Hamas lideri Hayye, silahları bırakıp diplomasiye sarılma derdindeymiş.

Hayye, bölünmeye yol açmadan silahlı mücadele yerine diplomasiye öncelik verme ikilemiyle karşı karşıya

hamas'ın yeni lideri halil el-hayye, örgütü varoluşsal bir krizden çıkarabilmek için silahlı mücadele ile diplomasi arasında hassas bir denge kurmaya çalışıyor.

son derece karmaşık, şiddetli rekabet ve geleneksel uzlaşmanın yokluğunun damga vurduğu bir iç seçim turunun ardından halil el-hayye, hamas'ın siyasi bürosunun başına geçti. böylece 1987'deki kuruluşundan bu yana tarihinin en karanlık ve bitkin dönemlerinden birinde örgütün liderliğini üstlendi ve varoluşsal zorluklarla dolu bir mirası devraldı. hayye hareketin liderliğine, tek bir oy farkıyla seçildi. rakibi, hareketin yurt dışındaki lideri halid meşal'e karşı 35 oy alırken, meşal ise 34 oyda kaldı. bu sonuçlar, fraksiyon içindeki keskin ideolojik bölünmenin ve bir sonraki aşamanın şekline ilişkin görüşler arasındaki çekişmenin boyutunu açığa çıkardı. seçimler, iki akım arasındaki bir çatışmayı somutlaştırdı: • birincisi, meşal liderliğindeki akım, filistin kurtuluş örgütü'ne (fkö) tam entegrasyonu ve i̇ranlı müttefikten kademeli olarak ayrılmayı savunuyor. • i̇kincisi, hayye tarafından temsil edilen akım, kassam tugaylarının gelecekteki herhangi bir siyasi manevra için ön koşul olarak, zayıflamış örgütsel yapıyı yeniden inşa etmek için tahran'ın askeri ve mali şemsiyesine bağlı kalma görüşünü benimsiyor. fazla oku bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (related nodes field) gerçekte, hayye normal şartlar altında örgütün liderliğine yükselmedi. aksine o, hamas'ın askeri ve siyasi kadrolarının çoğunu kaybettiği, gazze'nin yıkıcı bir savaşın neden olduğu geniş çaplı bir tahribata uğradığı, ayrıca halk tabanının yerinden edilme ve açlıktan bitkin düştüğü, hareketin gazze şeridi üzerindeki egemenliğine son verilmesini ve silahsızlandırılmasını talep eden benzeri görülmemiş bir uluslararası baskının uygulandığı bir dönemde başa geçti. bu siyasi ve insani çıkmaz karşısında, şu temel soru öne çıkıyor: mısır, katar ve i̇ran ile sahip olduğu diplomatik esneklik ve gazze siperlerine olan tarihi yakınlığı ile hayye, örgütü bu varoluşsal krizden sağ çıkarabilir mi? kökenler ve oluşum halil hayye, 1960 yılında gazze şehrinde doğdu ve hamas'ın ilk liderlerinin çoğunun içinden çıktığı mülteci topluluklarından tamamen farklı bir ortamda büyüdü. hayatına bir savaşçı olarak başlamadı, bunun yerine sudan'da hadis çalışmaları alanında doktora derecesi aldığı akademik bir yol izledi. hamas'a dönüşmeden önce müslüman kardeşler'e erken bir dönemde katıldı. hareket içinde, hitabet ve kitleleri seferber etme yeteneğine sahip, önde gelen bir vaiz ve sendika lideri olarak biliniyordu. 1990'ların başında i̇srail tarafından tutuklandı ve yaklaşık üç yıl hapis yattı. hamas'ın 2006’daki yasama seçimlerindeki zaferiyle birlikte, hayye milletvekili ve filistin yasama meclisi'ndeki hamas bloğunun başkanı oldu. bu siyasi dönüşüme i̇srail'in kendisini amansız bir şekilde hedef alması eşlik etti. 2007 ve 2014 yıllarındaki girişimler başta olmak üzere birbirini takip eden suikast girişimlerinden kurtuldu. son olarak 2025'te doha'da kendisini hedef alan bir hava saldırısından sağ kurtuldu. ancak ödediği en ağır bedel, kişisel ve insani bir bedeldi; bu ardışık saldırılarda eşini ve dört çocuğunu kaybetti. hayye, 2017'den beri gazze'de başkan yardımcılığı görevini yürütüyordu. ancak 7 ekim 2023 olaylarından önce, hareketin arap ve i̇slam dünyası ile ilişkileri dosyasını yönetmek üzere gazze şeridi'nden ayrılmıştı. mevcut savaşın tırmanmasıyla birlikte hayye, hareketin en önde gelen diplomatik figürü haline geldi. kahire ve doha'daki dolaylı müzakerelerde heyetlere başkanlık etti, 2022'de suriye rejimiyle ilişkileri organize etti ve mısır istihbaratı ve katar liderliğiyle, daha da önemlisi tahran'daki i̇ran devrim muhafızları ile yakın ve doğrudan iletişim kanalları oluşturdu. hayye, merhum hamas lideri yahya sinvar'ın yardımcısı olmasına rağmen, liderlik tarzı tamamen farklı görünüyor. gücünü, hareketin danışma ve diplomatik kurumlarındaki hiyerarşik yükselişinden alıyor ve geniş bir bölgesel ilişki ağıyla donanmış olarak diğer fraksiyonlar ve arabulucularla etkileşime girme eğiliminde. hamas içinde, örgütün maruz kaldığı siyasi izolasyonu kırmak için başkentleri dolaşan diplomatik lider olarak görülüyordu. hayye, hamas içinde, örgütün maruz kaldığı siyasi izolasyonu kırmak için başkentleri dolaşan diplomatik lider olarak görülüyordu / fotoğraf: afp hamas varoluşsal bir kriz yaşıyor hamas hareketi, 1948’deki filistin nekbe'sinden bu yana en ağır varoluşsal sınavıyla karşı karşıya. örgüt, i̇smail heniyye, ardından salih el-aruri ve son olarak yahya ve muhammed sinvar kardeşler ile askeri komutan muhammed dayf suikastları gibi üst düzey kademelerinde daha önce bu kadar önemli kayıplar