Uluslararası finansal yaptırımların kıskacındaki İran'ın, milyarlarca dolarlık fonu küresel sisteme entegre etmek için kurduğu akılalmaz bir mekanizma gün yüzüne çıktı. İngiliz merkezli Reuters tarafından yapılan araştırmalar, Tahran yönetiminin yasa dışı bahis siteleri, lüks yaşamlarıyla dikkat çeken sosyal medya fenomenleri ve Dubai'de faaliyet gösteren lisanssız bir kripto para borsası üzerinden devasa bir para aklama ve yaptırım delme operasyonu yürüttüğünü gösteriyor.

DUBAİ'DEKİ GİZEMLİ OFİS VE SHELBİT

Dubai'nin Deira bölgesinde, sıradan bir ucuz otelin üzerinde yer alan küçük bir ofis, milyarlarca dolarlık bu karanlık trafiğin merkez üssü olarak faaliyet gösteriyordu. Shelbit adını taşıyan ve herhangi bir lisansı bulunmayan bu kripto para borsası, İranlı bir göçmen olan Siavash Kayvanpour tarafından yönetiliyordu. Blockchain analiz firmaları ve bağımsız araştırmacıların verilerine göre, Shelbit sadece Mayıs 2024'ten bu yana en az 4 milyar dolarlık kripto para işlemi gerçekleştirdi. Bu devasa hacmin arkasındaki en büyük müşteri ise 2 binden fazla internet sitesinden oluşan devasa bir Farsça yasa dışı bahis ağıydı.

SOSYAL MEDYA FENOMENLERİ VE LÜKS YAŞAM MASKESİ

Söz konusu yasa dışı bahis ağının vitrininde ise milyonlarca takipçisi olan ve lüks yaşantılarını sosyal medyada sergileyen iki ünlü İranlı figür yer alıyordu. Madrid'deki malikanesinden paylaşımlar yapan İranlı eski bir bakanın oğlu Sasha Sobhani ile yakın zamana kadar Hong Kong'daki lüks bir otelde yaşayan Pooyan Mokhtari, bu sitelerin tanıtımını üstleniyordu. İlginç bir şekilde, bu iki fenomen ve Shelbit'in kurucusu Siavash Kayvanpour, 2023 yılında İran'da yasa dışı bahis oynatmaktan gıyaben mahkum edilmişti. Ancak bu mahkumiyete rağmen, ağın İran Merkez Bankası tarafından sıkı şekilde denetlenen resmi elektronik ödeme sistemine doğrudan erişiminin bulunması, operasyonun arkasındaki devlet desteğine dair şüpheleri artırıyor.

DEVLET KURUMLARI VE DEVRİM MUHAFIZLARI BAĞLANTISI

İran'da kumar ve bahis oynamak kırbaç ve hapis cezasıyla cezalandırılan ağır bir suç olmasına rağmen, bu sitelerin resmi bankacılık altyapısını nasıl kullanabildiği sorusu, eski İranlı yetkililerin açıklamalarıyla netlik kazanıyor. Eski bir Birleşmiş Milletler yasa dışı bahis araştırmacısı ve siber güvenlik uzmanı olan John Wojcik, bu yapıyı şimdiye kadar keşfedilen en büyük İran bağlantılı yasa dışı bahis ağı olarak nitelendiriyor. İddialara göre, İran Devrim Muhafızları Ordusu yıllar önce ülkedeki yasa dışı bahis sektörünün kontrolünü ele geçirdi ve bu sektörü yurt dışına döviz transfer etmek için bir araç olarak kullanmaya başladı. Shelbit üzerinden dönen paranın en az 125 milyon dolarlık kısmının doğrudan İran Merkez Bankası ile bağlantılı olduğu, ayrıca borsa üzerinden İran'daki devlet destekli bitcoin madenciliği faaliyetlerinden elde edilen gelirlerin de aklandığı tespit edildi.

KÜRESEL BORSALARA SIZAN MİLYONLARCA DOLAR

Kripto analistlerine göre, İran merkez bankasına büyük kısmının doğrudan gerçekleştirildiği tespit edilen en az 125 milyon dolar tespit edildi. Reuter’ın incelediği blockchain verilerine göre, gizlenen para kaynaklarıyla İran’daki şüpheli kripto para madenciliği operasyonlarından en az 20 milyon dolar daha alındı.

Shelbit'in gerçekleştirdiği işlemlerin izini süren uzmanlar, bu paravan borsa üzerinden aklanan fonların dünyanın en büyük kripto para platformlarına kadar ulaştığını belirledi. Mayıs 2024'ten bu yana Shelbit ile bağlantılı adreslerden küresel kripto devi Binance'e en az 676 milyon dolarlık transfer yapıldığı ortaya çıktı. Bu transferin yaklaşık 540 milyon doları, Dubai’nin düzenleyici kuruluşu olan Dubai Sanal Varlıklar Düzenleme Kurumu (VARA)’nın geçen yıl Shelbit’e lisanssız borsa hizmetleri vermesi ve bunların reklamını yapması nedeniyle para cezası vermesinin ardından gerçekleşti. Konuyla ilgili açıklama yapan Binance yetkilileri, Shelbit'in kendi platformlarında hiçbir zaman resmi bir hesabı olmadığını, ancak bağlantılı olduğu tespit edilen tüm kullanıcı hesaplarının dondurulduğunu ve durumun kolluk kuvvetlerine bildirildiğini duyurdu.

Binance yaptığı açıklamada, "Shelbit ile Binance arasında gerçekleşen para akışlarının bağımsız bir üçüncü taraf blockchain analiz firması tarafından yüksek riskli olarak değerlendirilmediğini" belirtti. Firmanın adını açıklamadı. Binance ayrıca, VARA cezasından sonra gerçekleşen transfer miktarını "mutabakat edemediğini" ifadelerine yer verdi.

DÜZENLEYİCİ KURUMLAR HAREKETE GEÇTİ

Bu devasa yaptırım delme operasyonunun deşifre olmasının ardından VARA da harekete geçti. Kurum, lisanssız olarak faaliyet gösteren Shelbit'e tüm operasyonlarını derhal durdurma talimatı verdi. Kararda, kara para aklama, terörizmin finansmanı ve sınır ötesi yasa dışı para transferi risklerine dikkat çekildi. ABD Hazine Bakanlığı ve diğer ilgili kurumların da iddiaları yakından incelediği belirtilirken, bu durum kripto para piyasalarındaki denetimlerin ve yaptırım uyum süreçlerinin ne kadar kritik olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.