ASEAN Dışişleri Bakanları Toplantısı sonrasında Japonya Dışişleri Bakanı Toşimitsu Motegi, Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi ile ikili ilişkileri ele aldığını ve iki tarafın diyaloğun sürdürülmesi konusunda görüş alışverişinde bulunduğunu açıkladı. Açıklama Tokyo tarafından iki ülke arasındaki temas kanallarının yeniden açıldığı yönünde sunuldu.

Çin Dışişleri Bakanlığı ise bu iddiayı yalnızca bir kez değil, iki ayrı tarihte kesin ifadelerle reddetti. Sözcü Lin Jian, Wang Yi'nin Manila programında Japon tarafıyla planlanmış herhangi bir görüşme bulunmadığını belirterek, "Kayıtlara geçmesi için tekrar ediyorum; Wang Yi Japon tarafıyla görüşmedi, böyle bir görüşme planlanmadı ve taraflar arasında tek bir kelimelik konuşma dahi gerçekleşmedi." dedi.

Rusya Dışişleri Bakanlığı da Motegi'nin Sergey Lavrov ile bölgesel meseleleri görüştüğü yönündeki açıklamasını yalanladı. Moskova'ya göre yaşanan tek şey, Japon bakanın Lavrov'un yanına gelip kısa bir selam vermesinden ibaretti. Böylece Tokyo'nun aynı zirvede hem Pekin hem de Moskova ile diplomatik temas kurduğu yönündeki anlatısı iki başkent tarafından art arda boşa çıkarılmış oldu.

Tokyo’nun “kelime oyunu” stratejisi

Tartışma henüz soğumamışken Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, Tokyo'da düzenlediği basın toplantısında Çin ile "stratejik ve karşılıklı faydaya dayalı ilişkileri geliştirmeye devam edeceklerini" söyledi. Kasım ayında Çin'de yapılması planlanan APEC Liderler Zirvesi'ni sabırsızlıkla beklediğini ifade eden Takaichi, hükümetinin Dışişleri Bakanı Motegi aracılığıyla da Çin ile temaslarını sürdürdüğünü savundu. Açıklama, Japon basınının "Çin ile bozulan ilişkileri düzeltmek için hangi somut adımları atacaksınız?" sorusuna verilen yanıt niteliğindeydi. Buna karşın Pekin açısından bu sözler yeni bir diplomatik açılım olarak görülmedi. Çinli uzmanlara göre Tokyo, görüşme gerçekleşmemesine rağmen "iletişim devam ediyor" algısını canlı tutarak hem iç kamuoyuna hem de Batılı müttefiklerine farklı mesajlar vermeye çalışıyor.

Liaoning Sosyal Bilimler Akademisi öğretim üyesi Lü Chao, Japon hükümetinin son açıklamalarını "kelime oyunları" olarak nitelendirdi. Lü'ye göre Takaichi yönetimi, Çin-Japonya ilişkilerinin neden bozulduğuna ilişkin temel soruyu sürekli görmezden geliyor. Çin tarafı, Başbakan Takaichi'nin geçen yıl Tayvan konusunda yaptığı açıklamaların Pekin'in egemenlik ilkesini hedef aldığını ve iki ülke ilişkilerindeki kırılmanın başlangıç noktası olduğunu vurguluyor. Çin yönetimi Tokyo'dan söz konusu ifadelerin geri çekilmesini ve resmi özür beklediğini dile getiriyor. Buna karşın Japon hükümeti Tayvan konusuna hiç değinmeden yalnızca "iletişim", "istikrar" ve "diyalog" kavramlarını öne çıkarıyor. Pekin ise bu söylemin, krizin kaynağını gizlemeye yetmeyeceği görüşünde.

Japonya’da militarizm rüzgarı

Japonya, ABD'nin Çin'i çevreleme stratejisinin Asya'daki en önemli ayağı haline gelirken savunma bütçesini art arda tarihi seviyelere yükseltti. Uzun menzilli seyir füzeleri satın almaya başladı, hipersonik silah programlarını hızlandırdı, ABD ile ortak komuta yapısını güçlendirdi ve savaş sonrası dönemin en önemli ilkelerinden biri olan pasifist güvenlik anlayışını yeniden tartışmaya açtı. Bunun yanında Tayvan Boğazı konusunda Washington ile neredeyse aynı söylemi benimseyen Tokyo, Doğu Çin Denizi ve Güney Çin Denizi'ndeki faaliyetlerini de artırdı. Çin ise bütün bu adımları yalnızca ikili ilişkiler açısından değil, bölgesel güvenlik dengelerini değiştirmeye yönelik hamleler olduğunun altını çiziyor.

Pekin açısından sorun, Japon liderlerin "diyalog istiyoruz" demesinden ibaret değil. Çin yönetimi, Tokyo'nun güvenlik politikalarının fiilen Çin'i çevrelemeye yöneldiğini düşünürken, diplomatik söylemde kullanılan uzlaşmacı ifadeleri samimi bulmuyor. Nitekim bu yaklaşım yeni de değil. Kasım 2025'te Japon hükümeti G20 Zirvesi sırasında Çinli liderlerle görüşme beklentisini kamuoyuna yansıtmış, ancak Çin Dışişleri Bakanlığı Başbakan Li Qiang'ın Japon liderle görüşme planı bulunmadığını açıklamıştı. Dönemin sözcüsü Mao Ning ise dikkat çeken biçimde, "Japon tarafı biraz öz saygı göstermeli." ifadelerini kullanmıştı. Bugün ASEAN Zirvesi sonrasında yaşanan tartışmalar, Pekin'in aynı çizgiyi koruduğunu gösteriyor.