ve kan kaybı yaşamamıştı. bu suikastlar önde gelen isimlerin kaybedilmesinden ibaret değildi. filistin işleri araştırmacısı hani el-mısri, krizin bundan çok daha derin olduğunu düşünüyor ve şöyle diyor: halil hayye'nin karşı karşıya olduğu gerçek kriz, bir zamanlar hareketi yöneten istişareye dayalı kurumsal mekanizmanın aşınmasıdır. hem saha hem de siyasi liderlerin eş zamanlı olarak suikasta uğraması, karar alma mekanizmasının dağılmasına neden oldu. hamas, katı bir şekilde merkezileşmiş bir örgüt olmaktan çıkıp, birbirinden coğrafi olarak izole edilmiş gruplara dönüştü ve bu da gelecekteki herhangi bir siyasi veya askeri anlaşmanın uygulanmasını zorlu bir lojistik soruna dönüştürdü. bu askeri darbelere paralel olarak, hamas gazze sokağında yaşanan keskin bir değişimle de boğuşuyor. eşi benzeri görülmemiş yıkıcı savaşın ardından gazze şeridi enkaz yığınına dönüştü, sakinleri evlerini ve sokaklarını tamamen kaybetti. bu durum, hareketin stratejik hedefleri ile hayatta kalmak için umutsuzca temel ihtiyaçlarını temin etmeye çalışan tükenmiş halk tabanının gerçekliği arasında eşi benzeri görülmemiş bir uçurum yarattı. bir mülteci olan saeb, mülteci çadırları arasında şöyle diyor: liderlerin fedakarlıklarını inkâr etmiyoruz ve halil hayye'nin de ailesini kaybettiğini biliyoruz, ancak dibe vurduk. çocuklar açlıktan ölüyor ve kadınlar yıllardır yağmur altında çadırlarda uyuyor. bu felaketi sona erdirecek acil bir çözüm istiyoruz. yeni liderlik, halk tabanının artık daha fazla dayanamayacağını ve insanları kurtarmanın ve dökülen kanı durdurmanın herhangi bir siyasi slogandan daha öncelikli olduğunu anlamalıdır. tarihsel olarak hamas'ın gücü, gazze'de sahadaki liderliği ile yurtdışında bulunan siyasi liderliği arasındaki organik ve günlük uyumda yatıyordu. ancak şu anda halil hayye ve siyasi ekibi arap ve bölgesel başkentlerde bulunurken, sahadaki liderler ile askeri kadrolar kuşatma altındaki gazze şeridi'nde saklanıyor. partiler ve fraksiyonlar konusunda uzman siyasi analist cihad harb şunu söylüyor: hamas açık bir örgütsel kimlik krizi yaşıyor. halil hayye önderliğindeki yurtdışı liderliği, karmaşık uluslararası müzakereleri yönetmekle görevliyken, gazze'deki saha savunma içgüdüsü ve hayatta kalmak için verilen zorlu günlük mücadeleyle hareket ediyor. hamas liderliği ile tünellerde bulunan kadroları arasında iletişimdeki zamansal ve lojistik boşluk, pozisyonlarda farklılaşmaya yol açabilir. bu, hareketin, giderek genişleyen bu boşluğu kapatmak için, gazze içindeki askeri kanatın güvendiği ve yabancı başkentler tarafından kabul edilen hayye gibi bir figüre duyduğu acil ihtiyacı açıklıyor. i̇srail güvenlik ajansı (şin bet), halil hayye'yi yahya sinvar'ın yaklaşımının bir uzantısı olarak tanımlıyor / fotoğraf: afp kadrolar krizi halil hayye önderliğindeki hamas, sessiz ama son derece tehlikeli bir krizden muzdarip; "orta örgütsel kadroyu" kaybetmek. bu kadro, yabancı başkentlerde ikamet eden siyasi liderliğin kararlarını kuşatma altındaki gazze şeridi sokaklarında uygulamaya geçiren hayati yapı ve aracıydı. acımasız savaş yıllarında, hamas, i̇srail'in yoğun saldırıları nedeniyle örgütsel yapısı içindeki bu kadronun önemli bir bölümünü kaybetti. hareket, işlevsel olarak iki kola ayrılan bu hayati öneme sahip kadrosunu yenileyemedi. askeri ve güvenlik kolu, yerel tabur komutanlarını, saha komutanlarını, tünellerin yapımından ve donatımından sorumlu mühendisleri, şifreli kablolu ve kablosuz iletişim uzmanlarını içeriyor. sivil ve idari kolu, bakanlıklardaki müdürleri, mahalleleri ve kampları yöneten idari yöneticileri ve cephe gerisinin çöküşünü önlemek için gizlice maaş ve yardım dağıtımından sorumlu mali personeli içeriyor. askeri araştırmacı profesör mümin şahin, orta kadronun sistematik bir şekilde hedef alınmasının hareketin yapısına indirilen ölümcül darbeyi temsil ettiğini düşünüyor ve şunu belirtiyor: bu kadrolar, i̇srail'in istihbarat çalışmalarını bu özel grubu hedef almaya yoğunlaştırması nedeniyle, savaş yılları boyunca sistematik bir yıpratma ve ortadan kaldırma sürecine maruz kaldılar. bu durum, hareketin örgütsel omurgasında eşi benzeri görülmemiş bir aşınmaya yol açtı. bu eksiklik, halil hayye'yi bugün karmaşık bir idari ikilemle karşı karşıya bırakıyor; zira hareketin yurtdışındaki liderliği tarafından alınan siyasi kararlar neredeyse felç olmuş durumda ve sahada uygulanması zor. şahin şöyle devam ediyor: askeri doktrinde, hiyerarşinin tepesine geçecek stratejik alternatifler hazır olduğu için bir generalin veya başkomutanın kaybını saatler içinde telafi edebilirsiniz. ancak ölümcül ikilem, 15 yıl boyunca mahallesini karış karış tanıyan, silah depolarının yerlerini bilen ve genç, bireysel savaşçıların güvenini kazanmış astsubayı veya saha tabur komutanını kaybetmektir. hamas bugün komuta ve kontrol ağında yaşanan kopukluktan muzdarip ve halil hayye arabulucularla bir anlaşma