Profesyonel futbol sektöründe menajerler; futbolcuların kulüplerle temas kurması, sözleşme görüşmelerinin yürütülmesi, transfer seçeneklerinin değerlendirilmesi ve kariyer planlamasının yapılması bakımından önemli bir işlev üstlenmektedir. Bununla birlikte menajerlik sözleşmelerinin uygulamada çoğunlukla münhasır şekilde düzenlenmesi, menajerin fiilî katkısı bulunmayan işlemlerden de ücret talep edip edemeyeceği sorununu ortaya çıkarmaktadır.

Uyuşmazlık özellikle, menajerin sözleşme süresi boyunca herhangi bir kulüple görüşmediği, futbolcuya teklif getirmediği veya sözleşme müzakeresine katılmadığı; buna karşılık futbolcunun kendi imkânlarıyla bir kulüp bularak profesyonel futbolcu sözleşmesi imzaladığı hâllerde belirginleşmektedir. Bu durumda menajer, yalnızca yürürlükteki münhasır menajerlik sözleşmesine dayanarak futbolcunun elde ettiği gelir üzerinden komisyon, cezai şart veya tazminat talep edebilecek midir?

Bu sorunun yalnızca sözleşmeye bağlılık ilkesi üzerinden cevaplandırılması mümkün değildir. Menajerin hangi hizmetleri üstlendiği, ücretin hangi edimin karşılığı olarak kararlaştırıldığı, bu edimlerin fiilen yerine getirilip getirilmediği ve menajerin faaliyetleri ile futbolcunun imzaladığı sözleşme arasında uygun bir illiyet bağı bulunup bulunmadığı birlikte değerlendirilmelidir.

Ayrıca menajerin hizmet ücreti ile münhasırlığın ihlalinden veya sözleşmenin haklı neden olmaksızın sona erdirilmesinden kaynaklanabilecek cezai şart ve tazminat talepleri birbirinden ayrılmalıdır. Hizmet ücreti, kural olarak yerine getirilmiş bir edimin karşılığıdır. Tazminat ise sözleşmeye aykırılık nedeniyle meydana gelen ve ayrıca ispatlanması gereken zararın giderilmesine yöneliktir.

Bu çalışmada futbol menajerinin fiilî katkısı bulunmayan işlemlerden ücret talep edip edemeyeceği; 5894 sayılı Kanun, TFF Futbol Menajerleri Talimatı, Türk Borçlar Kanunu hükümleri ile TFF Tahkim Kurulu ve CAS kararları çerçevesinde incelenecektir. Özellikle futbolcunun kendi adına hareket etmesi ile münhasır menajerini devre dışı bırakarak başka bir menajerden hizmet alması arasındaki hukuki farklılık üzerinde durulacaktır.

I. FUTBOL MENAJERLİĞİ SÖZLEŞMESİNİN HUKUKİ ÇERÇEVESİ

Futbol menajerliği ilişkisi, 5894 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un Ek 2. maddesi ile Türkiye Futbol Federasyonu Futbol Menajerleri Talimatı’nda özel olarak düzenlenmiştir.

5894 sayılı Kanun’a göre futbolcu ile menajer arasında imzalanacak sözleşmenin noterde düzenleme şeklinde yapılması ve en fazla iki yıl süreli olması zorunludur. Menajerlik sözleşmesinde menajerlik faaliyetinin kapsamı, bundan kaynaklanan ücret, ödeme koşulları, menajerin edimleri ve fesih hükümleri açıkça gösterilmelidir.[1]

TFF Futbol Menajerleri Talimatı da sözleşmede menajerlik faaliyetinin kapsamı, ücret, ödeme koşulları, menajerin edimleri ve sözleşmenin sona ermesine ilişkin hükümlerin bulunmasını zorunlu tutmaktadır.[2]

Bu düzenlemeler, menajere yalnızca genel ve içeriği belirsiz bir temsil yetkisi verilmesinin yeterli olmadığını göstermektedir. Menajerin hangi hizmetleri vermeyi üstlendiği ve futbolcunun hangi hizmet karşılığında ücret ödeyeceği belirlenebilir olmalıdır.

