Siber güvenlik bugün milyarlarca dolarlık bir sektör, ancak her şey son derece masum bir deneyle başladı. Bugün bilgisayar virüsü denince akla fidye yazılımları, çalınan banka bilgileri ve kilitlenen hastane sistemleri geliyor. Oysa ilk örnekler zarar vermek için değil, sadece bir merakı gidermek için yazılmıştı.

İlk Bilgisayar Virüsü Ne Zaman Ortaya Çıktı?

Tarihte ilk bilgisayar virüsü kabul edilen program Creeper, 1971 yılında BBN Technologies bünyesinde çalışan Bob Thomas tarafından yazıldı. Creeper, ARPANET üzerindeki TENEX işletim sistemli DEC PDP-10 makineleri arasında dolaşıyor ve girdiği her ekrana kendisini yakalamaya çalışanlara meydan okuyan kısa bir mesaj bırakıyordu. Dosya silmiyor, veri çalmıyor, sistemi çökertmiyordu. Tek amacı, kendi kendine hareket edebilen bir yazılımın mümkün olup olmadığını görmekti.

İlginç olan, ilk antivirüs çözümünün de hemen ardından gelmesi. Ray Tomlinson’ın yazdığı Reaper adlı program ağda dolaşıp Creeper kopyalarını temizliyordu. Yani bilgisayar virüsü ile ona karşı geliştirilen savunma neredeyse aynı yaştadır.

Virüs Kelimesi Bu Yazılımlar İçin Nasıl Kullanılmaya Başlandı?

Kavramın teorik temeli çok daha eskiye, John von Neumann’ın 1940’ların sonunda ortaya attığı kendi kendini çoğaltan otomatlar fikrine dayanıyor. Terimin akademik literatüre girmesi ise 1983’te oldu. Araştırmacı Fred Cohen, danışmanı Leonard Adleman’ın önerisiyle bu tür yazılımları virüs olarak adlandırdı ve bir bilgisayar virüsünü kendisini başka programlara kopyalayarak çoğalan kod parçası şeklinde tanımladı. Cohen’in deneyleri, iyi korunduğu düşünülen sistemlerin bile saatler içinde ele geçirilebildiğini gösterdi.

Kişisel Bilgisayarlara Yayılan İlk Virüs

Laboratuvar ortamının dışına çıkan ilk örnek 1982’de geldi. O sırada henüz on beş yaşında bir lise öğrencisi olan Rich Skrenta, Apple II bilgisayarlar için Elk Cloner’ı yazdı. Yazılım disketin açılış sektörüne yerleşiyor, bulaştığı makinede ellinci açılışta ekrana kendini öven şakacı bir şiir yazdırıyordu. Skrenta’nın niyeti arkadaşlarına eşek şakası yapmaktan ibaretti. Ancak elden ele dolaşan disketler sayesinde bu zararlı yazılım beklenenden çok daha geniş bir çevreye ulaştı ve kontrolden çıktı.

Brain Neden Bir Dönüm Noktası Sayılıyor?

MS-DOS çalıştıran kişisel bilgisayarları hedef alan ilk bilgisayar virüsü 1986’da Pakistan’ın Lahor şehrinde yazıldı. Basit ve Amjad Farooq Alvi kardeşler, geliştirdikleri tıbbi yazılımın korsan kopyalarını takip etmek amacıyla Brain’i hazırladı. Yazılım disketin boot sektörünü değiştiriyor, içine kardeşlerin adlarını, adreslerini ve telefon numaralarını yerleştiriyordu. Kısa süre sonra dünyanın dört bir yanından telefonlar gelmeye başlayınca kardeşler durumun ciddiyetini fark etti. Brain, bir bilgisayar virüsünün coğrafi sınır tanımadan yayılabileceğini kanıtlayan ilk örnek oldu.

Zararsız Şakalar Ciddi Bir Tehdide Dönüştü

Asıl kırılma noktası 1988’deki Morris solucanı oldu. Robert Tappan Morris’in yazdığı program internete bağlı binlerce makineyi kullanılamaz hale getirdi ve ABD’de bilgisayar suçları yasası kapsamındaki ilk mahkûmiyetlerden birine yol açtı. Bu olaydan sonra bilgisayar virüsü yazmak teknik bir merak olmaktan çıkıp ciddi bir suç olarak görülmeye başlandı. 1990’larda Word belgeleri üzerinden yayılan makro virüsler, 2000’lerde ise e-posta ekleriyle milyonlarca kullanıcıya ulaşan solucanlar dönemi başladı.

Bugünün Saldırıları İlk Örneklerden Ne Kadar Farklı

Temel mantık aslında hiç değişmedi. Bir bilgisayar virüsü hâlâ kendini kopyalamak ve yeni sistemlere ulaşmak üzerine kurulu. Değişen şey ölçek, hız ve niyet. Bugün organize suç örgütleri ve devlet destekli gruplar, kritik altyapıları hedef alan çok katmanlı saldırılar düzenliyor. Zararlı yazılımlar artık ekrana şaka mesajı yazdırmıyor, fabrika hatlarını durduruyor ya da şehirlerin su sistemlerini tehdit ediyor.

Yine de tüm bu karmaşık tehdit dünyasının, elli yıl önce birinin sırf merakından ekrana bıraktığı tek satırlık bir mesajla başladığını hatırlamakta fayda var.