Güney Kore, planlanan yeni nükleer denizaltısına dokuzuncu yüzyılda yaşamış ve "Denizlerin Kralı" olarak bilinen deniz komutanı Jang Bogo'nun adını verdi. Bu durum, ülkenin yeni projeye bağladığı umutların bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.

Jang Bogo-N isimli denizaltı, adını Seul'ün 1990'larda tanıttığı ilk nesil dizel-elektrikli denizaltılarından alıyor. Yeni aracın, Kuzey Kore'nin halihazırda inşa ettiği nükleer füzeli denizaltısına karşı güçlü bir yanıt olması hedefleniyor.

Analistler, mayıs ayında duyurulan yeni denizaltı programının Kore yarımadasındaki silahlanma yarışını daha da şiddetlendireceğini belirtiyor. Bu hamlenin, jeopolitik gerilimlerin arttığı bir dönemde bölgesel deniz hesaplamalarını da değiştirebileceği ifade ediliyor.

Nükleer denizaltılar dengeleri değiştiriyor

Seul'deki Sejong Enstitüsünden Peter Ward, Güney Kore'nin nükleer denizaltı konuşlandırmasının Kuzey Kore ve diğer ABD karşıtlarının karar alma süreçlerini karmaşıklaştıracağını belirtti. Ward, geleneksel modellere göre daha hızlı, daha sessiz ve daha uzun menzilli olan bu araçlar için, "Güney Kore'nin deniz kuvvetleri yeteneklerinde ciddi bir gelişme." ifadesini kullandı.

Kağıt üzerinde bakıldığında Kuzey Kore'nin yarışta önde olduğu görülüyor. Pyongyang yönetimi, karadaki tüm nükleer füzeleri yok edilse bile "ikinci bir saldırı" kapasitesi sağlayacak nükleer denizaltı planlarını 2021 yılında duyurmuştu.

Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, geçen yıl türünün ilk örneği olan denizaltının gövdesini tanıttı. Ward, bu aracın mevcut dizel-elektrikli filodan çok daha derin sulara inebileceğini ve Guam, Hawaii ile ABD anakarası için tehdit oluşturarak Amerikan askeri planlamasını zorlaştıracağını ifade etti.

Analistler ise gövdenin işlevsel bir deniz reaktörü barındırıp barındırmadığı konusunda şüpheli. Gizemli Kuzey Kore'nin bu tür sistemleri üretme kapasitesine sahip olup olmadığı henüz tam olarak bilinmiyor.

Eski bir denizaltı komutanı olan ve Hanyang Üniversitesinde ders veren Moon Geun-sik, Kuzey Kore'nin fiziksel denizaltıyı gösterdiğini hatırlattı. Moon, "Ancak içerideki reaktörün ve reaktör arayüzü teknolojisinin düzgün çalışıp çalışmadığını doğrulamamız gerekiyor." değerlendirmesini yaptı.

Pyongyang, 2023 yılında nükleer kapasiteli balistik ve seyir füzeleri taşımak üzere modifiye edilen "Kahraman Kim Gun Ok" adlı dizel-elektrikli denizaltıyı suya indirdi. Gösterişli tanıtıma rağmen analistler, aracın operasyonel hizmete girdiğine dair hiçbir kanıt bulunmadığına dikkat çekiyor.

Kore Askeri İşler Enstitüsünden Kim Yeol-soo, Pyongyang'ın eksik teknolojileri edinmek için özellikle Rusya ile olan askeri bağlarını kullanabileceğini belirtti. Kim, Ukrayna savaşında Vladimir Putin'e verilen desteğe işaret ederek, "Şu anda Rusya'ya çok fazla destek verdikleri için, bunun karşılığında nükleer tahrik sisteminin tamamını isteyebilirler." dedi. Kim ayrıca, üstün bilgisayar korsanlığı yeteneklerine sahip olan Kuzey Kore'nin diğer ülkelerden teknoloji çalmayı da deneyebileceğini sözlerine ekledi.

