Yeni simülasyonlara göre Samanyolu Galaksisi‘nin diski, milyarlarca yıl önce bugünkü konumundan büyük ölçüde farklı bir yöne doğru eğilmiş olabilir.

Bilim insanları, galaksimizin geçmişte küçük galaksilerle yaşadığı çarpışmaların, Samanyolu diskini karanlık madde halesi içinde yavaş yavaş yeniden hizalamış olabileceğini düşünüyor.

Bu senaryo, Samanyolu’nun 13,6 milyar yıllık geçmişinin sanılandan daha hareketli geçtiğini gösteren bulgulara yeni bir halka ekliyor.

Samanyolu Galaksisi’nin Dış Bölgelerinde Beklenmedik Yavaşlık

Çalışma, Birleşik Krallık’taki Durham Üniversitesi’nden astronom Kirill Batrakov ve meslektaşları tarafından yürütüldü. Bulgular, Royal Astronomical Society’nin 2026 Ulusal Astronomi Toplantısı’nda sunuldu.

Araştırma, başlangıçta Samanyolu’nun yıldız halesindeki dönme hızını anlamaya yönelikti. Yıldız halesi, galaksi diskinin üstünde ve altında seyrek biçimde bulunan, çoğunlukla eski yıldızlardan oluşan geniş bir bölge olarak tanımlanıyor.

Avrupa Uzay Ajansı’nın Gaia uydusu, son yıllarda Samanyolu’ndaki yıldızların konum ve hareketlerini büyük hassasiyetle haritaladı. Bu veriler, galaksinin dış bölgelerindeki yıldızların, Samanyolu’nun kütlesine göre beklenenden daha yavaş döndüğünü ortaya koydu.

Küçük Galaksilerle Çarpışmalar İz Bırakmış Olabilir

Araştırmacılar, bu yavaş dönüşün nedenini anlamak için Auriga adı verilen kozmolojik simülasyonlardan yararlandı. Bu simülasyonlarda, erken evrende Samanyolu’na benzeyen galaksilerin nasıl oluştuğu ve zaman içinde nasıl değiştiği incelendi.

Sonuçlara göre erken dönemde oluşan ve büyük birleşmeler yaşayan galaksilerin yıldız haleleri daha yavaş dönme eğilimi gösteriyor.

Samanyolu’nun geçmişte birden fazla küçük galaksiyle çarpışıp birleştiğine dair daha önce de çeşitli kanıtlar bulunmuştu.

Galaksimizdeki bazı yıldız akıntılarının kimyasal yapısı, bu yıldızların başka galaksilerde oluştuğunu gösteriyor. Ayrıca Samanyolu diskinin biçiminde görülen eğrilikler de geçmişteki etkileşimlere işaret ediyor.

“Gaia Sosisi” Çarpışması Etkili Olmuş Olabilir

Bu çarpışmalardan biri yaklaşık 10 milyar yıl önce gerçekleşti. Astronomlar, biçiminden dolayı bu eski galaksiye gayriresmî olarak “Gaia Sosisi” adını veriyor.

Yeni simülasyonlara göre bu çarpışma, Samanyolu diski üzerinde uzun süreli bir kütleçekim etkisi yaratmış olabilir. Bu etki, galaksi diskinin çevresindeki karanlık madde halesi içinde yavaş yavaş yön değiştirmesine neden olmuş olabilir.

Kirill Batrakov, araştırmada “diskin dönmesi” ifadesini, galaksi diskinin yönünün 90 dereceden fazla değişmesi olarak tanımladıklarını belirtiyor. Bu, Samanyolu’nun tamamen ters dönmesinden çok, milyarlarca yıl içinde yan yatacak kadar eğilmesi anlamına geliyor.

Dünya’dan Görülen Manzara Bambaşka Olabilirdi

Bu tür bir değişim insan ömrüyle kıyaslanamayacak kadar uzun zaman ölçeklerinde gerçekleşiyor. Ancak teorik olarak böyle bir süreci baştan sona izlemek mümkün olsaydı, Dünya’dan görülen gece gökyüzü de değişirdi.

Batrakov’a göre yıldızların gökyüzündeki konumları zamanla farklılaşır, buna bağlı olarak yeni takımyıldızlar ortaya çıkardı.

Başka Çalışmalar da Benzer Sonuca Ulaştı

Bu fikir yalnızca tek bir araştırma grubuna ait değil. Bu yılın başlarında Astronomy & Astrophysics dergisinde yayımlanan başka bir çalışmada, Çin Bilimler Akademisi öncülüğündeki bir ekip, Samanyolu’nun karanlık madde halesinin yıldız diskine neredeyse dik bir yönelime sahip olabileceğini öne sürdü.

Bu ekip de en olası açıklamanın, galaksi diskinin milyarlarca yıl boyunca kademeli olarak yeniden yön değiştirmesi olduğunu belirtti.

Kesin Sonuç için Daha Fazla Kanıt Gerekiyor

Galaksi disklerinin yön değiştirmesi, kozmolojik simülasyonlarda sık görülen bir durum. Ancak bunun Samanyolu için gerçekten yaşanıp yaşanmadığını kesin olarak söylemek için daha fazla kanıta ihtiyaç var.

Kirill Batrakov, Samanyolu’nun yıldız halesindeki son derece düşük dönme hızının, geçmişte yaşanmış bir disk eğilimiyle açıklanabileceğini söylüyor. Ancak bu iddianın kesinleşmesi için geçmişteki olası yön değişimlerine ait başka izlerin de bulunması gerektiğini vurguluyor.

Yeni çalışma, galaksimizin sakin ve düzenli görünen yapısının ardında, milyarlarca yıl süren çarpışmaların ve büyük ölçekli dönüşümlerin izleri olabileceğini gösteriyor.

İlginizi Çekebilir: İnsan Beyninin Yalnızca 10 Haftada Yeni Bir ‘Duyu’ Geliştirebildiği Keşfedildi

Çalışmaya dair düşüncelerinizi yorumlarda veya Kayıp Rıhtım Forum’da paylaşabilir, bilim dünyasından yeni haberler için bizleri Google News ve WhatsApp üzerinden takip edebilirsiniz.

Bu yazı Milyarlarca Yıllık Gizem: Kozmik Çarpışmalar Samanyolu’nun Kaderini Değiştirmiş Olabilir ilk olarak şu sitede yayımlanmıştır: Kayıp Rıhtım. Yazının kaynağı bu sitedir.