Hindistan’da merkezi Bangalore'da bulunan Pronto, Pronto Verified adını verdiği video kayıt hizmetini mayıs ayında kullanıma sundu. Hizmet, Hindistan'da mahremiyet endişeleri nedeniyle geniş çaplı tepki toplarken hükümetin de incelemesine konu oldu. Sistem evlere temizliğe giden gündelikçilerin, yaptıkları işi kameraya kayıt almasıyla çalışıyor. Ev sahipleri imzaladıkları onay formuyla, bu videolar aracılığıyla yapay zeka eğitimi için veri toplanmasına izin vermiş oluyorlar. Temizlik işlemi tamamlandıktan sonra görüntülerden kişisel belgeler ve insanların yüzleri gibi kimliği belirleyebilecek bilgiler çıkarılıyor, ardından bu kayıtlar Amerikalı yapay zeka şirketlerine satılıyor.

“Mavi yakalı çalışanlar yapay zekadan pay almıyor”

CEO Anjali Sardana'nın söylediğine göre müşteriler kayıt yapılmasına onay veriyor ve çalışanlara Pronto Verified rezervasyonları için normal ücretlerinin iki katı ödeniyor. Forbes’a konuşan Sardana, "Her yıl yapay zeka sermaye harcamalarına trilyonlarca dolar yatırılıyor. Dünyadaki bütün para yapay zekaya akıyor ama Hindistan'daki mavi yakalı çalışanlar bundan hiçbir pay alamıyor. Oysa bu sermayeyi gerçekten yeniden dağıtmak için bir fırsat var” dedi.

Pronto'nun video kayıtlarına yönelik talep son 12 ayda büyük ölçüde arttı. Bunun nedeni, robotik teknolojilerinin yapay zeka dünyasının yeni gözde alanı haline gelmesi. Şubat 2025'te kurulduğunda girişime 2 milyon dolar yatırım yapan Bain Capital Ventures ortağı Ajay Agarwal, büyük dil modellerinin internetin dört bir yanından toplanan verilerle eğitildiğini ancak robotik girişimlerinin insanların fiziksel ortamlarla etkileşimlerini gösteren videolar gibi kolay bulunmayan verilere ihtiyaç duyduğunu söyledi.

Ev robotlarının eğitimi

Agarwal, "Yapay zeka laboratuvarlarına sunabildiğimiz şey gerçekten inanılmaz bir çeşitlilik. Günde 50 bin temizlik hizmeti sayesinde çok farklı ortamlar ve farklı temizlik görevlerini yerine getiren geniş bir insan yelpazesi sunabiliyoruz. Açıkçası bu ölçekte bunu yapabilen başka kimse yok” ifadelerini kullandı. Pronto verilerini hangi yapay zeka girişimlerinin kullandığını açıklamayı reddetti.

Pronto'nun verilerinin en yakın vadeli kullanım alanı ise bugün insanların yaptığı ev işlerinin büyük bölümünü üstlenebilecek genel amaçlı ev robotlarının geliştirilmesi. Ancak kısa vadede Pronto çalışanlarının işlerini kaybetmeleri pek olası görünmüyor. Çünkü müşteriler saatlik yalnızca 49 rupi (50 sent) ile 249 rupi (2,60 dolar) arasında ödeme yapıyor. Bu fiyatlarla rekabet edebilmek için son derece düşük maliyetli robotlar gerekecek.

“Herkes kazanıyor”

Benzer bir veri hazinesini keşfeden tek şirket Pronto değil. Mayıs ayında Bercan Kılıç tarafından Almanya’da kurulan MicroAGI’a ait Shift adlı girişim, New York'ta ücretsiz ev temizlik hizmeti sunmaya başladı. Ancak bunun bir şartı var: Temizlik görevlileri insanların evlerini görüntülemek ve insansı robotların eğitimi için veri toplamak amacıyla başlarına kamera takıyor. Şirketin internet sitesinde şu ifadeler yer alıyor: "Siz pırıl pırıl bir eve kavuşuyorsunuz. Biz eğitim verisi elde ediyoruz. Herkes kazanıyor."

Eğitim verisi satışı Pronto için yeni bir gelir alanı. Şirketin asıl işi Bangalore, Mumbai ve Pune gibi şehirlerde müşterilerin evlerine 10 dakika içinde temizlik görevlisi göndermek. Pronto her gün yaklaşık 46 bin standart rezervasyonun yanı sıra binlerce Pronto Verified siparişi gerçekleştiriyor.

