İran’da Ocak protestolarında gözaltına alınan Mehdi Nazemi, sorgularda ağır işkence gördüğünü, kendisine zor bir hap verildiğini, görme yetisini büyük ölçüde kaybettiğini ve ailesinin rejim güçlerince tehdit edildiğini söyledi

İran’daki Ocak ayında ekonomik krize karşı başlayan ve özgürlük talebiyle büyüyen eylemlerin üzerinden 7 ay geçti. Eylemlerde yaşananlar ve sonrasında gelişen hukuksuzluklar, hak ihlalleri hala tam anlamıyla aydınlatılmadı. İran sadece birkaç hafta öncesine kadar tamamen internet karartması altındayken, 8 ve 9 Ocak’ta öldürülenlere ilişkin yeni isimler ve tanıklıklar hala ülke dışına sızmaya devam ediyor. Eyleme katıldığı için tutuklanan, ardından yüksek bir kefaletle tahliye edilen ve İran’dan göç eden Mehdi Nazemi, İranWire’ye yazdığı mektupla eylemdeki tanıklığını, yaşadığı işkenceyi anlattı.

‘Jin, jiyan, azadî’ serhildanında gözaltına alınmıştı

Mehdi Nazemi, daha önce 2022 yılının Eylül ayında başlayan “Jin, jiyan, azadî” serhildanına katıldığı için de gözaltına alındı. Mehdi Nazemi, o dönemde işkence gördü. Devrim Muhafızları İstihbarat Teşkilatı’na bağlı bir merkezde günlerce işkence gördükten sonra eylemcilerin merkezindeki kişileri tahliye etmesiyle serbest bırakıldı.

Hamedan’da yaşayan 26 yaşındaki eylemci Mehdi Nazemi, son gözaltısında da günlerce işkence gördüğünü söyledi. Gözaltında kendisine bazı haplar verildiğini söyleyen Mehdi Nazemi, bu ilaçların onda yaşamına son verme düşüncelerine yol açtığını ve ilaçların “en cesur insanı bile korkak hâle getirdiğini” ifade ediyor.

Eylemlerin başladığı ilk gün arkadaşı Emir Hüseyin Beyati’yle alanda olduğunu belirten Mehdi Nazemi, arkadaşının sokak ortasında öldürülmesine tanık oldu. Mehdi Nazemi, o günü “Yaralı sayısı o kadar fazlaydı ki birçok kişi topallayarak olay yerinden kaçmaya çalışıyordu. Onlarcası ise yerdeydi” diye anlattı. 8 Ocak günü yaralı eylemcilere yardım eden Mehdi Nazemi’nin kimliği tespit edildi ve 16 Ocak’ta ev baskınıyla gözaltına alındı. Gözaltına alındığında 70 kilo olduğunu söyleyen Mehdi Nazemi, birkaç gün içinde 60 kiloya düştüğünü söyledi.

Mehdi Nazemi daha sonra üç gün boyunca ikiye iki metrelik bir hücrede tek başına tutuldu. Mehdi Nazemi, yaşadığı işkenceyi şöyle anlattı

“Beni dövdüler. Evin kapısını tamamen kırdılar, beni darp ettiler, kız kardeşimi itip yere düşürdüler. Aileme silah doğrulttular ve beni gözaltına aldılar. Defalarca kendilerinden yakalama kararını göstermelerini istedim ve ‘Beni hangi hakla götürüyorsunuz?’ diye sordum. ‘Kararımız var’ dediler ama hiçbir şey göstermediler. Gözlerimi bağlayıp götürdüler. Sonradan Hamedan İstihbarat Müdürlüğü olduğunu öğrendim.

Su bile kirliydi ve kötü kokuyordu. Yemek vermiyorlardı. Üç kez işkence gördüm. Orada bana ‘Kimin için çalışıyorsun?’ ve ‘Neden sokağa çıkıyorsun?’ gibi sorular soruyorlardı. 1391 (2012) yılında, çocukken gözüm yaralanmıştı ve çok hassastı. Ameliyattan sonra gözüm tamamen iyileşmişti. Ama o üç işkence sırasında benden itiraf almak için dövdüler. Devrim Muhafızları İstihbaratı’nın gözaltı merkezinde duvara dönük sandalyeler yapmışlardı. Sorgucular bana sorular soruyor, istedikleri cevabı vermediğimde ise arkadan vuruyorlardı. Bir anda copla başımın tam ortasına çok sert vurdular. Başım yarıldı. Orada çok fazla kan kaybettim. Defalarca onlara başıma ve yüzüme vurmayın demiştim. Gözümün ameliyatlı olduğunu ve zarar göreceğini söylemiştim. Ama tam da bunu söylediğim için sorgucu doğrudan gözüme vurdu. Gözüm tamamen mosmor oldu. Kör olduğumu sandım; o anda hiçbir şey göremiyordum. Sorgu sırasında iki kez bayıldım. Beni üç gün boyunca bir odada tuttular. “

