2026 - i̇spanya'nın başkenti madrid'de düzenlenen "off february" etkinliğinde zombi kılığına girmiş bir kişi telefonunu kullanıyor. fransa, i̇spanya, birleşik krallık ve abd'de başlatılan off hareketi, zaman ve dikkati geri kazanmak için şubatın 28 günü boyunca sosyal medya uygulamalarını telefondan silmeyi öneriyor. i̇lk etkinliğini bugün düzenleyen hareket, sosyal medya platformlarıyla daha sağlıkl, bağımlılık içermeyen bir ilişki kurulmasını amaçlıyor. hareketin kurucusu olan sosyolog diego hidalgo "bu dijital zombiler, toplum olarak hepimizi temsil ediyor" diyor. (oscar del pozo / afp) 12/30 16 ocak 2026 - güney kore'nin başkenti seul'ün gecekondu mahallesi guryong'da çıkan yangın sonucu dumanlar yükseliyor. gangnam semtindeki mahallede erken saatlerde çıkan büyük yangın 8 saat süren çalışmaların ardından söndürüldü. yangında hayatını kaybeden olmadığı ancak bölgede yaşayan 258 kişinin tahliye edildiği bildirildi. yetkililer, yangının nedenini ve yol açtığı hasarın boyutunun araştırılacağını duyurdu. genellikle seul'ün son büyük gecekondu mahallesi diye tanımlanan guryong'da birçok kişi yeniden yapılanma nedeniyle bölgeden taşındı ancak gangnam şehir planlama departmanı'na göre hâlâ yaklaşık 336 hane var. (yonhap / afp) 13/30 15 ocak 2026 - i̇ran'ın başkenti tahran'ın sadeghieh meydanı'nda bir adam, yanına fotoğrafta görünmeyen, üzerinde, "bu, tahran'ın yeni otobüslerinden biriydi ve parası halkın vergileriyle ödendi" yazan bir tabela yerleştirilen otobüs enkazında. i̇ran'da başlangıçta ekonomik sıkıntıların yol açtığı protesto hareketi, 1979'da iktidara gelmesinden bu yana dini liderliğe yönelik en büyük meydan okumalardan birine dönüştü. i̇nternetin büyük ölçüde kesildiği ülkede, sınırlı iletişim kanallarından gelen bilgiler, güvenlik güçlerinin sert müdahalesiyle can kaybının hızla arttığını ortaya koyuyor.abd merkezli i̇nsan hakları aktivistleri haber ajansı’na (hrana) göre, protestolarda en az 2 bin 571 kişi öldü, 18 binden fazla kişi gözaltına alındı. bbc’nin abd’deki yayın ortağı cbs ise i̇ran içinden ve dışından kaynaklara atıfta bulunarak, protestolarda öldürülenlerin sayısının yaklaşık 12 bin olduğunu ve rakamın 20 bine ulaşabileceğini açıkladı. (atta kenare/afp) 14/30 14 ocak 2026 - kurtarma çalışanları tayland'ın nakhon ratchasima eyaletinde inşaat vincinin çökmesi sonucu raydan çıkan trenin vagonunun kaldırılmasını izliyor. yetkililer, tayland'da çin destekli bir hızlı tren projesindeki bir vincin bir yolcu treninin üzerine çökerek raydan çıkmasına neden olduğunu, 32 kişinin öldüğünü ve 64 kişinin de yaralandığını söyledi. (lillian suwanrumpha/afp) 15/30 13 ocak 2026 - eğlence severler, makedonya'nın güneybatısındaki vevcani köyünde düzenlenen karnaval alayına katıldı. yaklaşık 1400 yıllık bir geçmişe sahip olan karnaval, her yıl jülyen takvimine göre yeni yıl'ın başlangıcı olan ve makedon ortodoks kilisesi tarafından da kutlanan aziz basil bayramı arifesinde düzenleniyor. karnaval kapsamında kullanılan maskeler, 2025 yılında kuzey makedonya’da ve dünyada yaşanan politik, sosyal ve kültürel gelişmeleri hiciv yoluyla yansıtıyor. büyük bir gizlilik içinde hazırlanan bu maskeler, yalnızca bir kez kullanılıyor ve sonraki yıllara aktarılmıyor. karnavalın son gününde maskelerin yakılmasıysa kötülüklerin geride bırakılması ve toplumsal arınmanın simgesi olarak yorumlanıyor. bu ritüel, vevcani karnavalı’nı yaşayan kültürel miras