Karadeniz'deki gerilim tahıl fiyatlarını uçurmuş.
Karadeniz'de artan gerilim küresel tahıl piyasasında endişeleri yeniden alevlendirdi
rusya'nın tahıl anlaşmasından çekilmesi ve ukrayna koridorundaki aksamalar, aşırı hava olayları ve artan enerji maliyetleriyle birleşerek küresel gıda fiyatları üzerinde baskı oluşturuyor.
rusya'nın tahıl anlaşmasından çekilmesinin ardından ukrayna'nın oluşturduğu yeni koridordaki aksamalar, aşırı hava olayları ve artan enerji maliyetleriyle birleşerek küresel gıda fiyatları üzerinde yeni bir baskı unsuru oluşturuyor.
Rusya'nın 2023 yılında Karadeniz tahıl ihracatı anlaşmasından çekilmesinin ardından Ukrayna, limanlarından tahıl ve diğer emtiaları sevk etmek için yeni bir deniz koridoru oluşturmuştu. Gemiler, Rus saldırılarından kaçınmak amacıyla Ukrayna kıyı şeridini takip ederek Avrupa Birliği üyeleri Romanya ve Bulgaristan'ın karasularından geçiyor, ardından İstanbul Boğazı üzerinden Akdeniz'e ulaşıyordu.
"İşgalin açtığı orijinal yara yeniden kanıyor"
CRM AgriCommodities Kıdemli Piyasa Danışmanı Mike Verdin, yaşanan son gelişmeleri değerlendirerek, "Piyasa şu ana kadar Ukrayna savaşına rağmen kesintisiz tahıl sevkiyatlarına güveniyordu. Şu an gördüğümüz şey, aslında Rusya'nın işgalinin açtığı orijinal yaranın yeniden kanamasıdır." ifadelerini kullandı.
Uluslararası gıda emtia fiyatları 2023'ten bu yana en yüksek seviyelerinde seyretse de, Ukrayna işgalinin hemen ardından ulaşılan zirvelerin hala oldukça altında bulunuyor. Önceki yıllardaki bereketli hasatlar sayesinde tahıl stokları henüz yeterli seviyede. Ayrıca Romanya, Bulgaristan ve Sırbistan, Karadeniz bölgesinden buğday tedariki için önemli alternatifler olarak öne çıkıyor.
Çiftçiler enerji ve gübre kriziyle boğuşuyor
Buna rağmen, yaşanan kesintiler küresel pazarda giderek artan baskılara yenilerini ekliyor. Ukrayna'nın rafinerilere yönelik saldırıları nedeniyle Rus çiftçiler, traktörleri için ihtiyaç duydukları dizel yakıta uygun fiyatlarla ulaşmakta zorluk çekiyor. Bazı ülkelerdeki üreticiler ise kritik enerji ticaret noktalarından Hürmüz Boğazı'nın sık sık kapanması yüzünden gübre ve akaryakıt kıtlığının yanı sıra yüksek fiyatlarla da mücadele etmek zorunda kalıyor.
İklim olayları tarımı zorluyor
Tüm bu sorunlara, değişken hava koşulları da yeni bir belirsizlik katmanı ekliyor. Avrupa'nın bazı bölgelerinde yaşanan sıcak hava dalgasının ardından hasadın düşmesi bekleniyor. Özellikle mısır mahsullerinde beklenen hasarın, kıtayı hayvan yemi olarak kullanılan bu üründe ithalata daha bağımlı hale getirmesi öngörülüyor.
ABD'nin başlıca tarım bölgeleri olan Ovalar ve Mısır Kuşağı'nda etkisini sürdüren kuraklık, temel gıda maddelerinin fiyatlarını şimdiden yukarı çekti. El Niño hava olayının geri dönüşünün ise tarım sektöründe daha fazla aksamaya yol açması bekleniyor.
Ukrayna ekonomisine ağır darbe
Tahıl, Ukrayna için en önemli döviz kaynaklarının başında geliyor. Karadeniz'deki ticaretin aksaması, tarım gelirlerinin düşmesi ve nakliye maliyetlerinin artması anlamına gelirken, ülkenin savaş ekonomisi üzerindeki baskıyı da giderek ağırlaştırıyor.