imzalayabilir, ancak korkutucu olan asıl zorluk, ara kadroların yokluğu ve sahadaki grupların birbirinden izole bir şekilde dağılmış olduğu göz önüne alındığında, parçalanmış gazze şeridi içinde emirlerin kime ulaştırılacağı ve tam olarak kim tarafından uygulanacağı olmayı sürdürüyor. başkentlerdeki siyasilere karşı tünel kanadı halil hayye'nin seçilmesi, son derece hassas ve önemli bir konuya kapı açıyor, o da siyasi ve askeri kanatlar arasındaki stratejik ilişkinin doğası. on yıllardır hamas, yetkilerin örtüştüğü ve rollerin dağıtıldığı karmaşık bir kurumsal yapıyla karakterize ediliyordu, ancak 2023’teki tufan operasyonu bu ilişkiyi tamamen değiştirdi. yahya, muhammed sinvar ve muhammed dayf liderliğindeki askeri kanat, sahada tam kontrol kurarak, hareketin kritik karar alma süreçlerinde yurtdışındaki siyasi liderliği devre dışı bıraktı. ancak bu isimlerin yokluğuyla birlikte, halil hayye şimdi karmaşık bir idari ikilemle karşı karşıya, o da örgütsel bölünmeye yol açmadan, silahlı kanat üzerindeki siyasi büronun otoritesini yeniden tesis etmek. güvenlik araştırmacısı muntasır el-havacri, sahadaki savaşçıların siyasetçilerden tamamen farklı bir bilinçle hareket ettiğine düşünüyor ve şöyle diyor: siperlerdeki savaşçılar durumu diplomatik kanallar aracılığıyla görmüyor; kurşunlar ve patlayıcılardan oluşan bir gerçeklikle yaşıyorlar. sinvar ve dayf'ın yokluğu bir boşluk yarattı, ancak kassam tugayları'nın bir savaş gücü olarak sonunu getirmedi. "şu anki saha liderliği, uzun bir savaşın ateşinde şekillenmiş bir gölge liderliktir. yurtdışında alınan herhangi bir siyasi karara karşı son derece hassas ve temkinli; zira bu kararlar, savaşçılar açısından sahada yapılan muazzam insani fedakarlıklara bir ihanet gibi görünebilir" değerlendirmesinde bulunuyor. havacri şöyle devam ediyor: halil hayye, siyasi ve askeri kanatlar arasında yaşanacak herhangi bir ayrılık veya bölünmenin tehlikesinin farkında. bu nedenle, öncelikle savaşçıların sürekli finansmanını ve silahlandırılmasını sağlamak için i̇ran kanalı ile yakın iletişime, ikinci olarak da savaşı idare etmek için kassam tugaylarının saha komutanlarına tam lojistik ve taktik yetki devretmeye, aynı zamanda büyük müzakereler ve rehineler dosyalarını genel stratejik kozlar olarak elinde tutmaya dayalı akıllı bir strateji izliyor. havacri, hayye'nin nihayetinde kassam tugaylarını, geçici bir taktiksel siyasi geri çekilmenin, gazze'yi rahatlatmak ve yardımların girişine izin vermek için acil uluslararası veya bölgesel çözümlerin kabul edilmesinin, dökülen kanı durdurmanın, örgütün kalan askeri gücünün yok edilmesini önlemenin, böylece kassam tugaylarının çekirdeğinden geri kalanları gelecek için korumanın tek garantisi ve yolu olduğuna ikna etmeye çalıştığını açıklıyor. shape created with sketch. fotoğraflarla dünyadan haberler hepsini göster 30 fotoğraflarla dünyadan haberler 1/30 28 ocak 2026 - fransız alpleri'ndeki lüks kayak merkezi courchevel'deki 5 yıldızlı grandes alpes otelinde dün akşam çıkan yangına itfaiyeciler müdahale ediyor. ünlü kayak merkezindeki otelden dün gece 90'dan fazla kişi tahliye edildi. ayrıca yetkililer, yaklaşık 200 konuğu bulunan yakındaki hotel le lana'nın da risk nedeniyle tahliye edildiğini söyledi. kimsenin yaralanmadığı ve yangının diğer binalara sıçramasının engellendiği bildirildi. jandarma yangının nedenini araştırıyor. i̇sviçre'nin crans-montana kasabasındaki bir barda yılbaşı gecesi çıkan yangında 40 kişinin hayatını kaybetmesi ve 100'den fazla kişinin yaralanmasının ardından bölgedeki güvenlik önlemleri mercek altında. (alex martin / afp) 2/30 27 ocak 2026 - bir protestocu, seul'deki abd büyükelçiliği önünde trump'ın güney kore'ye yönelik gümrük vergilerini artırma planlarını kınayan bir miting sırasında abd başkanı donald trump'ın maskesini takıyor. abd başkanı donald trump 26 ocak'ta yaptığı açıklamada, aralarında otomobil, kereste ve ilaçların da bulunduğu güney kore mallarına uygulanan gümrük vergilerini artıracağını belirterek, ülkeyi washington'la daha önce imzalanan ticaret anlaşmasına uymamakla suçladı. ticaret anlaşmalarının abd için çok önemli olduğunu vurgulayan trump, bu anlaşmaların her birinde üzerinde mutabık kalınan işlem doğrultusunda gümrük vergilerini düşürmek için hızlı bir şekilde harekete geçtiklerini belirtti. güney kore devlet başkanlığı ofisi’nden yapılan açıklamada, abd’nin konuyla ilgili resmi bir bildirimde bulunmadığı belirtilerek, "şu ana kadar, abd yönetiminden tarafımıza konuyla ilgili resmi bir bildirim veya detaylarla ilgili bir açıklama yapılmamıştır" dendi. (jung yeon-je/afp) 3/30 26 ocak 2026 - ukrayna silahlı kuvvetleri 65. mekanize tugayı basın servisi tarafından yayımlanan bu fotoğraf, rusya'nın ukrayna'yı işgali sırasında zaporijya bölgesinde açıklanmayan bir yerde insansız bir kara aracına yerleştirilmiş m2 browning 50 kalibrelik makineli tüfeği test eden askerleri gösteriyor. 