Dolayısıyla menajerin ücret talebi incelenirken ilk soru yalnızca sözleşmenin yürürlükte olup olmadığı değil, talep edilen ücretin sözleşmede hangi hizmetin karşılığı olarak düzenlendiğidir.

Sözleşmenin bulunması menajerlik ilişkisinin hukuki temelini oluşturur. Ancak sözleşmenin varlığı, kararlaştırılan hizmetlerin yerine getirildiğini kendiliğinden göstermez. Kural olarak ücretin doğumu için sözleşmede tanımlanan ve ücrete bağlanan hizmetin ifa edilmiş olması gerekir.

II. MENAJERLİK SÖZLEŞMESİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ ÜCRETİN ŞARTLARINI ETKİLER

Futbol menajerliği sözleşmesinin her durumda yalnızca simsarlık, vekâlet veya hizmet sözleşmesi olarak nitelendirilmesi mümkün değildir. Sözleşmenin hukuki niteliği, menajerin üstlendiği somut edimlere göre belirlenmelidir.

Menajer yalnızca futbolcunun bir kulüple profesyonel sözleşme kurmasına aracılık etmeyi üstlenmişse ilişki, Türk Borçlar Kanunu’nun 520 ve devamı maddelerinde düzenlenen simsarlık sözleşmesine yaklaşır.

Simsarlık sözleşmesinde simsar, taraflar arasında bir sözleşme kurulması imkânını hazırlamayı veya sözleşmenin kurulmasına aracılık etmeyi üstlenir. TBK m.521 uyarınca simsar, kural olarak ancak faaliyeti sonucunda sözleşme kurulursa ücrete hak kazanır.[3]

Bu ücret modelinde yalnızca futbolcunun bir kulüple sözleşme imzalaması yeterli değildir. Menajerin faaliyeti ile kurulan sözleşme arasında uygun bir illiyet bağı bulunmalıdır. Kulüp, futbolcuya menajerden tamamen bağımsız şekilde ulaşmış ve menajer sözleşmenin kurulmasına hiçbir katkı sunmamışsa aracılık faaliyetine dayalı başarı ücretinin koşulları oluşmaz.

Buna karşılık menajerlik sözleşmesi yalnızca transfer aracılığından ibaret olmayabilir. Menajer; kariyer planlaması, futbolcunun kulüplere tanıtılması, gelen tekliflerin değerlendirilmesi, sözleşme müzakeresi, iletişim yönetimi veya sürekli danışmanlık gibi farklı edimler üstlenebilir.

Bu durumda sözleşme, vekâlet ve sürekli iş görme unsurları da taşıyabilir. Menajerin ücrete hak kazanması da yalnızca transferin gerçekleşip gerçekleşmediğine göre değil, ücretin bağlı bulunduğu somut edime göre belirlenir.

Örneğin ücret yalnızca profesyonel futbolcu sözleşmesinin kurulmasına bağlı bir komisyon olarak düzenlenmişse menajerin transfer sürecine katkısı aranır. Buna karşılık sözleşmede transferden bağımsız ve sürekli bir danışmanlık hizmeti açıkça tanımlanmışsa, transfer gerçekleşmese bile gerçekten ifa edilen danışmanlık hizmetinin karşılığı doğabilir.

Ancak “danışmanlık ücreti” başlığının kullanılması tek başına ücret hakkı yaratmaz. Menajerin hangi danışmanlık hizmetlerini verdiğini gösterebilmesi gerekir. Ayrıca TFF’ye bildirilen sözleşmenin dışında, taraflara veya üçüncü kişilere doğrudan ya da dolaylı menfaat sağlayan görünüşteki ek işlemler aracılığıyla kanuni ücret sınırlamalarının ve bildirim yükümlülüklerinin dolanılması mümkün değildir.[4]

Bu nedenle her uyuşmazlıkta ücretin adı değil, hangi edimin karşılığı olduğu ve bu edimin yerine getirilip getirilmediği araştırılmalıdır.

