Maraş merkezli 6 Şubat depremlerinin üzerinden yaklaşık 3 yıl 6 ay geçmesine rağmen ailelerin ceza ve idari davalarda mücadeleleri sürüyor.

Hatay'ın Antakya ilçesi Odabaşı Mahallesi'nde yıkılan Fuat Koku Sitesi'nde yakınlarını kaybedenler, Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığı, Antakya Belediye Başkanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'nın (AFAD) hizmet kusuru nedeniyle dava açtı.

İki inşaat yüksek mühendisi, bir jeoloji yüksek mühendisi, bir yüksek şehir plancısı ve bir yüksek mimardan oluşan bilirkişi heyetinin ilk raporunda, kamu kurumlarına toplam yüzde 31 oranında kusur atfedildi.

BELEDİYELER YÜZDE 22 KUSURLU

Bilirkişi raporuda, Odabaşı Belediyesi ve Antakya Belediyesi'ne, "yapının projesini mevzuata uygun olmamasına rağmen onaylaması, bu şekilde uygulanmasına izin vermesi ve uygun olmayan beton sonuçlarına rağmen hakedişi onaylayarak yapıya iskan verilmesi" nedeniyle yüzde 18 kusur atfedildi.

Hatay Büyükşehir Belediyesi'ne, "afet riskini azaltmaya yönelik planlama çalışmalarını yeterli düzeyde yapmadığı" gerekçesiyle yüzde 4 oranında kusur verildi.

BAKANLIK VE AFAD YÜZDE 9 KUSURLU

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na, "yapı denetim sistemi üzerinde sistematik bir denetim mekanizması oluşturulması konusunda yeterli çalışma yapmadığı" gerekçesiyle yüzde 5 oranında kusur atfedildi. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'na (AFAD) da "afet durumuna ilişkin gerekli planlama, çalışma ve denetimi yeterli düzeyde yapmadığı" gerekçesiyle yüzde 4 oranında kusur verildi.

"KUSUR HESAPLAMALARI BENZER BİR HUKUKİ ZEMİNE OTURTULMALI"

Hatay 3. İdare Mahkemesi, ara kararında dosyayı aynı bilirkişi heyetine göndererek, "deprem davalarında kusur, zarar ve kaçınılmazlık hesaplamalarının benzer bir hukuki zemine oturtulması gerektiğini" belirtti.

Mahkeme, Hatay, Osmaniye ve Kahramanmaraş'taki idare mahkemelerindeki benzer deprem davalarında AFAD, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile belediyeler için daha düşük kusur, yüzde 10 ila 25 arasında değişen kaçınılmazlık oranları belirlendiğine işaret etti. Dava dosyasındaki bilirkişi raporunda emsal dosyalara göre daha yüksek kusur ve kaçınılmazlık oranları belirlendiğini belirten mahkeme, bilirkişi heyetinden ek rapor istendi.

"UYGULAMA BİRLİĞİNİN SAĞLANABİLMESİ" ADINA YENİDEN DERECELENDİRME YAPILDI

Bilirkişi raporunda, mahkemenin ara kararında işaret edilen "benzer hukuki zemine oturtulma" ilkesi ile Hatay ve çevresindeki emsal idare mahkemesi kararlarında kullanılan teknik parametrelerin yeniden incelendiği belirtildi. Raporda, kök raporda yer verilen teknik kusur ve yapısal tespitlerin korunduğu vurgulanırken, şu ifadelere yer verildi:

"Yapılan bu yeniden değerlendirme, yapının statik durumu ve idari denetim yükümlülüklerinin, yargısal belirlilik ilkesi ve emsal uygulamalarla uyumlu hale getirilmesi amacıyla yürütülen kapsamlı bir analizin sonucudur. Heyetimizce gerçekleştirilen bu çalışma, salt bir sayısal güncelleme olmayıp; ara kararda işaret edilen hukuki uyumun tesis edilmesi, verilerin bölgesel bütünlük içinde yeniden nitelendirilmesi ve uygulama birliğinin sağlanabilmesi adına yapılan bir yeniden derecelendirme niteliğindedir."

KAMU KURUMLARININ TOPLAM KUSURU YÜZDE 31'DEN YÜZDE 20'YE DÜŞÜRÜLDÜ

Ek raporda yapılan yeniden değerlendirme sonucunda kusur dağılımı, Odabaşı Belediyesi ve Antakya Belediyesi yüzde 10, Hatay Büyükşehir Belediyesi yüzde 5, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yüzde 3, AFAD: yüzde 2 olarak belirlendi.

"BU DURUMU KABUL ETMİYORUZ"

Fuat Koku Sitesi'nde ailesini kaybeden ve Adalet Peşinde Aileleri Platformu Sözcüsü Döne Kaya, "6 Şubat depremlerinin üzerinden 3,5 yıl geçmesine rağmen deprem davalarında verilen kararların ne vicdana ne de hukuka uygun olduğunu" söyledi. Depremde 53 binden fazla kişinin yaşamını yitirmesine rağmen sanıkların "bilinçli taksir" suçundan yargılandığını ve ortalama 15 yıl hapis cezası aldığını belirten Kaya, sanıklara "iyi hal indirimi" uygulanmasına tepki göstererek, "Bu kararı verenler şunu unutmasın ki sevdiklerimizin bir geleceği olmayacak. Mahkemedeki gözü yaşlı annelerin varlığını da unutmasınlar" dedi.

Döne Kaya, idari davalarda kamu kurumlarına atfedilen kusur oranlarının çoğu dosyada yüzde 20'yi aşmadığını, Fuat Koku Sitesi davasında ise ilk bilirkişi raporunda yüzde 31 olarak belirlenen kamu kusurunun "uygulama birliğinin sağlanabilmesi" gerekçesiyle yüzde 20'ye düşürüldüğünü söyledi. Her dosyanın kendi koşullarına göre değerlendirilmesi gerektiğini savunan Kaya, özellikle AFAD'ın deprem riskini önceden ortaya koyan İRAP raporlarına rağmen kuruma, çoğu davada yalnızca yüzde 2 ila yüzde 5 arasında kusur atfedildiğini ifade etti. Kaya, "Biz bunu kabul etmiyoruz. Bu kararlar ne bilimsel ne de vicdana uygun. Asıl yargılanması gerekenler kamu kurumlarıdır. Onlar da yargılanana kadar mücadelemizi sürdüreceğiz" dedi.