4. yılını doldurmak üzere olan savaşta barış görüşmeleri abd başkanı donald trump'ın baskısıyla hızlanmış gibi görünüyor. ukrayna lideri volodimir zelenski, trump'la görüşmelerinde "onurlu barış" vurgusu yapsa da abd’nin askeri yardımları kesme tehdidi kiev üzerinde büyük bir baskı oluşturuyor. zelenski, toprak tavizi verilerek sağlanan bir barışın putin’e zaman kazandıracağını ve bunun bir "barış değil, teslimiyet" olacağını savunuyor. putin tarafıysa müzakerelere açık olduğunu belirtse de, ukrayna'nın nato üyeliğinden tamamen vazgeçmesini ve yaptırımların kaldırılmasını şart koşuyor. (andriy andriyenko/ukrayna silahlı kuvvetleri 65. mekanize tugayı/afp) 4/30 25 ocak 2026 - abd'nin missouri eyaletinin columbia kentindeki bir yerleşim bölgesi, karın altında böyle göründü. büyük bir kış fırtınası 24 ocak'ta new mexico'dan kuzey carolina'ya kadar kar ve yağmur yağdırarak ilerledi. onlarca milyon amerikalıyı elektrik kesintileri, ulaşım kaosu ve kemik dondurucu soğukla karşı karşıya bıraktı. kimi yerlerde 30 santimetreye yakın kar beklenirken 10 binden fazla uçuş iptal edildi. new york'ta farklı adreslerde evsiz olduğu düşünülen 3 kişinin cansız bedenine ulaşıldı. abd başkanı trump ise "küresel ısınmaya ne oldu?" diye paylaşım yaptı. 350 milyon nüfuslu abd'de 200 milyon kişinin bu soğuk hava dalgasından etkilenmesi bekleniyor. yetkililer yoğun kar yağışlarına karşı önlem almaya çalışırken 16 eyalet ve başkent washington d.c acil durum ilan etti. (austin johnson/afp) 5/30 24 ocak 2026 - avustralya açık'ta yarışan i̇talyan lorenzo musetti, üçüncü tur maçında çek tomas machac'a karşı oynuyor. i̇talyan tenisçi rakibini 5-7, 6-4, 6-2, 5-7 ve 6-2'lik setlerle 3-2 yenerek 4. tura yükseldi. musetti'nin yanı sıra jannik sinner ve luciano darderi'nin de 4. tur biletini kazanmasıyla turnuva tarihinde ilk kez üç i̇talyan erkek tenisçi bu aşamaya ulaşmış oldu. tek erkeklerde son iki yılın şampiyonu sinner, pazartesi günü 4. turda darderi'yle karşı karşıya gelecek. avustralya'nın melbourne kentinde düzenlenen ve 18 ocak'ta başlayan turnuva, 1 şubat'ta sona erecek. (edgar su / reuters) 6/30 23 ocak 2026 - grönland'ın başkenti nuuk'taki havalimanına inen danimarka başbakanı mette frederiksen (ortada), grönland başbakanı jens-frederik nielsen'la (solda) kucaklaşıyor. abd başkanı donald trump'ın grönland'ı ele geçirme tehditlerinden geri adım atmasının ardından frederiksen ve nielsen görüşmeler yapacak. i̇sviçre'nin davos kentinde düzenlenen 2026 dünya ekonomik forumu'nda trump, nato genel sekreteri mark rutte'yle görüşmeleri sonucu grönland ve arktika'yı kapsayan bir anlaşmanın çerçevesinin oluşturulduğunu söylemişti. (jonathan nackstrand / afp) 7/30 21 ocak 2026 - abd başkanı donald trump, davos'ta düzenlenen dünya ekonomik forumu'nda merakla beklenen konuşmasını yaptı. özellikle son zamanlarda gündeme oturan grönland'ı satın alma konusunda söylenecekleri beklenen trump, konuşmasında avrupa'nın son 10 yıldır doğru yolda olmadığını öne sürdü. avrupa'ya "biz olmasaydık almanca ve japonca konuşurdunuz" diye seslenen abd başkanı, grönland'ı sadece kendilerinin koruyabileceklerini söyleyip satın alma görüşmelerinin derhal başlamasını talep etti. (markus schreiber/ap) 8/30 20 ocak 2026 - fransa devlet başkanı emmanuel macron, davos'ta düzenlenen dünya ekonomik forumu'nda. bu yıl "diyalog ruhu" temasıyla gerçekleştirilen zirveye, uluslararası sivil toplum kuruluşları ve çok sayıda akademisyenin yanı sıra küresel iş dünyasının önde gelen temsilcileri de katılıyor. jeopolitik ve jeoekonomik risklerin arttığı bu dönemde, katılımcılar küresel ekonomi, teknolojik dönüşüm, yapay zeka ve sürdürülebilirlik gibi zorlu konuları tartışacak. abd başkanı trump'ın zirve kapsamındaki konuşmasını 21 ocak'ta öğleden sonra yapması planlanırken trump'a dışişleri bakanı marco rubio, hazine bakanı scott bessent ve ticaret temsilcisi jamieson greer'ın eşlik etmesi bekleniyor. (fabrice coffrini/afp) 9/30 19 ocak 2026 - i̇spanya'nın güneyindeki endülüs bölgesinin kurtuba kenti yakınlarında iki hızlı trenin karıştığı kazada hayatını kaybedenlerin sayısının 39'a yükseldiği bildirildi. i̇spanya demir yolu ulaşım şirketi renfe, kaza sebebiyle endülüs istikametindeki 200'den fazla seferin iptal edildiğini duyurdu. ulaştırma bakanı oscar puente, malaga-madrid seferini yapan hızlı trenin raydan çıktığı kazayla ilgili, "son derece tuhaf bir kaza" değerlendirmesinde bulundu. puente, trenin yeni olduğunu, rayların yenilendiğini ve kazanın düz hat üzerinde meydana geldiğini söyledi. başbakan pedro sanchez, kaza nedeniyle bugünkü tüm programlarını iptal etti. sanchez'in gün içinde kaza bölgesine giderek yetkililerle görüşeceği bildirildi (afp) 10/30 18 ocak 2026 - danimarkalı askerler grönland'ın nuuk kentindeki limanda karaya çıkıyor. danimarka savunma bakanlığı, 2026'da grönland ve çevresinde bir dizi nato müttefikiyle birlikte tatbikat faaliyetleriyle