Çinli otomobil üreticisi BYD'nin Manisa'da gerçekleştirmeyi taahhüt ettiği 1 milyar dolarlık yatırımdan vazgeçmesinin ardından Türkiye sağladığı yatırım teşviklerinin geri alınması için hukuki süreci başlattı.

Hatırlanacağı üzere Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile BYD arasında 2024 yılında imzalanan anlaşma ile Manisa'da yıllık 150 bin araç kapasiteli üretim tesisi kurulması öngörülmüştü.

Anlaşmaya göre, fabrika 2026 yılı sonuna açılacaktı. Ancak aradan geçen iki yıllık süreçte yatırıma ilişkin hiçbir adım atılmadığı gibi, BYD firması geçtiğimiz günlerde bir açıklama yaparak Manisa'daki yatırımı askıya aldıklarını açıklamıştı. Bunun üzerine üretim tesisi kurulması şartıyla firmaya sağlanan teşviklerin akıbetinin ne olacağına yönelik tartışma başladı.

Sabah'tan Mehmet Fahri Özkan'ın haberine göre, konu TBMM gündemine de geldi. 39 soruluk yazılı soru önergesini yanıtlayan Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, yatırımın teşvik mevzuatı kapsamında yakından takip edildiğini bildirdi.

Bakan Kacır, Türkiye'de yeni nesil araç üretim kapasitesinin artırılması amacıyla, yatırımlara proje bazlı destek verilmesine dair teşvik mevzuatının çizdiği sınırlar dahilinde yatırımın niteliği, asgari şartları, proje takvimi, firmanın sorumlulukları ve taahhütleri tanımlanarak destek kapsamına alındığını hatırlattı.

Kacır, teşvik mevzuatının öngördüğü çerçevede izleme ve denetim faaliyetleri ile gerekli idari işlemlerin eksiksiz olarak yerine getirildiğini belirterek, sağlanan teşviklerin geri ödenmesine yönelik hususlar ile yatırımcılara uygulanacak diğer müeyyidelerin BYD yatırımı için de geçerli olduğunu kaydetti. Bakan Kacır, "Tüm süreçlerde kamunun hak ve menfaatleri teminat altına alınmıştır" diye konuştu.

Proje bazlı yatırımları teşvik mevzuatına göre, BYD'nin Manisa'da kurmayı taahhüt ettiği 1 milyar dolarlık otomotiv fabrikası yatırımından vazgeçmesi üzerine şirketin devlete sunduğu teminat mektuplarının devreye sokulması ve gümrük vergisi muafiyetiyle Türkiye'ye getirdiği araçlar için ödemediği tüm vergilerin gecikme faiziyle birlikte tahsil edilmesi gerekiyor.

BYD, yatırım taahhüdüyle Çin'den getirdiği araçlar için yüzde 40 ilave gümrük vergisinden muaf tutulmuştu. Yatırımdan vazgeçilmesi nedeniyle araçlar normal tarifeden vergilendirilerek kamunun uğradığı vergi kaybı da tazmin edilecek.

Bakan Kacır, otomotiv sektörünün elektrikli araçlar ve dijital teknolojiler ekseninde büyük bir dönüşüm yaşadığına dikkat çekti.

Türkiye'nin bu dönüşümde dünyanın önde gelen üretim merkezlerinden biri olmasının hedeflendiği belirtilirken, bu kapsamda hem yerli üreticilerin hem de uluslararası yatırımcıların desteklendiği ifade etti. Togg'un bu stratejinin en önemli ayağını oluşturduğu belirtilerek, mevcut üreticilerin kapasite artırımı, yeni model geliştirme ve Ar-Ge yatırımlarının da desteklendiği kaydedildi.