Çin'in otomobil ihracatı, haziran ayında 1 milyon barajını aşarak yeni bir rekora ulaştı. Bu gelişme, Çin'in genel ticaretindeki büyük artışın bir parçası olarak dikkat çekerken, Avrupa Birliği (AB) gibi ticaret ortaklarıyla yaşanan gerilimleri de artırıyor.

Otomobil sevkiyatları bir önceki yıla göre yüzde 71,2 artışla 1,06 milyona ulaştı. Bu rakamlar ülkenin bu yıl 10 milyondan fazla otomobil ihraç etme yolunda ilerlediğini gösteriyor. Çin 2023 yılında 4,9 milyon, 2025'te ise 7,1 milyon otomobil ihraç etmişti.

Çin Genel Gümrük İdaresi'nin verilerine göre, ülkenin genel ihracatı haziran ayında yıllık bazda yüzde 27 artış gösterdi. Mayıs ayında bu oran yüzde 19,4 olarak gerçekleşmişti. Reuters anketine katılan analistlerin tahmini ise yüzde 18,2 seviyesindeydi. Yapay zeka patlaması için daha fazla donanım sevkiyatı yapılması da bu artışta etkili oldu. İthalat ise yüzde 36 oranında sıçradı. Çin'in ticaret fazlası ilk yarıda bir önceki yıla göre yüzde 4,7 düşerek 576 milyar dolar oldu.

Ulusal İstatistik Bürosu (NBS) Başkan Yardımcısı Wang Jun, durumu değerlendirdi. Jun, "Elektrikli araçlardaki artış, küresel düşük karbonlu geçişle uyumlu." dedi. Jun, bu durumun Çin'in yeşil ürünlerine yönelik talebi artırdığını belirtti.

Çin Gümrük Sözcüsü Lyu Daliang da ihracat ve ithalat dengesine dikkat çekti. Daliang, "Sadece dünyanın en büyük ihracatçısı değil, aynı zamanda dünyanın en büyük ikinci ithalatçısıyız." ifadesini kullandı.

İhracat kısıtlamaları ve yeşil enerji ürünleri

Çin'in nadir toprak elementleri ihracatı, uygulanan sıkı ihracat kontrollerinin ardından haziran ayında yıllık bazda yüzde 34, ilk yarıda ise yüzde 6,4 oranında düştü. İleri teknoloji ürünleri için hayati önem taşıyan bu minerallerin üretimini Çin domine ediyor. Bu kontroller ticaret ortaklarıyla belirli bir gerilim kaynağı olmaya devam ediyor.

NBS yetkilisi Wang, Çin'in yeşil enerji ile ilgili ihracat kalemlerindeki artışları paylaştı. Lityum piller ve rüzgar türbinleri gibi ürünlerin ihracatı yılın ilk yarısında sırasıyla yüzde 37,6 ve yüzde 35,6 oranında arttı.

Çin'in ithalatındaki artışı ise çipler destekledi. Ülke, Haziran 2026'da bir önceki yıla göre yüzde 6,8'lik bir artışla 53,7 milyar adet entegre devre ithal etti. Yılın ilk yarısında çip ithalatı yüzde 8,1 artış gösterdi.

İç pazardaki yavaşlama ihracatı zorunlu kıldı

Çin otomobil endüstrisinin ihracata yönelmesi, elektrikli araç sübvansiyonlarının aşamalı olarak kaldırılması ve yakıtla çalışan otomobil talebindeki düşüşün ardından iç satışların keskin bir şekilde yavaşladığı döneme denk geliyor.

İç pazardaki daha yavaş satışlar, Çinli ve yabancı otomobil markalarının ihracatı artırmasına yol açtı. Bu durum, AB ve diğer ülkelerin Çin'den ithal edilen otomobillere yüksek gümrük vergileri uygulamasına neden oldu.