varlığını arttırmaya devam edeceğini açıkladı. yapılan açıklamaya göre bu faaliyetler grönland makamları ve grönland hükümeti naalakkersuisut'la işbirliği içinde gerçekleştirilecek. abd başkanı donald trump'ın, ülkesinin "ulusal güvenlik amacıyla grönland'a ihtiyacının olduğu" söylemini sürdürmesi, danimarka krallığı'na bağlı özerk bölge grönland'ı gündemde tutmaya devam ediyor. abd'nin grönland konusunda danimarka'ya destek veren 8 avrupa ülkesi için ek gümrük vergisi uygulama kararı almasının arktik'teki güvenlik durumunu daha da endişeli hale getirdiği belirtiliyor. (mads claus rasmussen/afp) 11/30 17 ocak 2026 - i̇spanya'nın başkenti madrid'de düzenlenen "off february" etkinliğinde zombi kılığına girmiş bir kişi telefonunu kullanıyor. fransa, i̇spanya, birleşik krallık ve abd'de başlatılan off hareketi, zaman ve dikkati geri kazanmak için şubatın 28 günü boyunca sosyal medya uygulamalarını telefondan silmeyi öneriyor. i̇lk etkinliğini bugün düzenleyen hareket, sosyal medya platformlarıyla daha sağlıkl, bağımlılık içermeyen bir ilişki kurulmasını amaçlıyor. hareketin kurucusu olan sosyolog diego hidalgo "bu dijital zombiler, toplum olarak hepimizi temsil ediyor" diyor. (oscar del pozo / afp) 12/30 16 ocak 2026 - güney kore'nin başkenti seul'ün gecekondu mahallesi guryong'da çıkan yangın sonucu dumanlar yükseliyor. gangnam semtindeki mahallede erken saatlerde çıkan büyük yangın 8 saat süren çalışmaların ardından söndürüldü. yangında hayatını kaybeden olmadığı ancak bölgede yaşayan 258 kişinin tahliye edildiği bildirildi. yetkililer, yangının nedenini ve yol açtığı hasarın boyutunun araştırılacağını duyurdu. genellikle seul'ün son büyük gecekondu mahallesi diye tanımlanan guryong'da birçok kişi yeniden yapılanma nedeniyle bölgeden taşındı ancak gangnam şehir planlama departmanı'na göre hâlâ yaklaşık 336 hane var. (yonhap / afp) 13/30 15 ocak 2026 - i̇ran'ın başkenti tahran'ın sadeghieh meydanı'nda bir adam, yanına fotoğrafta görünmeyen, üzerinde, "bu, tahran'ın yeni otobüslerinden biriydi ve parası halkın vergileriyle ödendi" yazan bir tabela yerleştirilen otobüs enkazında. i̇ran'da başlangıçta ekonomik sıkıntıların yol açtığı protesto hareketi, 1979'da iktidara gelmesinden bu yana dini liderliğe yönelik en büyük meydan okumalardan birine dönüştü. i̇nternetin büyük ölçüde kesildiği ülkede, sınırlı iletişim kanallarından gelen bilgiler, güvenlik güçlerinin sert müdahalesiyle can kaybının hızla arttığını ortaya koyuyor.abd merkezli i̇nsan hakları aktivistleri haber ajansı’na (hrana) göre, protestolarda en az 2 bin 571 kişi öldü, 18 binden fazla kişi gözaltına alındı. bbc’nin abd’deki yayın ortağı cbs ise i̇ran içinden ve dışından kaynaklara atıfta bulunarak, protestolarda öldürülenlerin sayısının yaklaşık 12 bin olduğunu ve rakamın 20 bine ulaşabileceğini açıkladı. (atta kenare/afp) 14/30 14 ocak 2026 - kurtarma çalışanları tayland'ın nakhon ratchasima eyaletinde inşaat vincinin çökmesi sonucu raydan çıkan trenin vagonunun kaldırılmasını izliyor. yetkililer, tayland'da çin destekli bir hızlı tren projesindeki bir vincin bir yolcu treninin üzerine çökerek raydan çıkmasına neden olduğunu, 32 kişinin öldüğünü ve 64 kişinin de yaralandığını söyledi. (lillian suwanrumpha/afp) 15/30 13 ocak 2026 - eğlence severler, makedonya'nın güneybatısındaki vevcani köyünde düzenlenen karnaval alayına katıldı. yaklaşık 1400 yıllık bir geçmişe sahip olan karnaval, her yıl jülyen takvimine göre yeni yıl'ın başlangıcı olan ve makedon ortodoks kilisesi tarafından da kutlanan aziz basil bayramı arifesinde düzenleniyor. karnaval kapsamında kullanılan maskeler, 2025 yılında kuzey makedonya’da ve dünyada yaşanan politik, sosyal ve kültürel gelişmeleri hiciv yoluyla yansıtıyor. büyük bir gizlilik içinde hazırlanan bu maskeler, yalnızca bir kez kullanılıyor ve sonraki yıllara aktarılmıyor. karnavalın son gününde maskelerin yakılmasıysa kötülüklerin geride bırakılması ve toplumsal arınmanın simgesi olarak yorumlanıyor. bu ritüel, vevcani karnavalı’nı yaşayan kültürel miras örneklerinden biri haline getiriyor. (robert atanasovski/afp) 16/30 12 ocak 2026 - halk arasında bobi wine diye bilinen uganda muhalefet lideri ve ulusal birlik platformu (nup) başkan adayı robert kyagulanyi ssentamu'nun bir destekçisi, kampala'da partinin 2026 genel seçimi öncesindeki son mitingi sırasında yüzünü abd bayrağıyla kapatırken sıkılı yumruğunu kaldırıyor. liderliğini yaptığı bir gerilla hareketinin tanzanya'dan da destek alarak başarılı olmasıyla 1986'dan beri uganda'yı yöneten 81 yaşındaki yoweri museveni, cumhurbaşkanlığına bir dönem daha devam etmek istiyor. perşembe düzenlenecek seçimlerde museveni'nin bir kez daha kazanması bekleniyor. uzun iktidarı boyunca göreceli bir istikrar, ekonomik büyüme, eğitimde gelişme ve hiv oranlarında düşüş görülse de muhalefet onu demokrasi karşıtlığıyla suçluyor. (luis tato/afp) 17/30 11 ocak 2026 - fransa'nın