III. MENAJERİN HİZMET ÜCRETİNE HAK KAZANMASININ ŞARTLARI

A. Hizmetin sözleşmede önceden belirlenmiş olması

TFF Futbol Menajerleri Talimatı’na göre menajer, yalnızca ücretin menajerlik sözleşmesinde önceden belirtilen hizmetlere karşılık gelmesi ve menajerlik hizmetinin ifa edildiği tarihte sözleşmenin yürürlükte bulunması hâlinde ücrete hak kazanabilir.[5]

Buna göre menajerin talep ettiği bedelin hangi hizmetin karşılığı olduğu sözleşmeden anlaşılmalıdır.

“Futbolcu, sözleşme süresince imzaladığı bütün sözleşmelerden menajere belirli bir oranda ücret öder.” şeklindeki bir hüküm, menajerin hangi faaliyeti üstlendiğini tek başına açıklamaz. Böyle bir düzenlemenin geçerliliği ve kapsamı değerlendirilirken sözleşmenin bütünü, menajerin edimleri ve Talimat’ın emredici hükümleri birlikte ele alınmalıdır.

Menajerin yükümlülükleri belirsiz bırakılırken futbolcunun ücret ve cezai şart borçlarının ayrıntılı ve ağır şekilde düzenlenmesi, sözleşmesel dengeyi de tartışmalı hâle getirir. Özellikle menajer tarafından önceden hazırlanarak futbolcuya sunulan standart sözleşmelerde TBK m.20-25 hükümleri uyarınca genel işlem koşulları denetimi gündeme gelebilir.

B. Kararlaştırılan hizmetin fiilen yerine getirilmiş olması

Talimat, ücret hakkını sözleşmede önceden belirtilen hizmetlere ve bu hizmetlerin ifasına bağlamaktadır.

Bu nedenle menajerlik sözleşmesinin noterlikçe düzenlenmiş olması, menajerin ücret talep edebilmesi için gerekli olsa da tek başına yeterli değildir. Menajer, talebine dayanak olan hizmeti yerine getirdiğini de ortaya koymalıdır.

Bununla birlikte “hizmet” kavramı yalnızca sözleşmenin imzalandığı anda masada bulunmak şeklinde dar yorumlanmamalıdır. Menajerin futbolcuyu kulübe önermesi, ilk teması kurması, görüntü ve performans verilerini göndermesi, kulübün ilgilenmesini sağlaması veya görüşmeleri başlatması da sözleşmenin kurulmasına katkı sağlayabilir.

Belirleyici olan, yapılan faaliyetin niteliği ve sonradan kurulan profesyonel futbolcu sözleşmesi üzerindeki etkisidir.

Menajerin tek bir e-posta göndermiş olması her durumda yeterli olmayacağı gibi, nihai imzada yer almaması da her durumda ücret hakkını ortadan kaldırmaz. Menajer görüşmeleri başlatmış ve futbolcu daha sonra menajeri devre dışı bırakarak aynı süreci sonuçlandırmışsa, menajerin faaliyeti ile kurulan sözleşme arasındaki bağlantı devam ediyor olabilir.

Buna karşılık futbolcunun kulübü kendi imkânlarıyla bulduğu, kulübün futbolcuya bağımsız olarak ulaştığı ve menajerin bu ilişkiye herhangi bir katkı sunmadığı ispatlanırsa başarı komisyonunun maddi temeli bulunmaz.

C. Faaliyet ile kurulan sözleşme arasında illiyet bağının bulunması

Ücretin transferin veya profesyonel futbolcu sözleşmesinin gerçekleşmesine bağlandığı durumlarda menajerin faaliyeti ile sözleşmenin kurulması arasında uygun illiyet bağı aranmalıdır.

Bu bağ yalnızca kronolojik bir ilişki değildir. Menajerin sözleşme süresince herhangi bir kulüple görüşmüş olması, futbolcunun daha sonra tamamen başka bir kulüple bağımsız şekilde imzaladığı sözleşmeden ücret alması için yeterli olmaz.

Menajerin faaliyeti, en azından kurulan sözleşmenin ortaya çıkmasına etkili olmalıdır.

