Hindistan’da sınav sorularının önceden sızdırılmasına itiraz eden ve eğitimde reform talep eden Hamam Böceği Halk Partisi olarak da bilinen Hamamböceği Janta Partisi’ne (CJP) destek için açlık grevi yapan aktivist Sonam Wangchuk, eylemini 26. gününde sonlandırdı.

Narendra Modi yönetimine karşı kitlesel protestoların sembolü haline gelen direniş, hükümet kanadından gelen açıklamaların ardından sona erdi.

Wangchuk, Modi’nin iki üst düzey bakanının şartlarının karşılanacağı yönünde söz vermesinin ardından Delhi’deki açlık grevini bitirdiğini duyurdu.

Hastane yatağından çektiği videoda Wangchuk, Hindistan Parlamentosu’nun milyonlarca öğrencinin başarısız olmasına yol açan sınav skandalında sorumluluk üstleneceğine dair söz verdiğini aktardı.

Hükümetin ayrıca üniversite giriş sınavı kağıtlarının sızdırılmasının ardından yaşamını yitiren öğrencilerin ailelerine tazminat ödeneceği ve Delhi’deki kitlesel protestolara katılan öğrenciler hakkında dava açılmayacağı yönünde güvence verdiğini belirtti.

Himalayalar’ın ücra bölgesi Ladakh’tan gelen eğitimci ve iklim aktivisti Wangchuk, protestoya 29 Haziran’da katılarak süresiz açlık grevine başladı. Kendisini Hindistan bağımsızlık lideri Mahatma Gandhi’nin takipçisi olarak tanımlayan Wangchuk, şiddetsiz protesto felsefesine inandığını ve Gandhi gibi açlık grevini hükümetin vicdanını uyandırmak için bir yöntem olarak kullandığını ifade etti.

Açlık grevi yöntemi Gandhi tarafından Hindistan bağımsızlık mücadelesinde birçok kez kullanıldı. Gandhi’nin en uzun açlık grevi 21 gün sürdü.

26 gün boyunca aç kalan Wangchuk videoda zayıf görünmesine rağmen neşeli bir haldeydi.

Wangchuk’un eylemini sonlandırmasının ardından Başbakan Modi, aktiviste doktorların tavsiyelerine uyması ve sağlığına kavuşması yönünde dileklerini iletti.

20 Temmuz Pazartesi günü 10 binlerce kişinin katıldığı parlamento yürüyüşünde polis müdahalesine maruz kalan öğrencilerle dayanışma amacıyla CJP ülke çapında gösteri çağrısında bulundu.

Hindistan’da eğitim reformu talebiyle başlayan protestoların merkezi, 18. yüzyıldan kalma astronomik gözlemevi ve başkentin en bilinen protesto alanı olan Jantar Mantar oldu. Eylem, çevrimiçi bir hareket olarak kurulan CJP tarafından başlatıldı.

CJP’nin kurucusu Abhijeet Dipke’nin protesto çağrıları, tıp fakültesine giriş sınavı sorularının sızdırılması üzerine mayıs ayındaki sınavın iptal edilmesiyle başladı. Sınav iptali iki milyon öğrenciyi etkiledi ve 12’den fazla öğrencinin yaşamını yitirmesiyle ilişkilendirildi. Dipke, açlık grevinin bitmesine ilişkin “Sonam’ın fedakarlığının boşa gitmesine izin vermeyeceğiz” dedi.

CJP’nin acil talebi Eğitim Bakanı Dharmendra Pradhan’ın istifa etmesi. Bu talep, Başbakan Modi yönetimine karşı nadir görülen bir itiraz olarak değerlendiriliyor. Pradhan istifa etmeyi reddederek, CJP ve destekçilerini “ülkenin ilerlemesine inanmayan, yıkıcı unsurlardan oluşan B takımı” olarak nitelendirdi.

Aslen makine mühendisi olan Wangchuk, Ladakh’ın iklim değişikliğine uyum sağlaması için çalışmalar yürüttü. Wangchuk, protestoya 29 Haziran’da katılarak süresiz açlık grevine başladı.

Wangchuk’un en bilinen çalışması, kubbe şeklindeki Budist anıtları olan stupalardan esinlenerek geliştirdiği yapay buz stupası. Bu yapı kış boyunca su depoluyor ve çiftçilerin suya en çok ihtiyaç duyduğu geç ilkbaharda suyu serbest bırakıyor.

Çalışmaları nedeniyle birçok ödül alan Wangchuk, Asya’nın en yüksek onurlarından biri olarak gösterilen Ramon Magsaysay Ödülü’nü de aldı. Wangchuk ayrıca Aamir Khan’ın 2009 yapımı Üç Aptal filminin esin kaynakları arasında gösteriliyor.

Wangchuk, Ekim 2025’te hükümetin halkı protestoya kışkırttığı suçlamasıyla tutuklandı. 170 gün hapis kaldıktan sonra hakkındaki suçlamaların düşürülmesiyle serbest bırakıldı. Wangchuk ve destekçileri Yeni Delhi’de polis bariyerleriyle çevrili ve kamu gösterileri için ayrılmış protesto alanı olan Jantar Mantar’da bulunuyordu.

Birkaç ay önce çevrimiçi bir hareket olarak başlayan CJP, Hindistan’daki gençlik hareketleri arasında yer alıyor.

Hindistan Yüksek Mahkemesi Başkanı Surya Kant’ın işsiz gençleri ve aktivistleri “toplumun parazitleri” ve “hamam böcekleri” olarak adlandırması tepki topladı. Adını buradan alan hareket kısa sürede sosyal medya hesaplarında 22 milyon takipçiye ve 350 bin katılımcıya ulaştı. CJP’ye üyelik sürecinde kast, din ve cinsiyetin bir öneminin olmadığı belirtiliyor.

Mayıs 2026’da Hindistan’ın tıp fakültelerine giriş sınavı olan NEET-UG sınavında soruların sınavdan önce sızdırıldığına dair bilgilerin ortaya çıkması üzerine sınavı düzenleyen kurum sonuçları iptal etti ve iki milyondan fazla öğrencinin sınava yeniden girmesini zorunlu kıldı. Karar ülke genelinde protestolara yol açarken yerel medya kuruluşları sızıntıların yarattığı stres ve belirsizlik nedeniyle bazı öğrencilerin yaşamını yitirdiğini bildirdi.

20 Temmuz’daki protestolarda CJP, milyonlarca öğrenciyi etkileyen soru sızıntıları ile ilgili hesap verilmesini ve Eğitim Bakanı Dharmendra Pradhan’ın istifasını talep etti.

CJP’nin eylemleri sırasında öne çıkan sloganlardan biri “Ya bütün hamam böcekleri birleşirse?” oldu.