başkenti paris'te, i̇ran i̇slam cumhuriyeti'ni kınayan kitlesel gösterileri desteklemek amacıyla eylem düzenlendi. i̇ran'da i̇slam cumhuriyetine karşı üç yıldan uzun süredir düzenlenen en büyük eylemde en az 192 protestocu öldürülürken, yetkililerin gösterileri bastırmak için "katliam" yaptığına dair uyarılar da artıyor. başlangıçta hayat pahalılığına duyulan öfkeyle başlayan protestolar, 1979 devriminden bu yana i̇ran'da yürürlükte olan teokratik sisteme karşı bir harekete dönüştü ve iki haftadır sürüyor. i̇ran cumhurbaşkanı mesud pezeşkiyan, göstericilerin itirazlarını görmezden gelmediklerini, sorunları çözmek için çaba gösterdiklerini söyledi. tahran yönetimi aynı zamanda ülke genelinde internet ve telekomünikasyon kesintisi uyguluyor. (kiran ridley/afp) 18/30 10 ocak 2026 - suriye hükümeti güvenlik güçleri, halep'in şeyh maksud mahallesindeki bir sokakta nöbet tutuyor. bölgedeki çatışmalar günlerdir devam ederken suriye ordusu, mahallede ypg/sdg’ye yönelik yürüttüğü operasyonun tamamlandığını bugün açıkladı. açıklamada sivil halka evlerinde kalma çağrısı yapılarak "çünkü sdg ve pkk terör örgütü unsurları (halkın) arasında saklanmaktadır" dendi. bugün ayrıca sdg tarafından fırlatıldığı düşünülen drone, vali binasını vurdu. saldırıda hayatını kaybeden veya yaralanan olup olmadığına dair henüz bir açıklama yapılmadı. (bakr alkasem / afp) 19/30 9 ocak 2026 - i̇srail ordusunun yerinden edilmiş ailelerin yaşadığı çadır kampını bombalamasının ardından gazze'deki el şati mülteci kampı'ndaki iki filistinli giysi topluyor. ekimde hamas'la ateşkes yapmasına rağmen i̇srail, filistin'e yönelik saldırılarını sürdürüyor. gazze'deki sivil savunma teşkilatı dünkü hava saldırılarında 5'i çocuk en az 13 kişinin öldürüldüğünü duyurdu. i̇srail ise bugünkü açıklamasında "başarısız bir füze" fırlatmasına karşılık olarak "gazze şeridi'nin güney ve kuzeyindeki hamas teröristlerini ve terör altyapısını tam isabetle vurduğunu" savundu. ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana i̇srail'in düzenlenlediği saldırılarda 439 kişinin öldüğü, 1223 kişinin yaralandığı aktarılıyor. (omar al-qattaa/ afp) 20/30 8 ocak 2026 - fransa’da çiftçiler, avrupa birliği’nin güney amerika ülkeleriyle imzalamayı planladığı kapsamlı serbest ticaret anlaşmasını protesto etmek için sabaha karşı paris’e giden yolları ve kentin simge noktalarını trafiğe kapattı. eylemler, mercosur anlaşmasının yanı sıra hükümetin tarım politikalarına yönelik tepkileri de içeriyor. farklı çiftçi sendikalarının çağrısıyla düzenlenen protestolarda, planlanan anlaşmanın mercosur ülkelerinden ab pazarına ucuz gıda girişini artıracağı ve avrupalı üreticileri zor durumda bırakacağı savunuldu. çiftçiler ayrıca hükümetin sığır hastalığıyla mücadelede izlediği politikaya da tepki gösterdi. koordinasyon rurale sendikasının üst düzey yöneticilerinden stephane pelletier, yaptığı açıklamada, "öfkeyle umutsuzluk arasındayız. terk edilmişlik hissi yaşıyoruz; mercosur bunun en somut örneği" dedi. çiftçiler, polis kontrol noktalarını aşarak kente girdi. polis, çatışmadan kaçınarak göstericileri çevreledi. (gonzalo fuentes/reuters) 21/30 7 ocak 2026 - arjantin'in patagonya bölgesindeki şiddetli orman yangınları kontrol altına alınamadı. 700'den fazla yerli ve turist bölgeden tahliye edildi. arjantin'in patagonya bölgesinde pazartesi gününden bu yana etkisini artıran yangınlar, özellikle chubut eyaletine bağlı el hoyo kasabası ile puerto patriada çevresini etkiledi. alevler çok sayıda evi ve işletmeyi küle çevirdi. yangının yüksek sıcaklık, şiddetli rüzgar ve uzun süredir devam eden kuraklık nedeniyle hızla yayıldığı bildirildi. el hoyo belediye başkanı césar salamín, yangının gece boyunca da etkisini sürdürdüğünü belirterek "bize hiç nefes aldırmadı. gece boyu sıcaklık düşmedi, rüzgar dinmedi. ancak sabaha karşı biraz duruldu. aynı anda pek çok cephede mücadele verdik. elimizdeki kaynaklar yetersiz kaldı" dedi. (maxi jonas/reuters) 22/30 6 ocak 2026 - endonezya ulusal arama ve kurtarma ajansı (basarnas) tarafından yayımlanan bu fotoğrafta, endonezya'nın kuzey sulawesi eyaletinin sitaro bölgesini vuran ani sellerin ardından kurtarma ekipleri ve köylüler mağdurları ararken görülüyor. ani sellerde en az 14 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. yetkililer, kayıp kişilerin aranmasına devam edildiğini açıkladı. yerel kurtarma ajansının sözcüsü nuriadin gumeleng, pazartesi sabahı erken saatlerde yağan şiddetli yağmurun, siau tagulandang biaro bölgesinde bulunan siau adasında ani sellere neden olduğunu söyledi. ülke afet hafifletme ajansı sözcüsü abdul muhari yaptığı açıklamada, ani sellerin ardından en az 444 kişinin yerel okullara ve kiliselere tahliye edildiğini belirtti. (basarnas/ap) 23/30 5 ocak 2025 - toyosu balık pazarındaki yeni yıl müzayedesinin ardından, tokyo'daki "sushizanmai" suşi restoranında bir çalışan, 243 kilogramlık bir mavi yüzgeçli