200 milyon değerlemeye ulaştı

Yaklaşık 200 milyon dolar değerlemeye ulaşan genç girişim Bain Capital Ventures, General Catalyst, Glade Brook Capital ve değeri 11 milyar dolar olarak belirtilen robotik girişimi Physical Intelligence'ın CEO'su Lachy Groom gibi Amerikalı yatırımcılardan bugüne kadar yaklaşık 60 milyon dolar yatırım topladı.

Şirket bugüne kadar 7 bin çalışanı tavsiye sistemi, köylerde yürütülen influencer kampanyaları ve geniş çevrelere sahip sokak satıcıları ile çay satıcıları aracılığıyla bünyesine kattı. Çalışanlar, yarıçapı 500 metre olan ve "polygon" adı verilen coğrafi bölgelere atanıyor. Her bölgede günlük operasyonları yöneten, soruları yanıtlayan ve ortaya çıkan sorunları çözen bir ekip lideri bulunuyor.

Pronto, çalışanlarına temizlik, ütü ve yemek hazırlama gibi ev işleri konusunda eğitim vermenin yanı sıra telefon kullanımı, finansal planlama, müşteri iletişimi, hijyen ve kişisel bakım konularında da eğitim sağlıyor. Şirket çalışanlarının yüzde 99'unu kadınlar oluşturduğu için, özellikle riskli bölgelerde kadınlara öz savunma eğitimi de veriliyor. Ayrıca çalışanların müşterilerin evine hızla ulaşabilmesi amacıyla elektrikli scooter da sağlanıyor.

Bugün Hindistan'da 50 milyondan fazla kişi ev hizmetlerinde çalışıyor. Ancak düzensiz ve kaotik yapıdaki bu sektörde herkes kaybediyor. Müşteriler güvenilir ve kaliteli hizmet bulmakta zorlanırken çalışanlar da güvensiz çalışma koşulları, düzensiz gelir ve saygı görmeme gibi sorunlarla mücadele ediyor.

Hindistan’ın hızlı teslimat pazarı

Pronto, Hindistan'ın hızla büyüyen “hızlı teslimat” sektörünün bir parçası. Bu sektör, neredeyse anında hizmet vaat eden çok sayıda başarılı girişim ortaya çıkardı. Market alışverişini 10 ila 15 dakika içinde teslim eden Blinkit, 2026 mali yılında yaklaşık 3,9 milyar dolar gelir elde etti ve bu rakam, ana şirketi Eternal Limited'in gelirlerinin yaklaşık yüzde 75'ini oluşturdu. Bir diğer hızlı market teslimat uygulaması olan Zepto ise 2026 mali yılında 2,35 milyar dolar gelir kaydetti ve en az 3 milyar dolar değerlemeyle halka arz olmayı planlıyor. Mart ayında ev hizmetleri devi Urban Company, Pronto'ya benzer "Insta Maids" adlı bir hizmet başlattı. Ancak tanıtım kampanyasında kullandığı aşağılayıcı dil büyük tepki çekince, daha sonra hizmetin adını "Insta Help" olarak değiştirdi.

33 yaşındaki Varsha Singh, bir müşterinin evine ilk kez kamera takarak gittiğinde bunun garip hissettirdiğini ve ağır geldiğini söyledi. Ancak daha sonra GoPro'nun yerini daha hafif bir kamera aldı. Artık kameranın üzerinde olduğunu neredeyse hiç fark etmiyor. Singh, "İlk başlarda yabancı birinin evine gitmekten korkuyorduk. Biri bizi hırsızlıkla suçlayabilir ya da bize kaba davranabilirdi. Ama kamera açık olduğunda endişelenmemize gerek kalmıyor. Kendimizi daha güvende hissediyoruz. Nasıl konuştukları ve bize nasıl davrandıkları da dahil olmak üzere her şey kayıt altına alınıyor” diye konuştu. Singh'in yapay zekanın ne olduğu hakkında hiçbir fikri yok, video kayıtlarının onu eğitmek için kullanıldığını da bilmiyor.

Forbes'un görüştüğü diğer çalışanlar da Pronto'nun kendilerine yeni bir kimlik, görünürlük ve saygı kazandırdığını söyledi. Gündelikçilerin küçümsendiği ve kötü muamele gördüğü bir dönemde, daha iyi çalışma koşullarına, çalışma saatlerini, görev yerlerini ve izin zamanlarını kendilerinin belirleyebileceği daha fazla söz hakkına sahipler. Sardana, "Kötü davranışlara karşı sıfır tolerans politikamız var ve size destek oluruz. Uygulamada bir SOS düğmesi bulunuyor, bastığınız anda gerekirse birkaç dakika içinde biri yanınızda olur” dedi.