Ankara'da düzenlenen NATO Zirvesi'nde savunma harcamaları, yük paylaşımı ve savunma sanayii iş birlikleri ön plana çıktı. SETA Araştırmacısı Tunç Çevik, zirvenin en önemli gündeminin artık savunma bütçelerinin artırılıp artırılmayacağı değil, 2035 hedeflerine nasıl ulaşılacağının olduğunu söyledi. Çevik, Türkiye'nin savunma sanayisindeki üretim kapasitesiyle bu süreçte daha görünür bir rol üstlenmesinin beklendiğini belirtti.

Savunma harcamalarında uygulama süreci öne çıkıyor

Çevik, NATO ülkelerinin kamuoyu önünde birlik ve dayanışma mesajı verdiğini ancak perde arkasında savunma harcamaları, yük paylaşımı ve güvenlik öncelikleri konusunda yoğun görüşmeler yürütüldüğünü ifade etti.

"Bugün Ankara'daki NATO zirvesinin ana havası aslında oldukça net. Diğerler kamuoyu önünde birlik ve dayanışma mesajı vermeye çalışıyorlar."

Çevik, geçen yıl Lahey'de alınan kararlarla 2035 yılına kadar savunma ve güvenlik harcamalarının gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 5'ine çıkarılmasının hedeflendiğini hatırlatarak, Ankara'daki zirvede artık bu hedefin nasıl uygulanacağının konuşulduğunu söyledi.

"İşte bu yüzden, Mark Rutte'nin de söylediği gibi Ankara zirvesi birçok açıdan aslında artık uygulama zirvesi niteliğinde bir zemin oluşturuyor diyebilirim."

Savunma sanayii iş birlikleri gündemde

Çevik'e göre zirvenin dikkat çeken başlıklarından biri de NATO tarihinde ilk kez Liderler Zirvesi ile eş zamanlı düzenlenen kapsamlı savunma sanayii forumu oldu. Forum kapsamında hava savunma sistemlerinden erken ihbar uçaklarına, füze üretiminden insansız sistemlere kadar birçok ortak üretim ve iş birliği başlığının ele alındığını aktardı.

Çevik, doğruluğunun teyit edilmesi gerektiğini vurgulayarak Atmaca füzelerine ilişkin 1,6 milyar dolarlık bir çerçeve anlaşmasının gündemde olduğuna yönelik iddiaların da konuşulduğunu belirtti.

"Artık NATO sadece daha fazla bütçe isteyen bir ittifak olmanın çok ötesinde, o bütçeyi gerçekten askeri kapasiteye dönüştürecek üretim altyapısını da aslında kurmaya çalışıyor."

Türkiye'nin üretim kapasitesi öne çıkıyor

Türkiye açısından zirvenin önemli fırsatlar sunduğunu belirten Çevik, NATO'nun artan mühimmat ihtiyacı ile Türkiye'nin savunma sanayisindeki üretim kapasitesinin birlikte değerlendirildiğini söyledi. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'nin son dönemde Türk savunma sanayiine yönelik açıklamalarının da bu beklentiyi güçlendirdiğini ifade etti.

Çevik, Ankara'da düzenlenen savunma sanayii forumunun Türkiye'nin üretim kabiliyetini müttefiklerle daha fazla buluşturabilecek bir platform niteliği taşıdığını dile getirdi.

Askeri temaslar dikkat çekti

Zirvede Türkiye adına dikkat çeken gelişmelerden birinin Genelkurmay Başkanı Orgeneral Metin Gürak ile ABD Genelkurmay Başkanı arasında gerçekleştirilen görüşme olduğunu söyleyen Çevik, temaslarda askeri koordinasyon ve ikili savunma ilişkilerinin ele alındığını aktardı.

"NATO'nun mühimmat üretiminde ve tedarik zincirini büyütme hedefinde, Türkiye'nin önemli bir rol üstlenebileceği değerlendiriliyor."

Çevik, tüm müttefiklerin aynı alanda üretim yapmasının beklenmediğini, ülkelerin teknolojik altyapıları doğrultusunda farklı görevler üstlenebileceğini ifade etti.

NATO'da ortak strateji mesajı

Genel atmosfere ilişkin değerlendirmelerde bulunan Çevik, ittifak içinde bir kriz görüntüsünün bulunmadığını, ortak tehdit algısının öne çıkarılmaya çalışıldığını söyledi. Rusya-Ukrayna savaşı, Orta Doğu, terörizm, hibrit tehditler, yapay zekâ kaynaklı riskler ve Çin başlıklarının farklı ülkelerin öncelikleri arasında yer aldığını belirten Çevik, buna rağmen 32 müttefikin ortak bir strateji etrafında buluşabildiği mesajının Ankara Zirvesi'nin temel hedeflerinden biri olduğunu ifade etti.