Dersim’de endemik bir tür olan dağ sarımsağı (Allium Tuncelianum), Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı’nda “zarar görebilir” kategorisinde yer alıyor. Bu nedenle dağ sarımsağının milli parklar, tabiat parkları, tabiatı koruma alanları ve meralarda doğal ortamından sökülmesi ile ticareti yasaklanmış durumda bulunuyor.

Diğer sarımsak türlerinden farklı olarak çiçek açıp tohum bağlayan Dersim dağ sarımsağı, büyük ölçüde tohum yoluyla çoğalıyor. Uzmanlar, özellikle çiçeklenme döneminde bitkinin sökülmesinin doğal popülasyonunun hızla azalmasına ve türün yok olma riskiyle karşı karşıya kalmasına neden olabileceğine dikkati çekiyor.

Son yıllarda denetimlerini artıran ekipler, izinsiz toplama faaliyetlerine yönelik kontrollerini sürdürürken, 2026 yılı için belirlenen idari yaptırımlar kapsamında Dersim dağ sarımsağını doğadan koparanlara 699 bin 245 lira idari para cezası uygulanacağını bildirdi.

‘Cezalar toplayıcılığın önüne geçemiyor’

Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Munzur Doğa Sporları Genel Koordinatörü Mehmet Bidav, uygulanan yüksek para cezalarının ve yasakların sahada tek başına çözüm oluşturmadığını ifade ederek, “Her yıl bu aylarda erken toplama ve bilinçsiz toplayıcılık nedeniyle benzer sıkıntıları yaşıyoruz. Bazen yasaklar konuyor, bazen de yaklaşık 700 bin lirayı bulan yüksek cezalar uygulanıyor. Ancak bu cezalar toplayıcılığın önüne geçebiliyor mu? Maalesef geçmiyor. Vadilerde, sağda solda insanların bu işi görevlilerden kaçarak gizli saklı sürdürdüğünü görüyoruz. Yerel halk da toplayıcılardan ürün alıp sattığı için duruma bir anlamda göz yumuyor” dedi.

Bidav, ürünün tamamen yasaklanması yerine devlet eliyle sertifikalandırma yapılması, coğrafi alanların haritalarının çıkarılması ve ürünün yalnızca deneyimli, yetkili kişilerce toplanmasına izin verilmesi gerektiğini savunarak, “Bu sayede belki de 100-200 aile geçimini bu kaynaktan sağlayabilir. Öte yandan bu endemik sarımsağın tarlalarda üretilmesi yönünde denemeler yapıldı ve başarılı olundu. Bu kültür üretimini de yaygınlaştırabiliriz. Sonuçta bu ürün, bu coğrafyanın ve bölge halkının çok büyük bir değeridir. Onu hem korumak hem de sürdürülebilirliğini sağlamak zorundayız” diye konuştu.

“15 Ağustos’tan önce kesinlikle toplanmamalı’

Sarımsak yetişme alanlarının haritalandırılması gerektiğini belirten Bidav, “Bölgedeki işsiz yurttaşların bu konuda eğitilmesi gerekiyor. Çünkü erkek sarımsağın toplanması son derece yanlıştır. Dişi sarımsakların nereden ve ne kadar toplanacağına Tarım ve Orman İl Müdürlüğü karar verirse hem bölgeye ekonomik bir getiri sağlanır hem yerel halk geçimini kazanır hem de türün geleceği emniyete alınır. Son olarak bu ülkeyi ve bu toprağı seven herkesten ricamdır; bu ürünü 15 Ağustos’tan önce kesinlikle toplamayın” ifadelerini kullandı. (ANKA)