Kuzey Afrika’nın jeopolitik açıdan en kritik bölgelerinden birinde yer alan Fas, son dönemde hem sahada hem de masada çok yönlü bir dönüşüm gerçekleştiriyor. Yeşil sahalarda elde ettiği 2026 Dünya Kupası çeyrek final başarısıyla adından söz ettiren ülke, eş zamanlı olarak savunma doktrinini de kökten yeniliyor. Bölgesel riskleri ve sınır güvenliğini göz önünde bulunduran Rabat yönetimi, askerî envanterini modernize ederken rotasını öncelikli olarak Türkiye’ye çevirmiş durumda.

Türk savunma sanayisinin lider ürünlerinden Bayraktar TB2 ve Akıncı insansız hava araçlarının yanı sıra Cobra 2 ve Ejder Yalçın gibi taktik tekerlekli zırhlı araçlar, Fas Silahlı Kuvvetleri'nin bölgedeki operasyonel kabiliyetini doğrudan artırıyor. Savunma bütçesinden orduya ayrılan payı kademeli olarak yükselten ülke, 2026 yılında bu oranı yüzde 5,1 seviyesine çıkarmayı hedefleyerek bölgedeki askerî varlığını pekiştiriyor.

Üç isim tek coğrafya: Fas, Mağrib ve Morocco’nun tarihsel gizemi

Zorunlu askerlik sistemi ve ordunun kurumsal yapısı

Fas, 2006 yılında tamamen profesyonel yapıya geçerek kaldırdığı zorunlu askerlik uygulamasını, Kral VI. Muhammed'in talimatıyla 2019 yılında yeniden yürürlüğe koydu. Günümüzde 19 ile 25 yaş arasındaki erkeklerin 12 ay boyunca silah altına alındığı sistemde, toplumsal hassasiyetler sebebiyle kadınlar ve yurt dışındaki çift uyruklular için askerlik isteğe bağlı tutuluyor.

Buna rağmen on binlerce Faslı genç kadın gönüllü olarak orduya başvuruyor ve erkeklerle aynı zorlu fiziksel ve stratejik eğitim süreçlerinden geçiyor. Global Firepower endeksinde 56. sırada yer alan yaklaşık 282 bin kişilik bu ordunun en üst komuta kademesinde Kral VI. Muhammed yer alırken, günlük askerî operasyonları ve stratejik alımları Silahlı Kuvvetler Genel Müfettişi Korgeneral Muhammed Berrid yönetiyor.

Kraliyet Muhafızları ve özel jandarma birliklerinin özgül ağırlığı

Ordu hiyerarşisinin dışında doğrudan Kral'a bağlı olan 6 bin kişilik elit Kraliyet Muhafızları, kökeni 1088 yılına kadar uzanan dünyanın en eski askerî oluşumlarından biri olarak biliniyor. Geçmişte krallık makamına bağlılığın nişanesi olarak gümüş küpe takan bu birlik, günümüzde de görevine Sahih-i Buhari üzerine yemin ederek başlıyor.

İç güvenlik yapısında bir diğer önemli güç olan 75 bin kişilik Fas Jandarması ise bünyesindeki GSIGR özel müdahale grubuyla amansız çöl şartlarında nokta atışı görevler icra eden hayalet bir tim görevi üstleniyor. Gelişmiş İHA ve helikopter ağının yanı sıra Sahra Çölü ekosistemini ve su kaynaklarını koruyan "Çevre Jandarması" gibi alt birimler, bu yapıyı sıra dışı bir güvenlik kalesine dönüştürüyor. En teknolojik arazi araçlarının bile kum fırtınasında tıkandığı anlarda ise ordunun resmi bir diğer unsuru olan develi süvari birliği "Meharistes" devreye giriyor.

Batı Sahra düğümü ve Türkiye ile derinleşen teknoloji ortaklığı

Fas'ın en büyük ve kronik güvenlik problemi, eski bir İspanyol sömürgesi olan ve Polisario Cephesi'ne karşı mücadele yürütülen Batı Sahra bölgesidir. Bölgenin yüzde 80'ini kontrol eden ordu, sızma girişimlerini engellemek adına çölün ortasına Çin Seddi'nden sonra en uzun kesintisiz askerî sınır kabul edilen devasa bir set çekmiş durumda.

Konuya dair diplomatik sınırları çizen Kral 6. Muhammed 2022 yılında "Batı Sahra meselesi, Fas'ın dış dünyaya baktığı ve uluslararası dostluklarının samimiyetini ölçtüğü bir gözlüktür." diyerek ülkesinin net duruşunu ortaya koymuştu. Bu stratejik hattın korunmasında Türkiye’den satın alınan yeni nesil SİHA sistemleri ve akıllı mühimmatlar önemli bir rol oynuyor.

Ayrıca Türk savunma sanayisinin öncü kuruluşu ASELSAN tarafından geliştirilen KORAL elektronik harp sisteminin alımı için yapılan sözleşme, ordunun düşman radarlarını karıştırma ve iletişim kabiliyetini baskılama gücünü artırıyor. Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail ile yapılan diplomatik anlaşmaların ardından Fas, sadece hazır silah alan bir müşteri olmaktan çıkarak Benslimane bölgesinde kurulan yeni tesislerle Afrika'nın en büyük askerî üretim ve lojistik üslerinden biri olma hedefine ilerliyor.