örneklerinden biri haline getiriyor. (robert atanasovski/afp) 16/30 12 ocak 2026 - halk arasında bobi wine diye bilinen uganda muhalefet lideri ve ulusal birlik platformu (nup) başkan adayı robert kyagulanyi ssentamu'nun bir destekçisi, kampala'da partinin 2026 genel seçimi öncesindeki son mitingi sırasında yüzünü abd bayrağıyla kapatırken sıkılı yumruğunu kaldırıyor. liderliğini yaptığı bir gerilla hareketinin tanzanya'dan da destek alarak başarılı olmasıyla 1986'dan beri uganda'yı yöneten 81 yaşındaki yoweri museveni, cumhurbaşkanlığına bir dönem daha devam etmek istiyor. perşembe düzenlenecek seçimlerde museveni'nin bir kez daha kazanması bekleniyor. uzun iktidarı boyunca göreceli bir istikrar, ekonomik büyüme, eğitimde gelişme ve hiv oranlarında düşüş görülse de muhalefet onu demokrasi karşıtlığıyla suçluyor. (luis tato/afp) 17/30 11 ocak 2026 - fransa'nın başkenti paris'te, i̇ran i̇slam cumhuriyeti'ni kınayan kitlesel gösterileri desteklemek amacıyla eylem düzenlendi. i̇ran'da i̇slam cumhuriyetine karşı üç yıldan uzun süredir düzenlenen en büyük eylemde en az 192 protestocu öldürülürken, yetkililerin gösterileri bastırmak için "katliam" yaptığına dair uyarılar da artıyor. başlangıçta hayat pahalılığına duyulan öfkeyle başlayan protestolar, 1979 devriminden bu yana i̇ran'da yürürlükte olan teokratik sisteme karşı bir harekete dönüştü ve iki haftadır sürüyor. i̇ran cumhurbaşkanı mesud pezeşkiyan, göstericilerin itirazlarını görmezden gelmediklerini, sorunları çözmek için çaba gösterdiklerini söyledi. tahran yönetimi aynı zamanda ülke genelinde internet ve telekomünikasyon kesintisi uyguluyor. (kiran ridley/afp) 18/30 10 ocak 2026 - suriye hükümeti güvenlik güçleri, halep'in şeyh maksud mahallesindeki bir sokakta nöbet tutuyor. bölgedeki çatışmalar günlerdir devam ederken suriye ordusu, mahallede ypg/sdg’ye yönelik yürüttüğü operasyonun tamamlandığını bugün açıkladı. açıklamada sivil halka evlerinde kalma çağrısı yapılarak "çünkü sdg ve pkk terör örgütü unsurları (halkın) arasında saklanmaktadır" dendi. bugün ayrıca sdg tarafından fırlatıldığı düşünülen drone, vali binasını vurdu. saldırıda hayatını kaybeden veya yaralanan olup olmadığına dair henüz bir açıklama yapılmadı. (bakr alkasem / afp) 19/30 9 ocak 2026 - i̇srail ordusunun yerinden edilmiş ailelerin yaşadığı çadır kampını bombalamasının ardından gazze'deki el şati mülteci kampı'ndaki iki filistinli giysi topluyor. ekimde hamas'la ateşkes yapmasına rağmen i̇srail, filistin'e yönelik saldırılarını sürdürüyor. gazze'deki sivil savunma teşkilatı dünkü hava saldırılarında 5'i çocuk en az 13 kişinin öldürüldüğünü duyurdu. i̇srail ise bugünkü açıklamasında "başarısız bir füze" fırlatmasına karşılık olarak "gazze şeridi'nin güney ve kuzeyindeki hamas teröristlerini ve terör altyapısını tam isabetle vurduğunu" savundu. ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana i̇srail'in düzenlenlediği saldırılarda 439 kişinin öldüğü, 1223 kişinin yaralandığı aktarılıyor. (omar al-qattaa/ afp) 20/30 8 ocak 2026 - fransa’da çiftçiler, avrupa birliği’nin güney amerika ülkeleriyle imzalamayı planladığı kapsamlı serbest ticaret anlaşmasını protesto etmek için sabaha karşı paris’e giden yolları ve kentin simge noktalarını trafiğe kapattı. eylemler, mercosur anlaşmasının yanı sıra hükümetin tarım politikalarına yönelik tepkileri de içeriyor. farklı çiftçi sendikalarının çağrısıyla düzenlenen