2003 yılında Peter Thiel tarafından kurulan, merkezi Silikon Vadisi’nde bulunan ve büyük veri analitiği ile gözetim teknolojileri üzerine uzmanlaşmış karanlık teknoloji devi Palantir, şimdi de şüpheli vergi uygulamaları nedeniyle gündeme geldi.

Bağımsız araştırma kuruluşu CICTAR’ın hazırladığı ve Avrupa Kamu Hizmeti Sendikaları Federasyonu’nun (EPSU) desteklediği, ‘Gözetim Devletinin Masraflarını Kim Karşılıyor?’ başlıklı raporda şirketin Avrupa’daki izlerine yoğunlaşıldı. 9 ülkenin 2024 mali tabloları analiz edildi.

Palantir, devlet kurumları ve şirketlerin ellerinde birbirinden kopuk halde duran, büyük ve karmaşık verileri entegre ediyor, işliyor ve analiz ediyor. Distopik bir teknokrasiyi savunan manifestosu, gizli elit ağ toplantıları ve kurucusunun Jeffrey Epstein ile yakın ilişkileriyle biliniyor. Şirketin müşterileri arasında, İsrail ordusu, ABD Savunma Bakanlığı, düzinelerce büyük şirket ve ülkeler bulunuyor. İsrail’in Filistinlilere yönelik soykırıma devam etmesine rağmen Palantir’in Ocak 2024’ten bu yana İsrail ordusuyla yakın iş birliği içinde çalıştığı ve Tel Aviv’deki ofisinin son 2 yılda hızla büyüdüğü biliniyor. 7-8 Temmuz’da Ankara’da gerçekleşen NATO Zirvesi’nde yapılan yeni anlaşmalarla da Türk şirketler ve Palantir aynı projenin farklı dallarında görev alacak. Ancak doğrudan bir işbirliği veya veri akışı olup olmayacağı bilinmiyor.

Rapora göre Palantir’in büyümesi, büyük ölçüde kamu ihaleleri sayesinde gerçekleşti. Buna karşın şirket, vergi teşvikleri ve kurumsal yapısı sayesinde bugün ve gelecekte kurumlar vergisini hiç ya da çok düşük düzeyde ödeyecek şekilde yapılandırılmış durumda. Şirket, 2025 yılında vergi öncesi 1,657 milyar dolar kâr bildirdi, küresel olarak 22,7 milyon dolar kurumlar vergisi ödedi. Ödediği vergi kârının yalnızca yüzde 1,4 oldu.

Birleşik Krallık, gelir, kâr ve çalışan sayısı bakımından Palantir’in Avrupa’daki en büyük pazarı olurken onu sırasıyla Fransa, Almanya ve İspanya takip etti. Şirketin kârları Avrupa pazarlarında elde edilirken, bu gelirin büyük bir kısmı, ilişkili taraf ödemeleri şeklinde ABD’ye geri gönderildiği ifade edildi.

Raporda Palantir’in Avrupa’da çok az veya hiç kurumlar vergisi ödemediği, kamu sözleşmeleri sayesinde devasa kârlar ve hisse senedi değeri elde ettiğini ortaya konuldu.

12 MİLYON AVROLUK AÇIK

ABD merkezli şirket, İngiltere, Fransa, Almanya, İspanya, Hollanda, İtalya ve Belçika dahil olmak üzere birçok Avrupa ülkesinde faaliyet gösteriyor. Raporda, Palantir’in Avrupa’da ödediği vergi ile kârlarını ABD’ye kaydırmasaydı ödeyeceği vergi arasında tahmini 12 milyon avroluk bir ‘vergi açığı’ olduğunu gösteriyor.

Öte yandan şirketin ABD’de de federal gelir vergisi ödemediği, yalnızca bazı bölgelerde eyalet gelir vergisi ödediği kaydedildi. Raporda vergi minimizasyonunun çoğunun, Avrupa’daki vergi tabanının aşındırılmasıyla gerçekleştiği belirtildi.

Ayrıca şirketin çalışanlarına maaş yerine hisse senedi opsiyonlarıyla ödeme yaparak, büyük miktarda kurumlar vergisi indirimi sağlayan bir boşluktan yararlandığı ifade edildi.

VERGİ VE GELİR ÇELİŞKİSİ

Palantir’in ana pazarı, 2025 gelirinin neredeyse dörtte üçünü oluşturan ABD olmaya devam ediyor ancak şirketin küresel genişlemeye yönelik açık bir ilgisi var. Gelir açısından ABD’nin ardından en büyük pazarı yüzde 10 ile Birleşik Krallık oldu. ABD ve Birleşik Krallık hariç, diğer tüm pazarlar gelirin yüzde 16’sını oluşturdu.

2025 yılında şirketin vergi öncesi karının yüzde 96’sı ABD’de kaydedilirken diğer bölgelerde karın yalnızca yüzde 4’ü kaydedildi. Ancak ABD şirketin açıkça en büyük pazarı olsa da bu durum gelirin yüzde 26’sının ABD dışından elde edilmesi gerçeğiyle çelişiyor.

EPSU Genel Sekreteri Jan Willem Goudriaan, hükümetlerin ulusal güvenliklerini güçlendirme için Palantir ile sözleşme yaptığını ancak şirketin vergiden kaçtığını belirtti. Goudriaan, raporu şöyle değerlendirdi: “Hükümetler ulusal güvenliği güçlendirmek için Palantir ile sözleşme yapıyor. Ancak Palantir, vergi kaçırarak ulusal ekonomik güvenlik de dahil olmak üzere kamu hizmetlerinin altını oyuyor. Bu arada, yatırım eksikliği nedeniyle Avrupa genelinde kamu hizmetlerinde bir kriz yaşanıyor. Avrupa’da bundan daha büyük bir ikiyüzlülük az bulunur. AB Kamu İhale Direktifi’nin revizyonu, vergi kaçırma sorununu ele almak için on yılda bir gelen bir fırsattır. Avrupa Parlamentosu bu fırsatı değerlendirmeli ve vergi şeffaflığını kamu ihalelerini kazanmanın temel bir koşulu haline getirmelidir.”

UKRAYNA’NIN SAVAŞ YAZILIMI DA ŞİRKETİN ELİNDEN ÇIKMA

Palantir, savaşın başlamasının ardından Ukrayna’ya açıkça destek veren ilk büyük Amerikan teknoloji şirketlerinden biriydi. Ukrayna, savaş sahasında Palantir’in yapay zeka ve veri analitiği yazılımlarını yoğun şekilde kullanıyor. Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski, Mayıs ayında şirketin CEO’su Alex Karp ile bir görüşme gerçekleştirdi. Palantir’in özellikle büyük veri analizi, yapay zekâ destekli hedefleme sistemleri ve askeri veri işleme alanlarında Ukrayna’ya destek verebileceği değerlendirildi. Zelenskiy, bu ortaklığın sadece askeri alanda değil, sivil ihtiyaçlar doğrultusunda da gelişeceğini ve Ukrayna ile müttefiklerinin savunmasını güçlendireceğini vurguladı.