İran, İslam Cumhuriyeti tarihinin en büyük devlet cenazesine hazırlanıyor

Cumartesi gününden itibaren altı güne yayılacak törenler kapsamında, İran ve Irak’taki beş şehirde anma programları düzenlenecek. Törenlerle, 28 Şubat’taki savaşın başlangıcında ABD-İsrail saldırılarında hayatını kaybeden eski Ayetullah Ali Hamaney toprağa verilecek.

Hamaney, İslam Cumhuriyeti’nin kuruluşundan bu yana 37 yıl boyunca ülkenin en üst dini otoritesi olarak görev yaptı ve bu görevde en uzun süre kalan ikinci isim oldu.

1939 yılında Meşhed’de doğan Hamaney, 1981–1989 yılları arasında İran Cumhurbaşkanlığı görevini yürüttü. Ardından, 1979 Devrimi sonrası kurulan İslam Cumhuriyeti’nde dini lideri atamakla sorumlu Uzmanlar Meclisi tarafından Ayetullah olarak seçildi.

Hamaney’in naaşı savaşın başlangıcından bu yana geçici olarak muhafaza altındaydı. Dört aylık gecikmenin, savaş süreci, ateşkes ve ardından gelen müzakere sürecinden kaynaklandığı belirtildi. Yetkililer, törenlerin hem İran hem de ABD arasında çatışmaların durduğu ve mutabakat zaptına (MoU) yönelik görüşmelerin sürdüğü bir “görece gerilimsiz dönem”e denk getirildiğini ifade etti.

Tahran yönetimi, cenaze törenlerinin uluslararası kamuoyu önünde herhangi bir aksaklık yaşanmadan gerçekleşmesini hedefliyor.

Tören programı ve katılım

Cenaze törenleri cumartesi ve pazar günleri Tahran’daki Musalla ibadet kompleksinde düzenlenecek. “Namazgâh” anlamına gelen Musalla, İran’da büyük ölçekli devlet ve dini törenlerin merkezi olarak biliniyor ve daha önce de üst düzey devlet yetkililerinin cenazelerine ev sahipliği yaptı.

Ana cenaze yürüyüşü ise pazartesi günü İmam Hüseyin Meydanı’ndan başlayarak yaklaşık 10 kilometrelik bir güzergahta Azadi (Özgürlük) Meydanı’na kadar sürecek.

İran tarihinde 1979 Devrimi’nden bu yana en büyük kitlesel toplanmalara sahne olan meydanlardan biri olan Azadi Meydanı için Tahran Belediye Başkanı, törene yaklaşık 20 milyon kişinin katılmasının beklendiğini ve bunun “şehir tarihindeki en büyük kalabalık” olacağını söyledi.

Cenaze, 7 Temmuz’da Kum kentine taşınacak ve burada Fatıma Masume Türbesi ile Cemkeran Camii arasında törenler düzenlenecek. Şii İslam’ın en önemli ilim merkezlerinden biri olan Kum, aynı zamanda On İki İmam inancına mensup Şiiler için dünyanın en önemli dini eğitim merkezleri arasında yer alıyor.

Cemkeran Camii ise “Gizli İmam” olarak kabul edilen Mehdi inancıyla ilişkilendiriliyor ve Şii dünyasında önemli bir ziyaret noktası olarak görülüyor.

Sıcaklıkların 45 dereceye kadar çıkmasının beklendiği bildirildi. Cenaze daha sonra Irak’a götürülecek; burada Necef ve Kerbela şehirlerinde, Şii İslam’ın en kutsal iki merkezi olan ve Birinci İmam Ali ile Üçüncü İmam Hüseyin’in türbelerini barındıran alanlarda törenler düzenlenecek.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin hazırlıkları ilerletmek üzere Irak’a giderek yerel yetkililerle görüştüğü de aktarıldı.

Nihai defin 9 Temmuz'da Meşhed'de yapılacak.

Hamaney'in doğum yeri olan Meşhed, İran'ın en kutsal kenti. Şiiliğin Sekizinci İmamı İmam Rıza'nın türbesine ve Devrim Muhafızları da dahil olmak üzere devlet kurumlarına uzanan mali bağları olan, ülkenin en zengin dini vakfı Astan Kuds-i Razavi'ye ev sahipliği yapıyor; bu yapı adeta dev bir ekonomik imparatorluk niteliğinde.

Yetkililer, defin törenine 8 ila 10 milyon kişinin katılacağını tahmin ediyor.

Babası öldükten sonra göreve getirilen ve o tarihten bu yana kamuoyu önüne çıkmayan İran'ın yeni dini lideri Ayetullah Mücteba Hamaney'in törenlere katılıp katılmayacağı belirsizliğini koruyor.

ABD medyası, İranlı yetkililere dayandırdığı haberlerde, Mücteba Hamaney'in babasının ölümüne yol açan saldırılarda ağır yaralandığını ve birden fazla ameliyat geçirdiğini bildirmişti. İran, bu iddiaları doğrulamadı.