1952 yılında Puerto Rico açıklarında düşen ve modern havacılık güvenlik kurallarının şekillenmesinde kritik rol oynayan Pan Am Clipper Endeavor uçağının enkazı, Atlantik Okyanusu’nun yaklaşık 610 metre derinliğinde bulundu. 74 yıl sonra gerçekleştirilen keşif, bugün ticari uçuşlarda zorunlu olan güvenlik anonsları ve acil durum bilgilendirmelerinin ortaya çıkmasına neden olan kazayı yeniden gündeme taşıdı.

Air/Sea Heritage Foundation öncülüğünde, Discovery Channel’ın Expedition Unknown programı ve çeşitli kuruluşların katkısıyla yürütülen araştırma kapsamında, Douglas DC-4 tipi uçağın kalıntılarına otonom sonar sistemiyle donatılmış su altı aracı sayesinde ulaşıldı.

Enkazın, Puerto Rico’nun kuzey açıklarında yaklaşık 610 metre derinlikte bulunduğu açıklandı.

11 Nisan 1952’de San Juan’daki Isla Grande Havalimanı’ndan New York’a gitmek üzere havalanan uçak, kalkıştan kısa süre sonra sağ taraftaki iki motorunu kaybetti. Pilotun denize acil iniş yapmak zorunda kaldığı kazada uçaktaki 64 yolcu ve 5 mürettebat ilk çarpışmadan sağ kurtuldu. Ancak hızla su alan uçağın üç dakikadan kısa sürede batması nedeniyle yalnızca 12 yolcu ve 5 mürettebat kurtarılabildi.

Pan Am Clipper Endeavor faciası havacılık güvenliğini değiştirdi

Soruşturmalarda, yolcuların can yelekleri ve can sallarına ulaşmakta zorlanmasının, uçuş öncesinde herhangi bir güvenlik bilgilendirmesi yapılmamasının, dil engellerinin ve organize bir tahliye prosedürünün bulunmamasının can kayıplarını artırdığı tespit edildi.

Kazanın ardından dönemin ABD Sivil Havacılık Kurulu deniz aşırı uçuşlarda yolcu güvenliğini artırmaya yönelik düzenlemeler önerdi. Bu öneriler doğrultusunda yolculara uçuş öncesinde acil çıkışların, can yeleklerinin ve can sallarının yerleri ile kullanım şeklinin anlatılması zorunlu hâle geldi. Günümüzde ticari uçuşların tamamında uygulanan güvenlik anonsları ve kabin ekibi gösterimleri de bu düzenlemelerin bir sonucu olarak standart hâline geldi.

Havacılık güvenliği uzmanı John Cox, kazanın daha iyi yüzdürme ekipmanlarının geliştirilmesi ve uçuş öncesi güvenlik bilgilendirmelerinin zorunlu hâle gelmesinde dönüm noktalarından biri olduğunu belirtti. Cox, bu olayın modern havacılık güvenliğinin gelişim sürecindeki önemli adımlardan biri olarak değerlendirildiğini ifade etti.

Enkazın yeri yıllar süren araştırmaların ardından belirlendi

Air/Sea Heritage Foundation Başkanı Russ Matthews, kazaya ilk olarak 2019 yılında Florida kıyılarına vuran bir bagaj etiketini incelemesi sırasında ilgi duymaya başladı. Matthews ve ekibi, Pan Am arşivleri, ABD Sahil Güvenliği kayıtları ile dönemin resmî soruşturma belgelerini yıllarca inceleyerek uçağın son anlarını yeniden oluşturdu.

Araştırmanın dönüm noktası ise Puerto Rico’da gerçekleştirilen kamu soruşturmasına ait belgelerin ortaya çıkarılması oldu. Kazaya tanıklık eden askeri pilotların hazırladığı harita sayesinde arama alanı önemli ölçüde daraltıldı. Tarihî kayıtlar ve dönemin hava durumu verileri kullanılarak yaklaşık 10 deniz mili karelik bir bölge belirlendi.

2024 yılında gerçekleştirilen ilk arama çalışması olumsuz hava koşulları nedeniyle yarıda kalırken, ekip gelişmiş sonar teknolojisiyle ikinci kez bölgeye döndü. Deep Sea Vision şirketinin desteğiyle kullanılan otonom su altı aracı, 2 Haziran’da ilk taramasında iki parçaya ayrılmış enkazı tespit etti.

Daha sonra gerçekleştirilen fotoğrafik incelemede gövde üzerindeki Pan Am logosu ve “Clipper Endeavor” yazısı okunabilir durumda görüntülendi. Böylece bulunan enkazın söz konusu uçağa ait olduğu kesin olarak doğrulandı.

Enkaz bulundu ancak çıkarılmayacak

Araştırma ekibi enkazın deniz dibinden çıkarılması veya bulunduğu yerde herhangi bir müdahalede bulunulmasının planlanmadığını açıkladı. Bölgenin kazada hayatını kaybedenler için bir anıt mezar niteliği taşıdığı belirtilirken, Air/Sea Heritage Foundation’ın Puerto Rico yönetimiyle birlikte alanın yasal olarak korunmasına yönelik çalışmalar yürüttüğü ve yaşamını yitirenler adına kalıcı bir anıt oluşturulmasını desteklediği aktarıldı.

Kazadan sağ kalan ve hâlen hayatta olduğu bilinen iki kişiye de keşif hakkında bilgi verildi. Bunlardan biri olay sırasında 20’li yaşlarında hemşire olan ve uçağın kapısının açılmasına yardımcı olan, bugün 102 yaşındaki kadın. Diğeri ise kazanın ardından deniz yüzeyinde bulunan ve kurtarma ekipleri tarafından hayata döndürülen bebek.

Keşif, diğer kayıp uçaklar için de umut olabilir

Araştırmacılar Clipper Endeavor’ın bulunmasının okyanuslarda kaybolan diğer uçakların bulunmasına yönelik çalışmalara da katkı sağlayabileceğini değerlendiriyor. Özellikle 12 yıl önce 239 kişiyle birlikte kaybolan ve Hint Okyanusu’nda yapılan çok sayıda aramaya rağmen hâlâ bulunamayan Malaysia Airlines MH370 sefer sayılı uçak için bu keşfin yeni umut oluşturabileceği ifade ediliyor.

Clipper Endeavor enkazının bulunma süreci Discovery Channel’da yayımlanan Expedition Unknown programının bu sonbaharda ekrana gelecek özel bölümünde ayrıntılı şekilde ele alınacak.

İlginizi Çekebilir: Hollywood’un Oscar Ödüllü Yıldızı Jared Leto Ağır Suçlamalarla Gündemde

Yeni bulgularla ilgili yorumlarınızı aşağıda veya Kayıp Rıhtım Forum’da paylaşabilir, daha fazlası için bizleri Google News ve WhatsApp üzerinden takip edebilirsiniz.

Bu yazı Her Uçuşta Dinlediğimiz O Anonsun Ardındaki Uçağın Enkazı 74 Yıl Sonra Bulundu ilk olarak şu sitede yayımlanmıştır: Kayıp Rıhtım. Yazının kaynağı bu sitedir.