ABD onay süreci ve belirsizlikler

Güney Kore'nin nükleer denizaltı inşa etme konusundaki teknik kapasitesinden ise pek şüphe duyulmuyor. Nükleer reaktör ihracatında lider olan ülke, geçmişte birçok dizel-elektrikli denizaltıyı başarıyla inşa etti.

Ancak Güney Kore'nin nükleer denizaltı geliştirme çabaları daha önce ABD'nin muhalefeti nedeniyle engellenmişti. Nükleer iş birliği anlaşmaları gereği, Seul'ün ihtiyaç duyduğu uranyum yakıtını zenginleştirmek için Washington'ın onayını alması gerekiyor.

Jang Bogo-N programı, ABD Başkanı Donald Trump'ın geçen yıl Güney Kore'ye yaptığı ziyaret sırasında mühürlenen fikir değişikliğine dayanıyor. Ziyarette Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae-myung tarafından ağırlanan Trump'a altın bir taç ve ülkenin en yüksek liyakat nişanı takdim edilmişti.

Trump, Lee'nin doğrudan talebine yanıt olarak sosyal medyada bir açıklama yaptı. Trump, Güney Kore'ye ellerindeki eski moda ve hantal dizel denizaltılar yerine nükleer güçle çalışan bir denizaltı inşa etmeleri için onay verdiğini duyurdu.

Washington'daki Carnegie Uluslararası Barış Vakfından Ankit Panda, Trump ile Güney Kore arasındaki uyumsuz beklentiler etrafında saatli bir bomba bulunduğunu ifade etti. Trump, denizaltıların ABD'de yer alan Philadelphia Tersanesinde inşa edileceğini açıklamıştı.

Söz konusu tersane 2024 yılında Güney Koreli şirket Hanwha tarafından satın alındı, ancak burada daha önce hiç denizaltı inşa edilmedi. Panda, bu durumu "aslında imkansız" olarak nitelendirerek, "Trump'ın dikkati yeniden bu konuya döndüğünde ve denizaltı projesinin bir 'kazanç' olmadığı anlaşıldığında, sözden dönme girişimi olabilir." değerlendirmesini yaptı. Güney Kore başkanlık ofisi ve savunma bakanlığı ise konuyla ilgili yorum taleplerine yanıt vermedi.

Bölgesel güç dengeleri değişiyor

Güney Kore Devlet Başkanı Başkan Lee geçen yıl Trump'a, nükleer denizaltılarının Kuzey Kore ve Çin araçlarını daha iyi takip ederek ABD güçlerinin yükünü azaltacağını söylemişti. Kim Yeol-soo, Güney Kore'nin ABD adına Çin'i kontrol altına alma rolünü oynamaya istekli olduğunu özel görüşmelerde vurgulaması gerektiğini belirtti.

Washington yönetimi, Aukus programı kapsamında İngiltere ile birlikte Avustralya'nın nükleer denizaltı filosu edinmesine zaten yardımcı oluyor. Çin dışişleri bakanlığı ise Seul'ü ABD ile nükleer denizaltı iş birliğine "ihtiyatla" yaklaşması konusunda uyardı.

Çin'in kendi büyüyen filosu bölgedeki ABD müttefikleri için büyük bir endişe kaynağı oluşturuyor. Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsüne göre Pekin, 2025 başı itibarıyla 12 operasyonel nükleer denizaltıya sahip oldu. Çin, 2021-2025 yılları arasında 10 yeni aracı suya indirerek beş yıllık dönemde sayı ve tonaj bakımından ABD'yi ilk kez geride bıraktı.

Seul'deki Ewha Üniversitesinden Leif-Eric Easley, nükleer denizaltıların her iki Kore tarafından da başarıyla konuşlandırılmasının stratejik su yollarında ABD ve Çin güç dengesini etkileyeceğini savundu. Easley, "Bu durum, Asya'daki deniz kedi-fare dinamiklerini yoğunlaştıracaktır." dedi.