ton balığının başını kaldırıyor. japon bir suşi girişimcisi, tokyo'nun ana balık pazarında düzenlenen yıllık prestijli yeni yıl müzayedesinde, dev bir mavi yüzgeçli ton balığı için 3,2 milyon dolar ödeyerek, önceki tüm zamanların en yüksek fiyat rekorunu kırdı. suşi ve sashimiye olan yoğun talep nedeniyle pasifik mavi yüzgeçli ton balığı geçmişte iklim değişikliği ve aşırı avlanma yüzünden tehdit altındaki türler arasında yer almıştı. ancak son yıllarda uygulanan koruma önlemleri sayesinde stokların toparlanma sürecine girdiği belirtiliyor. (yuichi yamazaki/afp) 24/30 4 ocak 2026 - abd'li kayakçı nina o'brien, fis alp disiplini dünya kupası'nın slovenya'da düzenlenen ayağında kadınlar slalom kategorisinde yarışırken. geçen yıl ekimde 60. kez başlayan dünya kupası, bu yıl martta sona erecek. alp disiplini dahil fis bünyesinde düzenlenen diğer kış sporları eurosport kanallarından izlenebiliyor. (jure makovec/afp) 25/30 3 ocak 2026 - venezuela'nın başkenti karakas'ta patlama sesleri ve uçakların gürültüsünü duyan halk sokakta koşuyor. abd başkanı donald trump aylardır süren tehditlerin ardından bugün erken saatlerde venezuela'nın çeşitli yerlerine saldırı başlattı. yerel saatle gece 2 sularında başlayan saldırıların ardından ülkede ohal ilan edildi. sonraki saatlerde trump, venezuela devlet başkanı nicolas maduro ve eşininin yakalanarak ülkeden çıkarıldığını duyurdu. trump, güney amerika ülkesini uyuşturucu nedeniyle hedef aldığını savunurken, maduro asıl hedefin petrol rezervleri olduğunu söylüyor. (matias delacroix/ap) 26/30 2 ocak 2026 - angelina jolie, mısır'ın refah sınır kapısı'nda kızılay çalışanlarıyla konuşuyor. amerikalı oyuncu ve eski bm özel elçisi jolie, mısır'a nakledilen yaralı filistinlilerin durumunu görmek ve harap olmuş bölgeye yapılan yardım teslimatlarını incelemek üzere bu ziyareti gerçekleştirdi. ünlü oyuncu, sınır hattındaki temaslarının yanı sıra el-ariş genel hastanesi'ne giderek tıbbi hizmetleri inceledi. ziyaret sırasında sağlık personelinin hasta kabul süreçleri ve tedavi çalışmaları hakkında da bilgi aldı. jolie, "çalışanlara ve gönüllülere gösterdikleri çaba ve emekleri için teşekkür ederek" bölgeden ayrıldı. (mohamed arafat/ap) 27/30 1 ocak 2026 - i̇sviçre'nin crans-montana kayak merkezindeki patlamanın ardından kurtarma ekipleri çalışıyor. ülkenin kuzeyindeki kayak merkezinde le constellation adlı barda yeni yılın ilk saatlerinde çıkan yangında onlarca kişinin hayatını kaybettiği, yaklaşık 100 kişininse yaralandığı bildirildi. reuters'a göre i̇talya dışişleri bakanlığı, i̇sviçre polisinden alınan bilgilere göre yaklaşık 40 kişinin öldüğünü söylese de i̇sviçreli yetkililer net bir rakam vermedi. başlangıçta patlama olarak bildirilen yangının nedeni belirsizliğini koruyor ancak yetkililer, bunun bir saldırıdan ziyade kaza gibi göründüğünü belirtiyor. bfm tv'ye konuşan iki tanık yangının, üzerinde maytap olan şampanya şişelerinin ahşap tavana çok yakın taşınması sonucu başladığını söyledi. (maxime schmid / afp) 28/30 31 aralık 2025 - sidney'de yılbaşı kutlamalarında sidney liman köprüsü ve sydney opera binası üzerinde gece yarısı gökyüzünü havai fişekler aydınlattı. avustralya tsi̇ 16.00 itibarıyla yeni yıla merhaba dedi. dünyada yılbaşı ilk olarak samoa ile kiribati'ye bağlı kiritimati adası'nda kutlandı. avustralya'nın ardından sırasıyla japonya, tayvan, çin ve rusya yeni yıla girecek ülkeler arasında yer alıyor. (saeed khan/afp) 29/30 30 aralık 2025 - peru'nun cusco bölgesindeki pampacahua'da, 30 aralık 2025 tarihinde, machu picchu ile ollantaytambo'yu birbirine bağlayan güzergahta iki tren kafa kafaya çarpıştı. yetkililer, peru'nun güneydoğusundaki machu picchu'ya giden güzergahta iki turist treni arasında meydana gelen çarpışmada en az bir kişinin öldüğünü ve 40 kişinin yaralandığını bildirdi. yaralılardan yaklaşık 20’sinin durumunun ciddi olduğunu belirtti. yaralananlar arasında yabancı turistlerin de bulunduğu aktarıldı. peru polisi, ağırlıklı olarak turistleri taşıyan trenler arasındaki çarpışmaya ilişkin soruşturma başlattı. (carolina paucar/afp) 30/30 29 aralık 2025 - gazze şeridi'nin merkezindeki bureyc mülteci kampında yerinden edilmiş bir filistinli kız çocuk. i̇srail ordusu, bureyc'in doğu bölgelerine hava saldırısı gerçekleştirdi. refah kentinin doğu bölgeleri topçu atışlarıyla vurulurken, gazze kentinin doğusu da hedef alındı. gazze şeridi'nde 10 ekim'de yürürlüğe giren ateşkes anlaşmasını hemen her gün ihlal eden i̇srail ordusu, filistinlilere yönelik saldırılarına devam ediyor. gazze'deki hükümetin verilerine göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana düzenlenen saldırılarda, 418 sivil yaşamını yitirdi 1141 kişi yaralandı. gazze sivil savunma müdürlüğü sözcüsü mahmud basal, yaptığı yazılı açıklamada, i̇srail'in gazze şeridi'ne yönelik saldırıları sonucu evlerini kaybeden filistinlilerin zorlu kış şartlarına dikkati çekti. bölgedeki