Yaz aylarının vazgeçilmez meyveleri olan kavun ve karpuz, Diyarbakır'da semt pazarlarındaki tezgahları doldurdu. Vatandaşlar uygun fiyatlı meyve arayışını sürdürürken, pazarcı esnafı hem ürünlerin kalitesi hem de fiyatları konusunda değerlendirmelerde bulundu.

Esnaf, kabak aşılı karpuzların lezzet açısından beklentileri karşılamadığını, buna karşın artan maliyetler nedeniyle fiyatların istenilen seviyeye düşmediğini ifade etti.

Masrafların bu denli yüksek olmaması halinde kavun ve karpuzun en uygun fiyatlı meyveler arasında yer alacağını belirten esnaf, diğer temel tüketim ürünleriyle kıyaslandığında meyvenin hala daha ulaşılabilir durumda olduğunu söyledi.

"Tüketici kalite konusunda mağdur oluyor"

Semt pazarı esnafından Deniz Çınar, son yıllarda yaygınlaşan kabak aşılı karpuz üretiminin verimi artırmasına rağmen kaliteyi olumsuz etkilediğini belirtti.

Vatandaşların satın aldıkları karpuzlarda beyaz ve sert damarlar bulunduğunu, hatta kabak kokusu aldıklarını ifade eden Çınar "Halkımız karpuz konusunda büyük mağduriyet yaşıyor. Çiftçiyi desteklerken tüketici mağdur ediliyor. Bugün tarlalarda ağırlıklı olarak kabak aşılı karpuz ekiliyor. Bu yöntemle dönüm başına yaklaşık 2,5-3 ton verim alınıyor. Ancak vatandaşın en büyük şikâyeti bu karpuzların kalitesi. Müşteriler, satın aldıkları karpuzların içinde beyaz ve sert damarlar bulunduğunu, kabak kokusu geldiğini söylüyor. Bu durumdan en çok tüketici zarar görüyor. Ardından da biz satıcılar etkileniyoruz. Kazanan ise daha fazla verim aldığı için üretici oluyor. Tarım politikalarının bu konuda yeniden düzenlenmesi gerektiğini düşünüyorum. Kabak aşılı karpuz yerine yerli çekirdekli karpuz üretimi teşvik edilmeli. Verim az olabilir ama kalite ve lezzet çok daha yüksek olur. Bugün 15 kiloluk bir karpuzu vatandaş evine götürüyor, beğenmeyince çöpe atıyor. Oysa 5-6 kiloluk, kaliteli ve lezzetli karpuz satılsa hem israf önlenir hem de müşteri memnun kalır. Şu anda vatandaş adeta deneme yapıyor her hafta farklı bir satıcıdan karpuz alıyor ama çoğunda aynı sorunla karşılaşıyor. " şeklinde konuştu.

"Üretim maliyetleri yüksek "

Çınar "Asıl lezzet, bölgemizde Çınar ve çevre köylerde yetişen yerli karpuzlarda bulunuyor. Bu karpuzlar genellikle buğday ekilen arazilere ekiliyor ve aroması çok daha iyi oluyor. Diyarbakır karpuzu piyasaya çıkmaya başladı ancak ilk ürünlerin büyük bölümü yine kabak aşılı. Bu nedenle aynı şikâyetler devam ediyor. Fiyatların neden düşmediğine gelince bunun en önemli sebebi üretim maliyetleri. Çiftçinin de ciddi sıkıntıları var. Elektrik, gübre, sulama, yakıt ve işçilik maliyetleri çok yüksek. Örneğin bir üretici, 127 dönüm mısır tarlasının sulaması için geçen yıl yaklaşık 800 bin lira elektrik faturası ödedi. Gübre, sulama ve fide maliyetleri de her geçen yıl artıyor. Bu nedenle üretici de zorlanıyor ve yüksek maliyetler karpuz fiyatlarına yansıyor." İfadelerini kullandı.

"Karpuzun kilosunu 15 liraya satıyoruz"

Pazarcı esnafından Umut Özer ise tezgâhlarında Mardin'in Derik ilçesinden gelen karpuzları sattıklarını belirterek, müşterilere satın almadan önce karpuzu keserek tattırdıklarını ve lezzetine güvendiklerini söyledi.

Özer "Karpuzlarımız Mardin'in Derik ilçesinden geliyor. Tadı oldukça güzel ve müşterilerimize keserek tattırıyoruz. Lezzetini de garanti ediyoruz. Kilosunu 15 TL'den satıyoruz. Sebze ve meyve fiyatlarıyla kıyaslandığında karpuzun fiyatı oldukça uygun. Bugün dışarıda bir şişe su bile 15 TL. Bu nedenle vatandaş karpuz ve kavuna ilgi gösteriyor. Şu anda piyasadaki kabak aşılı karpuzların büyük bölümü Adana'dan geliyor. Aşılı olduğu için iri oluyor ancak tat açısından beklentiyi karşılamıyor. Bizim bölgenin karpuzu ise rengi, görünüşü ve lezzetiyle çok farklıdır."

"Maliyetler düşerse kavun ve karpuz çok daha ucuz olur"

Pazarcı esnafından Şeyhmus Özkaya da kavunun halde uygun fiyatlı olmasına rağmen nakliye, işçilik ve diğer giderler nedeniyle satış fiyatının yükseldiğini ifade etti.

Şu anda kavunun kilosunu 30 liradan sattıklarını belirten Özkaya "Kavun halde ucuz olsa da nakliye, işçilik ve diğer giderler eklendiğinde fiyat yükseliyor. Şu anda kavunun kilosunu 30 TL'den satıyoruz. Önümüzdeki günlerde fiyatın 15-20 TL seviyelerine kadar düşmesini bekliyoruz. Masraflar oldukça ağır. Bugün bir işçi 2 bin TL'nin altında çalışmıyor. Sadece üç kilogramlık poşetin tanesini 5 TL'ye alıyorum. Tüm bu maliyetler satış fiyatına yansıyor. Aslında masraflar bu kadar yüksek olmasa kavun ve karpuz, en uygun fiyatlı meyveler arasında yer alır. Bugün bir ayakkabı 5 bin TL, bir tişört ise 2 bin TL olmuş. Bu açıdan bakıldığında meyve fiyatları hâlâ daha ulaşılabilir durumda." dedi.