Aralarında dünyaca ünlü yazarların, eleştirmenlerin ve akademisyenlerin yer aldığı dev bir jüriyle iş birliği yapan The Guardian gazetesi, edebiyat tarihine yön veren En İyi 100 Roman listesini yayınlayarak kitap tutkunları arasında büyük bir heyecan yarattı.

Stephen King, Salman Rushdie, Bernardine Evaristo ve Elif Şafak gibi 170’ten fazla usta kalemin oylarıyla şekillenen bu kapsamlı seçki, dijital ekranların ve dijital platformların gölgesinde kalan okuma kültürünü yeniden canlandırmayı hedefliyor. Birleşik Krallık’taki yetişkinlerin yarısının hiç kitap okumadığını belirttiği ve gençlerin okuma oranlarının son 20 yılın en düşük seviyesine gerilediği bir dönemde yayınlanan bu liste, edebiyat dünyası için adeta bir rehber niteliği taşıyor.

Kadın Yazarların Yükselişi ve Zirvedeki Eserler

Yayınlanan bu yeni listenin geçmiş yıllardaki benzer çalışmalara kıyasla en dikkat çekici farkı, kadın yazarların görünürlüğündeki büyük artış oldu. 2003 yılında sadece 16, 2015 yılında ise 21 kadın yazarın kendine yer bulabildiği listeye, bu kez tam 36 kadın yazar adını yazdırmayı başardı. Özellikle günümüz çağdaş yazarları kategorisinde listenin yarısını kadınların oluşturması, edebiyat dünyasında uzun süredir beklenen eşitlikçi dönüşümün bir kanıtı olarak yorumlanıyor.

Listenin birinci sırasında, George Eliot mahlasıyla yazan Mary Ann Evans’ın başyapıtı Middlemarch yer alıyor. Aşk, inanç, sadakat, siyaset ve insan doğasını taşra yaşamı üzerinden muazzam bir derinlikle işleyen bu eser, Virginia Woolf tarafından “yetişkinler için yazılmış az sayıdaki İngiliz romanından biri” olarak tanımlanmıştı. Listenin ikinci sırasında ise Toni Morrison’ın kölelik kurumunun yarattığı kişisel ve toplumsal yıkımları sarsıcı bir dille aktardığı Beloved (Sevgili) adlı eseri yer alıyor. Üçüncü sırada James Joyce’un modern edebiyatın mihenk taşı olan Ulysses romanı bulunurken, Virginia Woolf’un To the Lighthouse (Deniz Feneri) adlı eseri dördüncü sıraya yerleşerek yazarın listedeki beş farklı kitabıyla kazandığı büyük başarıyı taçlandırıyor. Beşinci sırada ise Marcel Proust’un anıtsal eseri In Search of Lost Time (Kayıp Zamanın İzinde) bulunuyor.

Listede Dikkat Çeken Detaylar ve Eksiklikler

Edebiyat dünyasının yaşayan en önemli isimlerinden Salman Rushdie, Hindistan’ın bağımsızlık gecesini büyülü gerçekçilikle harmanladığı Midnight’s Children (Geceyarısı Çocukları) eseriyle yaşayan yazarlar arasında en yüksek sıraya yerleşti. Onu Nobel ödüllü Kazuo Ishiguro’nun The Remains of the Day (Günden Kalanlar) ve yine Nobel ödüllü ilk Koreli yazar olan Han Kang’ın sarsıcı eseri The Vegetarian (Vejetaryen) takip ediyor. Ekranlara da uyarlanan Margaret Atwood imzalı The Handmaid’s Tale (Damızlık Kızın Öyküsü) ve Elena Ferrante’nin Napoli sokaklarını büyüleyici bir atmosferle anlatan My Brilliant Friend (Şahane Dostum) eseri de listenin üst sıralarında kendilerine yer buldu.

Her büyük listede olduğu gibi, bu seçkide de bazı önemli isimlerin dışarıda kalması tartışmaları beraberinde getirdi. Geçmiş yıllarda Amerikan edebiyatına damga vuran Saul Bellow, John Updike, Philip Roth ve Norman Mailer gibi isimlerin bu listede yer almaması dikkat çekti. Eleştirmenler, bu durumun post-#MeToo dönemi sonrasında değişen edebi perspektiflerden kaynaklanabileceğini belirtiyor. Bilimkurgu, polisiye ve komedi türündeki eserlerin de hak ettiği yeri bulamadığı eleştirileri yapılırken, Ursula K. Le Guin’in The Left Hand of Darkness (Karanlığın Sol Eli) ile listeye girmesi fantastik ve bilimkurgu severleri memnun etti.

İşte Edebiyat Tarihine Yön Veren En İyi 100 Roman Listesi

İngiliz Basını Tüm Zamanların En Değerli Eserlerini Seçti ilk olarak FRPNET'te yayınlandı.