İlliyet bağı bulunmadığında hizmet ücreti talep edilemez. Ancak bu sonuç, futbolcunun başka bir sözleşmesel yükümlülüğü ihlal etmesi hâlinde menajerin hiçbir talepte bulunamayacağı anlamına gelmez. Başka bir menajerle çalışma yasağının ihlal edilmesi veya sözleşmenin haklı neden olmaksızın feshedilmesi, hizmet ücretinden ayrı olarak sözleşmeye aykırılık ve zarar hükümlerini gündeme getirebilir.

Münhasırlık kaydı, futbolcunun belirli bir süre içerisinde aynı hizmet alanında başka bir menajeri yetkilendirmemesini amaçlar. Fakat münhasırlık ile futbolcunun kendi adına hareket etme hakkı birbirinden ayrılmalıdır.

TFF Futbol Menajerleri Talimatı, temsil edilen kişinin bir menajerin aracılığı olmadan sözleşme müzakeresinde bulunabileceğini ve işlemi sonuçlandırabileceğini açıkça kabul etmektedir.[6]

Talimat ayrıca; futbolcunun menajerin katılımı olmaksızın bağımsız şekilde sözleşme müzakere etme ve akdetme yetkisini sınırlayan veya futbolcunun bağımsız hareket etmesi hâlinde cezai şart, tazminat ya da benzeri bir ödeme yapmasını öngören sözleşme hükümlerini geçersiz saymaktadır.[7]

Bu düzenleme karşısında münhasırlığın iki farklı görünümü ayrıştırılmalıdır.

A. Futbolcunun kendi başına hareket etmesi

Futbolcu; mevcut kulübüyle olan profesyonel sözleşmesinden, koruma döneminden ve transfer mevzuatından kaynaklanan sınırlamalar saklı kalmak üzere, başka bir menajerden hizmet almaksızın kendi adına müzakere yürütebilir ve sözleşme imzalayabilir.

Başka bir ifadeyle TFF Futbol Menajerleri Talimatı, futbolcuya mevcut sözleşmesini veya transfer kurallarını ihlal etme yetkisi vermemekte; yalnızca sözleşme müzakerelerinde menajer kullanma zorunluluğu bulunmadığını kabul etmektedir.

Futbolcunun bu hakkını yasaklayan veya futbolcunun sırf bağımsız işlem yapması nedeniyle menajere ücret, cezai şart ya da tazminat ödemesini öngören hükümler geçersizdir.

Dolayısıyla menajerin hiçbir katkısı bulunmayan ve futbolcunun kendi imkânlarıyla kurduğu sözleşmeden yalnızca münhasırlık kaydına dayanılarak otomatik komisyon talep edilmesi mümkün değildir.

Sözleşmede bu ödemenin “hizmet ücreti”, “cezai şart”, “götürü tazminat” veya başka bir adla düzenlenmesi sonucu değiştirmez. Hukuki nitelendirmede hükme verilen isim değil, hükmün işlevi esas alınır.

Bir düzenleme gerçekte futbolcunun kendi adına işlem yapma hakkını ekonomik yaptırıma bağlamakta ise Talimat m.7/11 kapsamındaki geçersizlik denetimine tabi olur.

B. Futbolcunun başka bir menajeri devreye sokması

Futbolcunun kendi başına hareket etmesi ile başka bir menajerden hizmet alması aynı değildir.

Geçerli bir münhasır menajerlik sözleşmesine rağmen başka bir menajerin yetkilendirilmesi, sözleşmeye aykırılık oluşturabilir. Böyle bir durumda ilk menajer; geçerli bir cezai şart düzenlemesi bulunuyorsa bunun şartlarının oluştuğunu, cezai şart bulunmuyorsa sözleşmeye aykırılık nedeniyle somut bir zarara uğradığını veya kendi faaliyetinin kurulan sözleşmeye etkili olduğunu ileri sürüyorsa illiyet bağını ispatlamalıdır.

Ancak başka bir menajerin kullanılmış olması dahi ilk menajere otomatik olarak yeni sözleşmenin bütün komisyonunu kazandırmaz. Hizmet ücreti ile münhasırlığın ihlalinden doğan yaptırım birbirinden ayrılmalıdır.