protestolarda, planlanan anlaşmanın mercosur ülkelerinden ab pazarına ucuz gıda girişini artıracağı ve avrupalı üreticileri zor durumda bırakacağı savunuldu. çiftçiler ayrıca hükümetin sığır hastalığıyla mücadelede izlediği politikaya da tepki gösterdi. koordinasyon rurale sendikasının üst düzey yöneticilerinden stephane pelletier, yaptığı açıklamada, "öfkeyle umutsuzluk arasındayız. terk edilmişlik hissi yaşıyoruz; mercosur bunun en somut örneği" dedi. çiftçiler, polis kontrol noktalarını aşarak kente girdi. polis, çatışmadan kaçınarak göstericileri çevreledi. (gonzalo fuentes/reuters) 21/30 7 ocak 2026 - arjantin'in patagonya bölgesindeki şiddetli orman yangınları kontrol altına alınamadı. 700'den fazla yerli ve turist bölgeden tahliye edildi. arjantin'in patagonya bölgesinde pazartesi gününden bu yana etkisini artıran yangınlar, özellikle chubut eyaletine bağlı el hoyo kasabası ile puerto patriada çevresini etkiledi. alevler çok sayıda evi ve işletmeyi küle çevirdi. yangının yüksek sıcaklık, şiddetli rüzgar ve uzun süredir devam eden kuraklık nedeniyle hızla yayıldığı bildirildi. el hoyo belediye başkanı césar salamín, yangının gece boyunca da etkisini sürdürdüğünü belirterek "bize hiç nefes aldırmadı. gece boyu sıcaklık düşmedi, rüzgar dinmedi. ancak sabaha karşı biraz duruldu. aynı anda pek çok cephede mücadele verdik. elimizdeki kaynaklar yetersiz kaldı" dedi. (maxi jonas/reuters) 22/30 6 ocak 2026 - endonezya ulusal arama ve kurtarma ajansı (basarnas) tarafından yayımlanan bu fotoğrafta, endonezya'nın kuzey sulawesi eyaletinin sitaro bölgesini vuran ani sellerin ardından kurtarma ekipleri ve köylüler mağdurları ararken görülüyor. ani sellerde en az 14 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. yetkililer, kayıp kişilerin aranmasına devam edildiğini açıkladı. yerel kurtarma ajansının sözcüsü nuriadin gumeleng, pazartesi sabahı erken saatlerde yağan şiddetli yağmurun, siau tagulandang biaro bölgesinde bulunan siau adasında ani sellere neden olduğunu söyledi. ülke afet hafifletme ajansı sözcüsü abdul muhari yaptığı açıklamada, ani sellerin ardından en az 444 kişinin yerel okullara ve kiliselere tahliye edildiğini belirtti. (basarnas/ap) 23/30 5 ocak 2025 - toyosu balık pazarındaki yeni yıl müzayedesinin ardından, tokyo'daki "sushizanmai" suşi restoranında bir çalışan, 243 kilogramlık bir mavi yüzgeçli ton balığının başını kaldırıyor. japon bir suşi girişimcisi, tokyo'nun ana balık pazarında düzenlenen yıllık prestijli yeni yıl müzayedesinde, dev bir mavi yüzgeçli ton balığı için 3,2 milyon dolar ödeyerek, önceki tüm zamanların en yüksek fiyat rekorunu kırdı. suşi ve sashimiye olan yoğun talep nedeniyle pasifik mavi yüzgeçli ton balığı geçmişte iklim değişikliği ve aşırı avlanma yüzünden tehdit altındaki türler arasında yer almıştı. ancak son yıllarda uygulanan koruma önlemleri sayesinde stokların toparlanma sürecine girdiği belirtiliyor. (yuichi yamazaki/afp) 24/30 4 ocak 2026 - abd'li kayakçı nina o'brien, fis alp disiplini dünya kupası'nın slovenya'da düzenlenen ayağında kadınlar slalom kategorisinde yarışırken. geçen yıl ekimde 60. kez başlayan dünya kupası, bu yıl martta sona erecek. alp disiplini dahil fis bünyesinde düzenlenen diğer kış sporları eurosport kanallarından izlenebiliyor. (jure makovec/afp) 25/30 3 ocak 2026 - venezuela'nın başkenti karakas'ta patlama sesleri ve uçakların gürültüsünü duyan halk sokakta