Haber 7 yazarı İsmail Vefa Ak'ın yazısı için tıklayınız...

Geçtiğimiz günlerde Hicaz Demiryolu’nun yeniden gündeme geldiğini görünce aklıma eski ama bugün için son derece önemli bir soru geldi:

Biz Hicaz Demiryolu’nu gerçekten ne olarak hatırlıyoruz?

Çoğumuzun zihninde Hicaz Demiryolu, İstanbul’dan başlayıp Medine’ye uzanan, Osmanlı’nın son dönemini anlatan hüzünlü bir hatıra olarak durur.

Kimi zaman onu sadece hac yolu olarak hatırlarız.

Kimi zaman da eski fotoğraflarda, yıkılmış istasyonlarda ve yarım kalmış bir idealin izlerinde karşımıza çıkar.

Oysa Hicaz Demiryolu yalnızca bir hac yolu değildi.

Dini, siyasi ve askerî anlamı güçlüydü; fakat aynı zamanda ciddi bir iktisadi yönü de vardı.

Geçtiği bölgelerde ticareti canlandırması, mal ve insan hareketini kolaylaştırması ve bölge ekonomisine hareket kazandırması beklenen stratejik bir ulaşım hattıydı.

Bugün Kalkınma Yolu’nu, Orta Koridor’u, Zengezur Koridoru’nu nasıl konuşuyorsak; o günün dünyasında Hicaz Demiryolu da aynı ölçüde stratejik bir projeydi.

Bugün aslında Hicaz Demiryolu’na yeniden bakarken geçmişin nostaljisinden çok, Türkiye’nin geleceğine uzanan ticaret yollarını görmeliyiz.

Çünkü sınır ticaretinde, bölgesel ticarette ve lojistik merkez olma hedefinde Türkiye’nin önünde hâlâ yürünecek uzun bir yol var.

Ekonomiyi konuşurken çoğu zaman yüzümüzü Avrupa’ya dönüyoruz.

Elbette Avrupa Türkiye için çok önemli bir pazar.

Ancak haritaya biraz daha dikkatli baktığımızda, Türkiye’nin hemen çevresinde son derece büyük bir ekonomik havza bulunduğunu görüyoruz.

Irak, bugün de Türkiye’nin yakın coğrafyadaki en önemli ihracat pazarlarından biri olmayı sürdürüyor. 2025 yılında komşu ülkeler arasında en fazla ihracat yaptığımız ülke, yaklaşık 10,3 milyar dolarla Irak oldu.

Suriye’de uzun yıllar süren savaşın ardından yeniden yapılanma, altyapı, inşaat, gıda, tekstil, enerji ve lojistik alanlarında çok büyük bir ihtiyaç ortaya çıkmış durumda. Türkiye’nin Suriye’ye ihracatı 2025 yılında yaklaşık 2,6 milyar dolara ulaştı ve yıllık bazda en yüksek artışın görüldüğü komşu ülke Suriye oldu.

Şimdi sadece bu iki ülkeye nüfus açısından bakalım.

Irak yaklaşık 47 milyonluk bir nüfusa sahip.

Suriye’nin nüfusu ise 25 milyonun üzerinde.

Yani yalnızca Türkiye’nin güneyinde 70 milyondan fazla insanın yaşadığı, yeniden inşa edilmeyi, üretmeyi, tüketmeyi ve ticaret yapmayı bekleyen büyük bir pazar bulunuyor.

Kafkasya’da Türk dünyasıyla ekonomik bağlarımızı derinleştirecek Zengezur hattı var.

Türkiye’nin Balkan coğrafyasına ihracatı 2025 yılında yaklaşık 25,3 milyar dolara ulaştı. 2026’nın ilk yarısında da bu bölgeye ihracatımız 12,7 milyar doları aşarak güçlü seyrini sürdürdü.

Türkiye, etrafında yüz milyonlarca insanın yaşadığı çok büyük bir ekonomik havzanın merkezinde yer alıyor.

Bugün ekonomi ve dış politika gündemine baktığımızda birçok başlık karşımıza çıkıyor.