Talep edilen bedel; sözleşmenin ekonomik yapısı, menajerin gerçekleştirdiği faaliyetler, futbolcunun davranışı ve TBK m.179-182’deki ceza koşuluna ilişkin hükümler çerçevesinde değerlendirilmelidir. Hâkim, aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirebilir.[8]

TFF Futbol Menajerleri Talimatı’na göre menajerlik sözleşmesi haklı sebebin varlığı hâlinde derhâl feshedilebilir. Haklı sebep olmaksızın sözleşmeyi fesheden taraf, diğer tarafın zararını tazmin etmekle yükümlüdür.[9]

Haklı sebep, sözleşmenin sürdürülmesinin dürüstlük kuralı ve iyiniyet ilkesi çerçevesinde taraftan makul şekilde beklenemeyeceği durumlarda ortaya çıkar.

Menajerin futbolcuya uygun bir kulüp bulamaması tek başına haklı fesih sebebi sayılmamalıdır. Menajer, sözleşmede açıkça sonuç taahhüdünde bulunmadıkça transferin gerçekleşmesini garanti etmez. Piyasa koşulları, futbolcunun performansı, yaşı ve kulüplerin sportif tercihleri menajerin kontrolü dışında olabilir.

Buna karşılık menajerin sözleşmede açıkça üstlendiği edimleri uzun süre yerine getirmemesi, futbolcuyla iletişim kurmaması, hiçbir kulüple temas sağlamaması veya kendisinden beklenen özen yükümlülüğünü ağır biçimde ihlal etmesi haklı sebep oluşturabilir.

Burada menajerin istenen sonucu sağlayamaması ile hiçbir faaliyet göstermemesi birbirinden ayrılmalıdır. Sonuç gerçekleşmemiş olsa bile menajer özenli ve sürekli bir faaliyet yürütmüş olabilir. Tersine, sözleşmenin kâğıt üzerinde yürürlükte bulunması menajerin kendi edimlerini yerine getirdiğini göstermez.

Futbolcu sözleşmeyi haklı sebep olmaksızın süresinden önce sona erdirirse menajer zararının giderilmesini talep edebilir. Ancak bu talep, sözleşmenin kalan döneminde gerçekleşme ihtimali bulunan bütün varsayımsal transfer komisyonlarının kazanılmış ücret olarak kabul edilmesi sonucunu doğurmaz.

Menajer zararını ve sözleşmeye aykırılık ile zarar arasındaki nedensellik bağını ispatlamalıdır. Devam eden ve sonuçlanmaya yaklaşmış somut bir kulüp görüşmesinin fesih nedeniyle kesilmesi ile ortada hiçbir görüşme yokken gelecekte transfer yapılabileceği varsayımı aynı değildir.

Yoksun kalınan kârın hesaplanmasında TBK m.50-51 uyarınca olayların olağan akışı, kazancın gerçekleşme ihtimali ve somut olayın özellikleri değerlendirilmelidir. Belirsiz, uzak ve spekülatif kazanç ihtimalleri tam ücret tutarında tazminata dönüştürülemez.[10]

VI. SÖZLEŞME SONA ERDİKTEN SONRA ÜCRET DEVAM EDEBİLİR Mİ?

Menajerlik sözleşmesinin sona ermesi, daha önce usulüne uygun olarak kazanılmış bütün ücret haklarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

TFF Futbol Menajerleri Talimatı’na göre futbolcu ile kulüp arasındaki sözleşme, menajerlik sözleşmesinden daha uzun süreliyse; futbolcunun açıkça kabul etmesi ve bunun menajerlik sözleşmesinde yer alması şartıyla menajerlik sözleşmesi sona erdikten sonra da hizmet ücreti ödenebilir.[11]

Burada sona erme sonrasında ödenen ücret, menajerin sözleşme bittikten sonra hiçbir hizmet vermeden yeni bir hak kazanması değildir. Ücret, menajerlik sözleşmesi yürürlükteyken verilen hizmet ve müzakere edilen profesyonel futbolcu sözleşmesi nedeniyle doğmuştur; yalnızca ödeme dönemi sonraya uzanmaktadır.

Bu nedenle sona erme sonrası ücret ile menajerin hiç katılmadığı yeni bir transferden ücret istemesi birbirine karıştırılmamalıdır.