koşuyor. abd başkanı donald trump aylardır süren tehditlerin ardından bugün erken saatlerde venezuela'nın çeşitli yerlerine saldırı başlattı. yerel saatle gece 2 sularında başlayan saldırıların ardından ülkede ohal ilan edildi. sonraki saatlerde trump, venezuela devlet başkanı nicolas maduro ve eşininin yakalanarak ülkeden çıkarıldığını duyurdu. trump, güney amerika ülkesini uyuşturucu nedeniyle hedef aldığını savunurken, maduro asıl hedefin petrol rezervleri olduğunu söylüyor. (matias delacroix/ap) 26/30 2 ocak 2026 - angelina jolie, mısır'ın refah sınır kapısı'nda kızılay çalışanlarıyla konuşuyor. amerikalı oyuncu ve eski bm özel elçisi jolie, mısır'a nakledilen yaralı filistinlilerin durumunu görmek ve harap olmuş bölgeye yapılan yardım teslimatlarını incelemek üzere bu ziyareti gerçekleştirdi. ünlü oyuncu, sınır hattındaki temaslarının yanı sıra el-ariş genel hastanesi'ne giderek tıbbi hizmetleri inceledi. ziyaret sırasında sağlık personelinin hasta kabul süreçleri ve tedavi çalışmaları hakkında da bilgi aldı. jolie, "çalışanlara ve gönüllülere gösterdikleri çaba ve emekleri için teşekkür ederek" bölgeden ayrıldı. (mohamed arafat/ap) 27/30 1 ocak 2026 - i̇sviçre'nin crans-montana kayak merkezindeki patlamanın ardından kurtarma ekipleri çalışıyor. ülkenin kuzeyindeki kayak merkezinde le constellation adlı barda yeni yılın ilk saatlerinde çıkan yangında onlarca kişinin hayatını kaybettiği, yaklaşık 100 kişininse yaralandığı bildirildi. reuters'a göre i̇talya dışişleri bakanlığı, i̇sviçre polisinden alınan bilgilere göre yaklaşık 40 kişinin öldüğünü söylese de i̇sviçreli yetkililer net bir rakam vermedi. başlangıçta patlama olarak bildirilen yangının nedeni belirsizliğini koruyor ancak yetkililer, bunun bir saldırıdan ziyade kaza gibi göründüğünü belirtiyor. bfm tv'ye konuşan iki tanık yangının, üzerinde maytap olan şampanya şişelerinin ahşap tavana çok yakın taşınması sonucu başladığını söyledi. (maxime schmid / afp) 28/30 31 aralık 2025 - sidney'de yılbaşı kutlamalarında sidney liman köprüsü ve sydney opera binası üzerinde gece yarısı gökyüzünü havai fişekler aydınlattı. avustralya tsi̇ 16.00 itibarıyla yeni yıla merhaba dedi. dünyada yılbaşı ilk olarak samoa ile kiribati'ye bağlı kiritimati adası'nda kutlandı. avustralya'nın ardından sırasıyla japonya, tayvan, çin ve rusya yeni yıla girecek ülkeler arasında yer alıyor. (saeed khan/afp) 29/30 30 aralık 2025 - peru'nun cusco bölgesindeki pampacahua'da, 30 aralık 2025 tarihinde, machu picchu ile ollantaytambo'yu birbirine bağlayan güzergahta iki tren kafa kafaya çarpıştı. yetkililer, peru'nun güneydoğusundaki machu picchu'ya giden güzergahta iki turist treni arasında meydana gelen çarpışmada en az bir kişinin öldüğünü ve 40 kişinin yaralandığını bildirdi. yaralılardan yaklaşık 20’sinin durumunun ciddi olduğunu belirtti. yaralananlar arasında yabancı turistlerin de bulunduğu aktarıldı. peru polisi, ağırlıklı olarak turistleri taşıyan trenler arasındaki çarpışmaya ilişkin soruşturma başlattı. (carolina paucar/afp) 30/30 29 aralık 2025 - gazze şeridi'nin merkezindeki bureyc mülteci kampında yerinden edilmiş bir filistinli kız çocuk. i̇srail ordusu, bureyc'in doğu bölgelerine hava saldırısı gerçekleştirdi. refah kentinin doğu bölgeleri topçu atışlarıyla vurulurken, gazze kentinin doğusu da hedef alındı. gazze şeridi'nde 10 ekim'de yürürlüğe giren ateşkes anlaşmasını hemen her gün ihlal eden