Ernest Hemingway’nin Yaşlı Adam ve Deniz (The Old Man and the Sea) adlı eseri; seksek dört gündür tek bir balık bile tutamamış Santiago adındaki yaşlı bir Kübalı balıkçının öyküsünü anlatan, zarif ve yalın bir başyapıttır. Kitap, Santiago’nun akıl hocalığı yapıp yol gösterdiği genç çırağıyla olan bağını resmettikten sonra, nihayetinde tek başına çıktığı o devasa yelken balığı avındaki çetin mücadelesine odaklanır.

Bu eser, Hemingway’in hayattayken yayımladığı son büyük kurgusal çalışmasıydı. 1953 yılında Pulitzer Ödülü’ne layık görülen kitap, Hemingway 1954’te Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazandığında özellikle anıldı. Kısmen otobiyografik ögeler taşıdığı düşünülen romanın aynı zamanda gerçek hayattaki birkaç balıkçıdan esinlenilerek yazılmış olması da muhtemel.

Kübalı deniz kaptanı Gregorio Fuentes, ‘Yaşlı Adam ve Deniz’ filmine ilham kaynağı olmuş olabilir.

Gregorio Fuentes, 1897’de Kanarya Adaları’nda doğdu ve 1919’da Küba’ya yerleşti. Gençliğinden itibaren balıkçılık yapan Fuentes, New York Times’a verdiği demeçte Hemingway ile ilk kez 1928’de Florida kıyılarında bir fırtına sırasında tanıştığını söyledi.

1934 yılına gelindiğinde Hemingway Küba’yı birkaç kez ziyaret etmişti ve oraya yerleşmeye hazırdı. Fuentes, Times’a verdiği demeçte, “Bana ‘Bir tekne yapıyorum ve benimle çalışmanı ve kaptan olmanı istiyorum’ dedi” diye anlattı. Fuentes gerçekten de Hemingway’in Pilar adlı teknesinde yirmi yıl boyunca çalıştı ve hatta II. Dünya Savaşı sırasında Alman denizaltılarını takip etme görevlerinde onunla birlikte gitti.

Fuentes ayrıca, kendi hayatından hikayelerin, özellikle gençliğinde bir kılıç balığının peşine takışmışken köpekbalıklarıyla mücadele ettiği bir gecenin öyküsünün Yaşlı Adam ve Deniz romanına ilham verdiğini söyledi.

2002 yılında 104 yaşında vefat eden Fuentes, Hemingway’in ölümünden sonra başka bir teknede çalışmadı. Ayrıca Yaşlı Adam ve Deniz‘i veya Hemingway’in diğer kitaplarını hiç okumadı. “Ne gerek var ki? Onları onunla birlikte yaşadım” dedi.

Fuentes, bir başka balıkçı olan Anselmo Hernández’in Santiago karakterine ilham verdiğini de söyledi. Hernández de New York Times’a Hemingway’i otuz yıldır tanıdığını söyledi: “Küba’ya her geldiğinde beni görmeye gelirdi. Benim hakkımda bir roman yazacağını söyledi ve sonra da yazdı.”

Şüphesiz ki Hemingway on yıllar boyunca denizde balık tutarak geçirdiği günlerden de ilham aldı. Hemingway’in derin deniz balıkçılığına olan tutkusu ve çabaları bu sporun şekillenmesine yardımcı oldu.

Hemingway, 1922’de Toronto Star Weekly’de yayınlanan bir makalesinde şöyle yazmıştı: “Altı saatlik bir mücadeleden sonra büyük bir ton balığı yakalarsanız, kaslarınız sürekli gerilimden bulantı olana kadar insan-balık mücadelesi verirseniz ve sonunda onu tembel okyanusta yeşil-mavi ve gümüş renkli olarak teknenin yanına getirirseniz, arınmış olacaksınız ve en eski tanrıların huzuruna utanmadan girebileceksiniz ve onlar sizi memnuniyetle karşılayacaklar.”

Key West’e taşındıktan sonra derin deniz balıkçılığına olan tutkusunu geliştirdi ve kısa süre sonra kılıç balığı avlamak için Küba’ya gitti. 1934’te Pilar’ı satın aldı ve Nisan 1936’da Esquire’da “Mavi Sular Üzerinde” adlı bir makale yayınladı.

Yaşlı Adam ve Deniz sinemaya da uyarlandı. 1958 yapımı, John Sturges’ın yönetmenliğini üstlendiği ve başrolünde efsanevi aktör Spencer Tracy’nin yer aldığı film, Hemingway’in sade ve içsel anlatımını beyaz perdeye taşımanın güçlüğünü büyük ölçüde aşmıştı; özellikle Spancer Tracy’nin Santiago karakterine hayat veren etkileyici performansı ve büyüleyici deniz manzaraları filmi de klasik mertebesine yükseltir. Kitaptaki iç sesleri aktarmak için anlatıcı tekniğine sıkça başvurulan yapımda Dimitri Tiomkin’in hazırladığı müzikler En İyi Film Müziği dalında Oscar Ödülü kazandı. Spencer Tracy ise En İyi Erkek Oyuncu adaylığı kazandı, ancak ödüle ulaşamadı. 1999 yılında Aleksandr Petrov tarafından cam üzerine yağlı boya tekniğiyle hazırlanan muhteşem bir kısa animasyon ise En İyi Kısa Animasyon Oscar’ını kucakladı.

The post Ernest Hemingway’in ‘Yaşlı Adam ve Deniz’ romanının ne kadarı gerçeğe dayanıyordu? appeared first on Rotka.