Talimat ayrıca bazı durumlarda menajerin, müzakeresine katıldığı sözleşmeden kaynaklanan henüz vadesi gelmemiş ücretini alma hakkını kaybedeceğini düzenlemektedir.[12] Bu hükümler, ücret hakkının yalnızca menajerlik sözleşmesinin yürürlükte bulunmasına değil; hangi sözleşmenin müzakere edildiğine, futbolcuya fiilen ödeme yapılıp yapılmadığına ve Talimat’ta belirtilen diğer koşullara bağlı olduğunu göstermektedir.

Menajerin ücret talep ettiği uyuşmazlıkta noterlikçe düzenlenen menajerlik sözleşmesini sunması başlangıç noktasıdır; fakat tek başına yeterli değildir.

Menajer kural olarak; geçerli ve yürürlükte bulunan menajerlik sözleşmesini, ücretin hangi hizmet karşılığında kararlaştırıldığını, bu hizmeti fiilen yerine getirdiğini, başarıya bağlı ücrette faaliyetinin kurulan sözleşmeye etkisini ve talep edilen ücretin miktarı ile hesaplama yöntemini ispatlamalıdır.[13]

Kulüplere gönderilen e-postalar, mesajlaşmalar, futbolcu tanıtım dosyaları, kulüp yetkilileriyle yapılan görüşmeler, hazırlanan sözleşme taslakları, toplantı kayıtları ve transfer belgeleri menajerin faaliyetini gösterebilir.

Menajerin adının profesyonel futbolcu sözleşmesinde bulunması önemli bir delildir. Bununla birlikte tek başına kesin sonuç doğurmaz. Adın bulunması fiilî katkının varlığına, bulunmaması ise katkının yokluğuna dair diğer delillerle birlikte değerlendirilmelidir.

Futbolcu sözleşmeyi haklı sebeple feshettiğini ileri sürüyorsa, bu iddiasının dayanağı olan vakıaları ispatlamalıdır. Cevapsız bırakılan yazışmalar, uzun süre devam eden faaliyetsizlik, yerine getirilmeyen açık yükümlülükler ve yapılan bildirimler bu bakımdan önem taşır.

Futbolcunun kulübü kendi imkânlarıyla bulduğunu ileri sürmesi hâlinde ise kulübün futbolcuya nasıl ulaştığı, görüşmeleri kimin yürüttüğü ve başka bir menajerin sürece katılıp katılmadığı belirlenmelidir.

VIII. TFF VE CAS KARARLARI IŞIĞINDA MÜNHASIRLIK

A. TFF Tahkim Kurulunun 2022/433 sayılı kararı

TFF Tahkim Kurulunun E.2022/307, K.2022/433 sayılı kararına konu uyuşmazlıkta menajer, yürürlükte bulunan münhasır menajerlik sözleşmesine rağmen futbolcunun kendisini devre dışı bırakarak başka bir kulübe transfer olduğunu ve bu nedenle menajerlik ücretine hak kazandığını ileri sürmüştür.

Uyuşmazlık Çözüm Kurulunun menajerin talebini reddeden kararı, Tahkim Kurulu tarafından onanmıştır.[14]

Kararın sonucu, somut olayda münhasırlık iddiasının tek başına transfer geliri üzerinden tam komisyon talebinin kabulü için yeterli görülmediğini göstermektedir.

Bununla birlikte karar, münhasırlığın hiçbir hukuki sonuç doğurmayacağı şeklinde yorumlanmamalıdır. Geçerli bir cezai şart veya somut zarar talebi bulunuyorsa bunlar, hizmet ücretinden bağımsız olarak ayrıca değerlendirilir.

B. TFF Tahkim Kurulunun 2022/434 sayılı kararı

TFF Tahkim Kurulunun E.2022/310, K.2022/434 sayılı kararında ise sözleşmede standart münhasırlık kaydının ötesine geçen özel bir hüküm bulunmaktadır. Sözleşmede menajerin, futbolcunun imzaladığı ancak menajerin müzakerelerine katılmadığı veya imza sırasında bulunmadığı sözleşmelerden de ücret alacağı düzenlenmiştir.