Bu başlıklar çoğu zaman gündemimize birbirinden kopuk gelişmeler gibi geliyor.

Oysa bunların hiçbiri birbirinden bağımsız değil.

Türkiye aynı anda enerji merkezi olmaya çalışıyor.

Aynı anda lojistik merkezi olma iddiasını güçlendiriyor.

Aynı anda İstanbul Finans Merkezi ile bölgesel finans üssü olmayı hedefliyor.

Aynı anda üretim kapasitesini artırmaya, ihracat pazarlarını çeşitlendirmeye ve yakın coğrafyada daha güçlü bir ekonomik varlık oluşturmaya çalışıyor.

Dolayısıyla Hicaz Demiryolu, Kalkınma Yolu, Orta Koridor veya Zengezur hattı Türkiye’nin yeni ekonomi hikâyesinin altyapısını oluşturuyor.

Sınır ticaretinin önemli bir kısmı karayolu, demiryolu, liman bağlantıları, sınır kapıları, gümrük altyapısı ve bölgesel istikrarla doğrudan ilişkilidir.

Yani dış ticaret sadece sanayicinin fabrikasında başlamaz.

Bu nedenle Türkiye’nin komşularıyla ticaretini artırması yalnızca ihracatçının konusu değildir.

Bu aynı zamanda dış politikanın, ulaştırma politikasının, enerji politikasının, finans politikasının ve sanayi politikasının ortak meselesidir.

Türkiye’de ekonomi konuşulurken çoğu zaman üç başlık öne çıkar:

Sabah kalkar, dolar kaç lira olmuş diye bakarız.

Merkez Bankası faiz artırdı mı, indirdi mi diye tartışırız.

Enflasyon rakamları açıklandığında günlerce bunun üzerinden konuşuruz.

Ancak bunların önemli olması, ekonominin sadece bu üç başlıktan ibaret olduğu anlamına gelmez.

Çünkü enflasyon da, kur da, faiz de çoğu zaman ekonominin daha derindeki yapısal meselelerinin sonucudur.

Kalıcı düşük enflasyon; daha fazla üretimin, daha güçlü ihracatın, daha ucuz enerjinin, daha hızlı lojistiğin ve daha güvenilir yatırım ortamının sonucudur.

Eğer Türkiye enerjide dışa bağımlılığını azaltabilirse...

Komşularıyla ticaretini katlayabilirse...

Demiryolu, karayolu ve liman ağlarının merkezine dönüşebilirse...

İstanbul Finans Merkezi’ni bölgesel ticaretin finansmanında gerçek bir üs haline getirebilirse...

Üretim kapasitesini yakın coğrafyanın ihtiyaçlarıyla buluşturabilirse...

O zaman enflasyonla mücadelede çok daha kalıcı bir zemin oluşacaktır.

SAHİ, HİCAZ DEMİRYOLU BİZE NEYİ HATIRLATIYOR?

Hicaz Demiryolu bugün bize sadece geçmişi hatırlatmıyor, gelecekten işaretler de veriyor.

Böyle bir coğrafyada Türkiye’nin ekonomik hedefi sadece daha fazla mal satmak olamaz elbet.

Türkiye, ticaret yollarının geçtiği bir ülke değil; ticaret yollarını yöneten ülke olmalıdır.

Enerjinin geldiği ülke değil; enerjinin fiyatlandığı, depolandığı ve dağıtıldığı bir merkez olmalıdır.

Finansın sadece kullanıldığı ülke değil; bölgesel ticaretin finanse edildiği merkez olmalıdır.

Bulunduğu coğrafyanın ihtiyaçlarına cevap veren bir sanayi üssü olmalıdır.

Türkiye artık siyasetin, ekonominin, güvenliğin ve kültürel geçiş yollarının kesiştiği merkez ülke konumunda. Sadece bölgesinin değil, dünyadaki yeni dengelerin tam ortasında!

İşte Hicaz Demiryolu’na yeniden bakarken asıl görmemiz gereken şey budur.