i̇srail ordusu, filistinlilere yönelik saldırılarına devam ediyor. gazze'deki hükümetin verilerine göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana düzenlenen saldırılarda, 418 sivil yaşamını yitirdi 1141 kişi yaralandı. gazze sivil savunma müdürlüğü sözcüsü mahmud basal, yaptığı yazılı açıklamada, i̇srail'in gazze şeridi'ne yönelik saldırıları sonucu evlerini kaybeden filistinlilerin zorlu kış şartlarına dikkati çekti. bölgedeki dondurucu hava dalgası nedeniyle gazze şeridi'nde bu ay 25 filistinlinin hayatını kaybettiğini aktaran basal, bunlar arasında 6 çocuğun olduğunu belirtti. (eyad bala/afp) normalleşme yalnızca insanların geçişiyle sınırlı değildir. elektrik iletim hatları, su altyapısı, telekomünikasyon bağlantıları ve dijital ağlar da kademeli işbirliği alanları olarak değerlendirilebilir. özellikle güney kafkasya'nın avrupa ile asya arasındaki dijital bağlantılarda öneminin artması, veri merkezleri ve telekom altyapısına yönelik yatırımları daha anlamlı hale getirmektedir. türkiye'nin gelişmiş telekomünikasyon altyapısı ile ermenistan'ın insan kaynağı bir araya getirildiğinde bölgesel ölçekte yeni fırsatlar ortaya çıkabilir. bu tür projeler aynı zamanda bölgenin küresel tedarik zincirlerine entegrasyonunu da güçlendirebilir. ekonomik işbirliği perspektifi içerisinde enerji güvenliği de önemli bir başlık olarak öne çıkmaktadır. bu bağlamda ermenistan'daki metsamor nükleer santrali uzun yıllardır bölge ülkelerinde güvenlik kaygılarına yol açmaktadır. santralin yaşı ve teknolojik altyapısına ilişkin tartışmalar yeni değildir. olası bir kaza senaryosu yalnızca ermenistan'ı değil, türkiye, azerbaycan ve gürcistan dahil olmak üzere tüm bölgeyi etkileyebilecek sonuçlar doğurabilir. bu nedenle nükleer santralin kapatılması veya uzun vadede metsamor'un kapsamlı şekilde modernize edilmesi, güvenlik standartlarının yükseltilmesi ve alternatif enerji yatırımlarının teşvik edilmesi önem kazanmaktadır. enerji kaynakları bakımından zengin olan azerbaycan’ın da karşılıklı barış ve işbirliği sürecinde enerji kartını olumlu bir katkı ve kaldıraç olarak kullanması mümkün olabilir. daha da önemlisi, güney kafkasya'da kurulabilecek ortak ekonomik bölgeler yenilenebilir enerji projeleri için pilot alanlara dönüştürülebilir. güneş ve rüzgâr enerjisinin yanı sıra gelecekte küçük modüler reaktörler (smr) gibi yeni teknolojiler de değerlendirilebilir. bu tür projelerde amerika birleşik devletleri, avrupa birliği ve dünyanın farklı bölgelerindeki ermeni diasporasının yatırım potansiyeli de bölgesel kalkınmaya katkı sağlayabilir. böylece güney kafkasya yalnızca jeopolitik rekabetlerin değil, aynı zamanda ortak refah ve sürdürülebilir kalkınma projelerinin de merkezi hâline gelebilir. elbette türkiye ile ermenistan arasında tarihsel hafızadan kaynaklanan görüş ayrılıkları kısa sürede ortadan kalkmayacaktır. ancak uluslararası ilişkilerde komşuların geçmişte yaşanan tüm sorunları çözmeden de belirli alanlarda işbirliği geliştirebildiklerine dair çok sayıda örnek bulunmaktadır. bugün ihtiyaç duyulan şey, beklentileri gerçekçi tutan, azerbaycan'ın hassasiyetlerini göz ardı etmeyen, ancak aynı zamanda güney kafkasya'nın ekonomik potansiyelini de değerlendiren pragmatik bir normalleşme yaklaşımıdır. ancak bütün bu senaryoların ön koşulu değişmemektedir: kalıcı bir türkiye-ermenistan normalleşmesi ve kapsamlı ekonomik entegrasyon ancak ermenistan ile