Tahkim Kurulu, menajerlik ücret alacağı yönünden Uyuşmazlık Çözüm Kurulu kararını kaldırarak menajer lehine ücret alacağına hükmetmiş; futbolcunun cezai şarta ilişkin itirazını ise reddetmiştir.[15]

Bu karar ile 2022/433 sayılı karar aynı hukuki sonucun örnekleri değildir. İlk kararda salt münhasırlık iddiası menajerin talebinin kabulü için yeterli olmamış; ikinci kararda ise menajerin katılmadığı işlemleri de açıkça kapsayan özel sözleşme hükmü belirleyici olmuştur.

Ancak her iki karar da yürürlükteki Haziran 2025 tarihli TFF Futbol Menajerleri Talimatı’ndan önce verilmiştir. Güncel Talimat, futbolcunun menajerin katılımı olmaksızın bağımsız sözleşme yapma hakkını sınırlayan veya bu hakkın kullanılması hâlinde cezai şart, tazminat ve benzeri ödeme öngören hükümleri açıkça geçersiz saymaktadır.

Bu nedenle 2022/434 sayılı karardaki sözleşme serbestisi yaklaşımının, güncel Talimat’ın m.7/10-11 hükümleri dikkate alınmaksızın bugünkü uyuşmazlıklara aynen uygulanması mümkün değildir.

CAS 2017/A/5374 sayılı uyuşmazlıkta futbolcu ile menajer arasındaki sözleşme, menajere dünya çapındaki transfer faaliyetlerinde münhasır yetki vermekte; futbolcunun başka kişilerin veya kendisinin yardımıyla sözleşme imzalamasını sınırlandırmakta ve ihlal hâlinde yüzde on beş oranında ödeme öngörmekteydi.

Futbolcu, menajerin katılımı bulunmadan bir kulüple sözleşme imzalamıştır.

CAS, genel kural olarak menajerin faaliyetinin futbolcu sözleşmesinin kurulmasına nedensel katkı sağlaması gerektiğini; menajerin katılmadığı bir işlem nedeniyle komisyon talep edebilmesi için ise bu sonucu öngören hükmün açık ve tereddütsüz olması gerektiğini kabul etmiştir.

CAS ayrıca futbolcunun kendi adına hareket etmesinin bütünüyle yasaklanamayacağını ve hiçbir futbolcunun menajer kullanmaya zorlanamayacağını belirtmiştir. Bununla birlikte somut sözleşmedeki mali yaptırımı, sözleşmeye bağlılık ilkesi çerçevesinde uygulamıştır.[16]

Kararda talep edilen bedelin hesabı bakımından da önemli bir sınır çizilmiştir. CAS, menajerin alacağını futbolcunun sözleşmede yazılı bütün varsayımsal geliri üzerinden değil, futbolcunun fiilen elde ettiği gelir üzerinden değerlendirmiştir. Futbolcunun gerçekte kazanmadığı tutarlar üzerinden komisyon ödemesinin ölçüsüz sonuç doğuracağı kabul edilmiştir.

CAS kararı eski FIFA düzenlemeleri, İsviçre hukuku ve somut sözleşme hükümleri çerçevesinde verilmiştir. Güncel TFF Talimatı ise futbolcunun bağımsız sözleşme yapmasını mali yaptırıma bağlayan hükümleri açıkça geçersiz saymaktadır.

Bu nedenle CAS kararındaki sonuç, Türkiye’de güncel Talimat kapsamındaki ulusal bir uyuşmazlığa doğrudan aktarılamaz. Kararın bugünkü önemi daha çok şu iki ayrımı göstermesidir: Olağan münhasırlık kaydı ile menajerin katılmadığı işlemleri açıkça kapsayan özel hüküm aynı değildir. Ayrıca menajerin sözleşmeye dayalı talebi kabul edilse bile hesaplama, futbolcunun fiilen elde ettiği gelir ve somut olayın ekonomik gerçekliği göz ardı edilerek yapılamaz.

Futbol menajerliği sözleşmesinin yürürlükte bulunması, menajere futbolcunun sözleşme süresindeki bütün mesleki kazançları üzerinde koşulsuz bir ücret hakkı vermez.