Daha düşük maliyetli ve üstün yazılımlara sahip araçların yönlendirdiği Çin ihracat dalgası, Japonya, Güney Kore, Avrupa ve ABD'deki otomobil üreticilerini tehdit ediyor. Bu gelişmeler, Avrupa ve diğer pazarlarda Çin'in yerel üretimi desteklemek için haksız ve yasa dışı sübvansiyonlar kullandığı yönündeki suçlamalara rağmen devam ediyor.

Çin'in 2020'lerin başındaki otomotiv ihracat patlamasının ilk yıllarında, devletlete ait üreticilerin Rusya, Meksika ve diğer gelişmekte olan pazarlara ucuz benzinli otomobiller göndermesi baskın rol oynamıştı.

Elektrikli araçlar pazar dinamiklerini değiştiriyor

2021 yılı itibarıyla elektrikli araçlar, Çin'in otomobil ihracatının yalnızca yüzde 15'ini oluşturuyordu. Ancak Çinli elektrikli araç üreticilerinin küresel çapta atılımlarıyla dinamikler hızla değişiyor.

İhracat patlamasını yönlendiren şirketler arasında öne çıkan BYD, haziran ayında denizaşırı pazarlarda yıllık yüzde 95 artışla 175 bin otomobil sattı. Grubun yurtdışı satışları, geçen ayki toplam üretiminin yüzde 43'ünü oluşturarak rekor kırdı.

Geely, haziran ayında yurtdışı satışlarının yüzde 157 artarak 102 bin 874 araca ulaştığını bildirdi. Şirket, aylık ihracatının ilk kez 100 bin birimi aştığını açıkladı. Devlet destekli Chery ise haziran ayında ihracatını yüzde 80 artırarak 191 bin 62 araca çıkardı. Chery'nin geçen ayki satışları, Çinli otomobil üreticilerinin aylık ihracatında art arda dördüncü ay yeni bir rekor kırdı.

Elektrikli araçların yanı sıra elektrikli demiryolu lokomotifleri ile elektrikli motosiklet ve bisiklet sevkiyatları da sırasıyla yüzde 45,1 ve yüzde 31,5 oranında arttı.

Çin Otomobil Üreticileri Birliği (CAAM) tarafından yayınlanan son verilere göre, Çin 2026 yılının ilk yarısında yıllık bazda yüzde 65,3'lük bir büyümeyle toplam 5,096 milyon araç ihraç etti. Bu performans endüstri beklentilerini fazlasıyla aştı. CAAM, yılın başında 2026 yılı toplam ihracatının yüzde 4,3'lük muhafazakar bir büyümeyle 7,4 milyon birime ulaşacağını tahmin ediyordu.

Yeni enerji araçları ihracatı domine ediyor

Haziran ayında ihracatta önemli bir yapısal değişim gözlemlendi. Yeni Enerji Araçları (NEV) ihracatı, yıllık 1,6 kat artışla 523 bin birime ulaştı. NEV'ler ilk kez toplam aylık ihracatın yüzde 50'sinden fazlasını oluşturdu. Bu durum, Çin'den ihraç edilen her iki araçtan birinin artık NEV olduğu anlamına geliyor.

Çin Binek Araç Birliği (CPCA) Genel Sekreteri Cui Dongshu, bu başarının arkasındaki faktörleri değerlendirdi. Dongshu, Çin'in tam NEV tedarik zinciri ile batarya ve motor sistemlerindeki maliyet avantajlarının küresel çapta rekabet gücü sağladığını belirtti. Çinli otomobil üreticilerinin, geleneksel küresel devlerin yavaş elektrifikasyon geçişinin bıraktığı pazar boşluğunu başarıyla doldurduğunu ifade etti. Dongshu ayrıca ana büyümenin ASEAN, Orta Doğu ve Rusya'dan geldiğini vurguladı.

Uzmanlar ise rekor kıran rakamlara rağmen potansiyel zorluklar konusunda uyarıda bulunuyor. AB'nin karbon tarifeleri ve anti-sübvansiyon soruşturmaları gibi faktörlerin, yılın geri kalanında büyümeyi mevcut hızlı temposundan daha istikrarlı bir yörüngeye çekebileceği belirtiliyor.