azerbaycan arasında sürdürülebilir ve kalıcı bir barış anlaşmasının sağlanmasıyla mümkün olabilir. böyle bir ortam oluştuğunda güney kafkasya, jeopolitik rekabetlerin ve ulaşım koridorları tartışmalarının ötesine geçerek ortak refah üreten bir bölgeye dönüşebilir. türkiye'nin uzun yıllardır savunduğu orta koridor vizyonu da ancak bu şekilde tam anlamıyla başarıya ulaşabilir. çünkü 21. yüzyılın bağlantısallık projeleri birbirini dışlayan koridorlar üzerine değil, birbirini tamamlayan ağlar üzerine kurulmalıdır. belki de gerçek normalleşme, sınır kapılarının açılmasından önce demiryollarının, enerji hatlarının, veri ağlarının ve ekonomik ortaklıkların kurulmasıyla başlayacaktır. bu da güney kafkasya'nın uzun zamandır ihtiyaç duyduğu güven ortamının oluşmasına katkı sağlayabilir. kaynaklar: barçın yinanç, "rumlar, ermeniler: i̇ki seçim, iki lider, iki sonuç", t24 [https://t24.com.tr/yazarlar/barcin-yinanc/rumlar-ermeniler-iki-secim-iki-lider-iki-sonuc,55700](https://t24.com.tr/yazarlar/barcin-yinanc/rumlar-ermeniler-iki-secim-iki-lider-iki-sonuc,55700) republic of armenia – prime minister's office [https://www.primeminister.am/en/](https://www.primeminister.am/en/) türkiye cumhuriyeti cumhurbaşkanlığı [https://www.tccb.gov.tr](https://www.tccb.gov.tr) unesco world heritage centre – ani archaeological site [https://whc.unesco.org/en/list/1518/](https://whc.unesco.org/en/list/1518/) middle corridor initiative (t.c. dışişleri bakanlığı) [https://www.mfa.gov.tr/the-middle-corridor.en.mfa](https://www.mfa.gov.tr/the-middle-corridor.en.mfa) european commission – eu-armenia relations [https://neighbourhood-enlargement.ec.europa.eu/european-neighbourhood-policy/countries-region/armenia_en](https://neighbourhood-enlargement.ec.europa.eu/european-neighbourhood-policy/countries-region/armenia_en) international atomic energy agency (iaea) – armenia nuclear safety cooperation [https://www.iaea.org](https://www.iaea.org) diriöz, ali oğuz (2021). alternative complementarity routes and eurasian connectivity. eurasian studies literature and related publications on connectivity and transport corridors. tobb industrial zones for peace initiative (historical references and tobb policy discussions) [https://www.tobb.org.tr](https://www.tobb.org.tr) world bank – south caucasus connectivity and regional development studies [https://www.worldbank.org](https://www.worldbank.org) european bank for reconstruction and development (ebrd) – armenia country strategy and infrastructure projects [https://www.ebrd.com/armenia.html](https://www.ebrd.com/armenia.html) asian development bank – central asia regional economic cooperation (carec) transport corridors [https://www.carecprogram.org](https://www.carecprogram.org) *bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve independent türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir. ermenistan türkiye-ermenistan doç. dr. ali oğuz diriöz doç. dr. ali oğuz diriöz independent türkçe için yazdı doç. dr. ali oğuz diriöz salı, haziran 23, 2026 - 08:00 main image: <p>fotoğraf: reuters<!--tgqphd||[]--></p> türki̇ye'den sesler related nodes: hürmüz boğazı, bir "geçiş vergisi" kapısı olmamalı ve i̇rlanda'nın ab konseyi dönem başkanlığı başlıyor türkiye'nin ab sürecini yeniden canlandırmak: jeopolitik, yatırım ve kurumlar meselesi type: news seo title: ermenistan ile normalleşme nasıl olabilir? copyright independentturkish:.