Menajerin hizmet ücretine hak kazanabilmesi için öncelikle ücretin sözleşmede hangi hizmetin karşılığı olarak kararlaştırıldığı belirlenmeli ve bu hizmetin fiilen yerine getirildiği ortaya konulmalıdır.

Ücret, profesyonel futbolcu sözleşmesinin kurulmasına veya transfere bağlı bir başarı komisyonu olarak düzenlenmişse, menajerin faaliyeti ile sözleşmenin kurulması arasında uygun bir illiyet bağı aranmalıdır. Menajer herhangi bir kulüple görüşmemiş, müzakereye katılmamış ve sözleşmenin kurulmasına katkı sunmamışsa kural olarak başarı ücretine hak kazanamaz.

Transferden bağımsız danışmanlık veya sürekli temsil hizmeti sözleşmede açıkça tanımlanmış ve fiilen yerine getirilmişse, transfer gerçekleşmese bile bu hizmetlerin karşılığı doğabilir. Ancak hizmetlerin yalnızca “danışmanlık” olarak adlandırılması yeterli değildir.

Münhasırlık kaydı da futbolcunun kendi adına hareket etme hakkı ile başka bir menajerden hizmet alması bakımından farklı sonuç doğurur.

Futbolcu, mevcut sözleşmesi ve transfer mevzuatından kaynaklanan sınırlamalara uymak koşuluyla, başka bir menajer kullanmaksızın kendi adına müzakere yapabilir. Bu hakkı sınırlayan veya futbolcunun bağımsız işlem yapması nedeniyle ücret, cezai şart ya da tazminat öngören hükümler güncel TFF Talimatı uyarınca geçersizdir.

Buna karşılık futbolcunun münhasır sözleşmeye rağmen başka bir menajeri yetkilendirmesi sözleşmeye aykırılık oluşturabilir. Böyle bir durumda ilk menajerin talebi otomatik komisyon değil; somut olayın şartlarına göre faaliyet karşılığı ücret, geçerli cezai şart veya ispatlanan zarar olabilir.

Menajerin ücret alacağı ile sözleşmenin haklı neden olmaksızın sona erdirilmesinden doğan tazminat da birbirinden ayrılmalıdır. Haksız fesih hâlinde menajer somut ve ispatlanabilir zararını isteyebilir; ancak gerçekleşmesi belirsiz gelecekteki bütün transfer komisyonlarını kazanılmış alacak gibi talep edemez.

Sonuç olarak münhasırlık, hizmet ücretinin yerine geçmez. Futbolcunun kendi başına kurduğu ve menajerin hiçbir katkı sunmadığı sözleşme, menajere otomatik komisyon kazandırmaz. Başka bir menajerin devreye sokulması veya sözleşmenin haklı neden olmaksızın feshi ise ücret hakkından farklı olarak sözleşmeye aykırılık, ceza koşulu ve zarar hükümleri çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir.

Av. Melih Umut YILDIZELİ

[1] 5894 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun, Ek m.2/2-3.

[2] Türkiye Futbol Federasyonu Futbol Menajerleri Talimatı, Haziran 2025, m.7/7.

[3] 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m.520-521.

[4] 5894 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun, Ek m.2/8.

[5] Türkiye Futbol Federasyonu Futbol Menajerleri Talimatı, m.9/5.

[6] Türkiye Futbol Federasyonu Futbol Menajerleri Talimatı, m.7/10.

[7] Türkiye Futbol Federasyonu Futbol Menajerleri Talimatı, m.7/11.

[8] 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m.179-182.

[9] Türkiye Futbol Federasyonu Futbol Menajerleri Talimatı, m.7/12.

[10] 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m.50-51.

[11] Türkiye Futbol Federasyonu Futbol Menajerleri Talimatı, m.9/5.

[12] Türkiye Futbol Federasyonu Futbol Menajerleri Talimatı, m.9/12.

[13] 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m.521; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m.190.

[14] Türkiye Futbol Federasyonu Tahkim Kurulu, E.2022/307, K.2022/433, T.11.11.2022.

[15] Türkiye Futbol Federasyonu Tahkim Kurulu, E.2022/310, K.2022/434, T.11.11.2022.