Gözaltında konuşmadığı için işkencelerin ağırlaştırıldığını söyleyen Mehdi Nazemi, olanları şöyle anlattı: “İtiraf edecek bir şeyim yoktu. Bana sürekli baskı yapıyorlardı. ‘Neden sokaktaydınız? Parayı kimden alıyordunuz? Neden Pehlevi’yi destekledin? Seninle birlikte olanları ele ver. Kim olduklarını söyle.’ Sonunda da bana ‘karşı sorgu eğitimi almışsın’ damgasını vurdular ve iş birliği yapmadığımı söylediler. Orada da beni çok dövdüler. Bana öyle bir hap verdiler ki hem ruhumu hem psikolojimi mahvetti. Tamamen depresyona girdim. O haplar insanı sürekli tuhaf bir ruh hâline sokuyordu. Bana tam olarak ne verdiklerini bilmiyorum. Çok işkence gördüm ve bütün vücudum morluk içindeydi. Bir gece sonra istihbarat görevlileri beni nöbetçi hâkimin yanına götürdüler, oradan da Hamedan Merkez Cezaevi’ne sevk ettiler. Cezaevindeki koşullar da çok ağırdı. Özellikle hem 2022 hem de 2026 yılındaki gözaltılar sırasında gözüme ve başıma aldığım darbeler nedeniyle dayanılmaz göz ağrıları çekiyordum. Cezaevinde 18 gün kaldım. Hakkımda kefalet kararı çıkmıştı ama vücudumdaki morluklar ve darp izleri nedeniyle beni 18 gün tuttular. Beş gün hücre cezasında kaldım.

Cezaevinde herkes birbiriyle kavga ediyordu. Gardiyanlar ve bazı mahkûmlar protestolardan gözaltına alınanlara çok kötü davranıyordu. Beş gün boyunca sorgulandım. Sürekli başıma vuruyorlardı. On sekiz gün sonra, bir milyar tümenlik teminat gösterecek tapumuz olmadığı için beni maaş bordrosuyla serbest bıraktılar. İmzalattıkları belgede, buradan sağlıklı ayrıldığımı ve bir daha sokakta olaylara karışmayacağıma dair taahhüt verdiğim yazıyordu. Gözaltına alındığımda 70 kiloydum, şimdi 60 kiloyum. Bize yenmeyecek kadar kötü yemekler veriyorlardı. Kolumda Şah’ın imzasının dövmesi var, ‘Kolunu keseceğiz’ dediler. Gerçekten çok acı verici. Aylar süren depresyonun ardından bana verdikleri hapların etkisi hâlâ geçmedi ve ağır depresyon yaşıyorum. Cezaevinde bazı kişileri para karşılığı tutup protestocu gençlere eziyet ettiriyorlardı. Koşullar çok ağırdı ama atlattık. Fakat ülkemi terk etmek zorunda kalmam ve ailemle bile vedalaşamamam benim için her şeyi daha da zorlaştırıyor.”

Ancak Mehdi Nazemi’nin gözü o günden sonra bir daha eski hâline dönmedi. Son gözaltısında maruz kaldığı işkenceler ise elinde kalan sınırlı görme yetisini de büyük ölçüde kaybetmesine neden oldu.

Mehdi Nazemi, eylemlerde gördüklerini ise şöyle anlattı:

“O kadar çok ateş etmişlerdi ki sokakta topallayarak yürüyüp kaçmaya çalışan çok sayıda insan görüyordunuz. Görevliler eğitimliydi. Yüzleri tamamen kapalıydı. Evlerin içine saklanıp insanlara ateş ediyorlardı. Yürüyemeyecek kadar ağır yaralanmış çok sayıda insan gördüm. Ancak 8 Ocak’ta durum çok daha farklıydı, görevli sayısı çok artmıştı. Silahları değişmişti; Kalaşnikof kullanıyorlardı. Bütün meydanlara DShK ağır makineli tüfekler getirmişlerdi. Şehrin her yerinden DShK’ların sesi geliyordu. Bütün şehrin ışıklarını söndürmüşlerdi. İnsanları acımasızca dövüyorlardı. 8 ve 9 Ocak’tan sonraki birkaç gün boyunca internet tamamen kesikti.

‘Hastaneye giden herkesi gözaltına alıyorlardı’

Hamedan küçük bir şehir. Ortam öyle bir hâl almıştı ve baskı o kadar şiddetliydi ki sanki herkes ölmüştü. Yaralanan bir kişi için hastaneye gitmiştim; beni orada teşhis ettiler. Hastaneler çok kalabalıktı, yerler kan içindeydi. Ağır bir güvenlik atmosferi vardı. Hastanede birkaç kişinin öldürüldüğünü söylüyorlardı. Çok sayıda kişi vurulmuştu ve gidecek hiçbir yerleri yoktu. Hastaneye gelen herkesi de orada gözaltına alıyorlardı; bunun için tamamen hazırlıklıydılar.”

Hakim Mehdi Torabpur başkanlığındaki Hamedan Devrim Mahkemesi 2. Şubesi, Mehdi Nazemi’ye “Lidere (Şehit Lider) hakaret” ve “ülke güvenliğine karşı toplanma ve anlaşma” suçlamalarıyla, 4 yıl 9 ay 2 gün hapis cezası verdi.

Edilen bilgilere göre Mehdi Nazemi’nin İran’dan ayrılmasının ardından rejim güçleri birçok kez ailesinin evine baskın yaparak, aileyi tehdit etti.