dondurucu hava dalgası nedeniyle gazze şeridi'nde bu ay 25 filistinlinin hayatını kaybettiğini aktaran basal, bunlar arasında 6 çocuğun olduğunu belirtti. (eyad bala/afp) silahların geleceği hamas lideri hayye, yeniden inşa için ön koşul olarak filistinli örgütlerin silahsızlandırılmasını şart koşan yoğun uluslararası ve bölgesel baskıyla karşı karşıya. bu zorlukla ilgili olarak, hamas liderlerinden basem naim, "silahlar siyasi pazarlığa konu değildir. i̇şgalin sona ermesi için herhangi bir uluslararası umut olmadığı durumlarda halkımızı korumanın tek garantisidir. hamas'ın hayali bir yeniden inşa karşılığında silahlarını teslim edeceğini düşünen herkes yanılıyor" dedi. hayye liderliğinde hamas, gazze'yi yönetmeye geri dönemeyebileceğinin farkında. bu nedenle, hayye ulusal birlik hükümeti veya filistinli bir teknokrat yönetimi seçeneklerini kabul etmeye meyilli. i̇slami hareketler konusunda uzman bir araştırmacı olan hasan haniyye, "hayye pragmatik siyasetin ustasıdır. uluslararası toplumun açıkça hamas’ın yönettiği bir gazze şeridi ile iletişim kurmayacağını biliyor. bu nedenle planı, hamas'ın yeraltında ve perde arkasında güvenlik ve askeri etkisini korurken, sınır kapılarını ve yeniden inşayı yönetecek teknokrat bir sivil yönetimi kabul etmeye dayanıyor" dedi. bölgesel ilişkiler halil hayye, bir bölgesel ittifaklar ağı devraldı. kendisinin direniş ekseni ile iyi ilişkileri bulunuyor. i̇ran ile bağları güçlendirmenin kilit mimarlarından biri sayılıyor. daha önceki açıklamalarında, "tahran ile ilişkimiz taktiksel değil; derin bir stratejik ittifaktır" demişti. bölgesel ilişkiler araştırmacısı amer el-suleyme, "hayye'nin seçilmesi, hareketin tahran'daki müttefiklerine doğrudan bir güvence niteliğindedir. i̇ran, hareket içinde bölgesel anlaşmalar karşılığında batı'ya radikal siyasi tavizler vermeye meyilli bir kanadın yükselmesinden korkuyordu. hayye'nin seçilmesi, siyasi eylem ile i̇ran'ın askeri desteği arasındaki eşleştirmenin devam edeceğini teyit ediyor" diyor. hayye, arap desteğinden vazgeçemeyeceğinin de farkında. bu bağlamda, hamas'ın uluslararası ilişkilerden sorumlu yetkilisi musa ebu marzuk, "hareket, filistin davasının arap ve i̇slami derinliğine zarar veren herhangi bir bölgesel eksenin parçası olmamaya önem veriyor. mısır ile ilişkimiz ulusal güvenlik ve ortak tarihe dayanıyor, katar'ın hareketin liderliğine ev sahipliği yapma ve müzakereleri kolaylaştırma rolü, halkımızın çektiği acıları hafifletmede takdire şayan ve çok önemli. hayye, bu dengeleri çatışma olmadan yönetme esnekliğine sahip" diyor. i̇srail bununla nasıl başa çıkacak? gerçekte, halil hayye'nin yükselişi i̇srail güvenlik ve istihbarat doktrininin merkezine yerleşti. adı tel aviv'in güvenlik aygıtı için yabancı değil; aksine, onlarca yıldır açık bir güvenlik dosyasını temsil ediyor ve sayısız suikast girişiminden sağ kurtuldu. i̇srail'in yeni lidere yönelik yaklaşımı iki yol arasında gidip geliyor; açıkça fiziki olarak onu tasfiye etme yolu ile zorunlu müzakere yolu. i̇srail genel güvenlik servisi (şin bet), halil hayye'yi özellikle stratejik askeri ilişkiler konusunda yahya sinvar’ın yaklaşımının bir uzantısı olarak tanımlıyor. i̇srail ordu sözcüsü ella wawiya, "hamas liderliği içinde isimler ve yüzler arasında ayrım yapmıyoruz. güvenlik değerlendirmemizde, halil hayye, gazze'deki silahsızlandırma projesinin en önde gelen ve sert muhaliflerinden biri. şeridi bu savaşa sürükleyen aynı ideolojiyi benimsiyor" dedi. i̇srail kaynakları, hayye’nin siyasi büro başkanı olarak seçilmesinin ona herhangi bir güvenlik dokunulmazlığı sağlamayacağını vurguluyor. i̇srailli askeri analisti amos harel, haaretz gazetesinde, tel aviv'in suikastlar söz konusu olduğunda siyasi ve askeri kanatlar arasındaki geleneksel ayrımları göz ardı ettiğini ifade etti. *bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve independent türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir. bu makale independent türkçe için independent arabia gazetesinden çevrilmiştir. independent arabia hamas halil el hayye dosya "o, kassam tugaylarını, dökülen kanı durdurmanın ve örgütün kalan askeri gücünün yok edilmesini önlemenin tek yolunun siyasi geri çekilme ve acil uluslararası veya bölgesel çözümleri kabul etmek olduğuna ikna etmeye çalışıyor" i̇zzeddin ebu ayşe çarşamba, temmuz 29, 2026 - 11:45 main image: <p>halil el-hayye, rakibi halid meşal'e karşı tek bir oyla kazandı / fotoğraf: afp</p> dünyadan sesler related nodes: savaş sonrası hamas'ta değişen liderlik dengeleri: meşal mi, hayya mı? hamas’ın baş müzakerecisi hayye: arazinin yapısındaki değişiklikler nedeniyle rehinelerin cesetlerini bulmakta zorluk çekiyoruz hamas adına halil el-hayye müzakereleri yönetmeye devam edecek label: dosya type: news seo title: hayye, bölünmeye yol açmadan silahlı mücadele yerine diplomasiye öncelik verme ikilemiyle karşı karşıya copyright independentturkish:.